2011 Van depremi sonrasında Erciş ilçesindeki kanalizasyon hatlarında meydana gelen hasarların incelenmesi

Ülkemiz deprem açısından sürekli risk taşıyan bölgelere sahiptir. Deprem etkisi ile gerek üstyapı gerek altyapı olmak üzere birçok yapıda kalıcı hasarlar meydana gelebilmektedir. Bu hasarlar neticesinde milli servetimiz ciddi yaralar almakta olup depremin yıkıcı etkisi ile uzun vadede ülkemizde ciddi maliyetler doğmaktadır. Deprem sonrasında yaraların hızlıca sarılabilmesi için altyapı tesislerinin işlevselliği çok önemlidir. Bu tez kapsamında kanalizasyon sistemlerinde kullanılan boru tipleri ve imalat yöntemleri bir bütün olarak ele alınarak 2011 Van Depremi sonrasında Erciş ilçesindeki kanalizasyon hatlarında meydana gelen hasarlar tespit edilmiştir. Deprem sonrasında meydana gelen hasarların tespiti için CCVT'li görüntüleme aracı ile kanalizasyon hatlarından görüntü alınmıştır. Alınan görüntülerdeki hasarlar tespit edilerek hasarın boyutuna yönelik çalışma yapılmıştır. Görüntüler yaklaşık 13 saat olup hasarın derecesine göre bazı görüntülerde sağlıklı bir veri elde edilememiştir. Alınan görüntüler irdelenerek literatürde daha önceden bulunmayan kanalizasyon hasar skalası oluşturulmuştur. Bu skala dikkate alınarak kanalizasyon hatlarında meydana gelen hasarlar hafif, orta ve ağır hasar olmak üzere üç sınıfta irdelenmiştir. Hasar gören kanalizasyon hatlarının koordinat verisi oluşturularak hasara sebep olabilecek hususlar belirlenmiştir. Meydana gelen hasarların deprem merkez üslerine yakınlığı ile ilişkisine, fay hatları ile ilişkisine, zemin tipleri ile ilişkisine ve yer altı su seviyesi ile ilişkisine yönelik çalışmalar yapılmıştır. Bu tez çalışması sayesinde yeni yapılacak atık su altyapı sistemlerinde deprem sonrasında hasarların oluşmaması için hangi tedbirlerin alınması belirlenmiştir. Özellikle yer altı su seviyesinin 5 metreye kadar olan mesafesinde ve bu değerle beraber alüvyon zemine denk gelen bölgelerde beton veya betonarme boru dışındaki deprem performansı yüksek boruların kullanılmasının daha faydalı olacağı tespit edilmiştir. Kalıcı yer değiştirme hareketleri potansiyelinin yüksek olduğu alanlarda ise daha esnek boru tiplerinin kullanılmasının uygun olacağı belirlenmiştir. Ayrıca deprem sonrasında etkili bir afet yönetiminin sağlanabilmesi için hasar görme potansiyeli yüksek bölgelere kanalizasyon toplayıcı ve kolektör hatlarının projelendirilmemesinin ne denli önemli olduğu tespit edilmiştir.