2017 Anayasa değişikliğinin öncesinde ve sonrasında Türkiye'de Cumhurbaşkanlığı

Cumhurbaşkanlığının önemli bir makam olduğu şüphe götürmez. Çünkü, Cumhurbaşkanlığı adeta anayasal düzenin kilit taşıdır. Anayasa Mahkemesi dahil olmak üzere "bağımsız" yargının, Yükseköğretim Kurulu'nun ve "özerk" üniversitelerin zirvesinde kimlerin oturacağını esas itibariyle Cumhurbaşkanı kararlaştırıyor; emri altındaki Devlet Denetleme Kurulu marifetiyle bütün sivil kamu idaresini her an denetleyebiliyor. Ayrıca, diğer bütün yüksek bürokratik mevkilere ancak Cumhurbaşkanının onayıyla atama yapılabiliyor. Bakan atama ve azillerinde etkilidir. Yürütmenin yegâne temsilcisi olan Cumhurbaşkanı silahlı kuvvetlerin "başkomutanı" ve Milli Güvenlik Kurulu'nun şekli patronu olan da odur. Türkiye'de uzun yıllardır tartışılan konuların başında; Cumhurbaşkanlığı makamının yetkileri, bu yetkilerin fazlalığı ve başkanlık sisteminden Yarı Başkanlık sistemine kadar bir dizi model önerisi gelmektedir. Siyasi tıkanıklıklardan kurtulmak adına önerilen pek çok siyasi sistem tercihi acaba ne kadar faydalı ve hayata geçirilebilir tasarımlardır. Bunlar da incelenmeye muhtaç konulardır. 1982 Anayasası ile iyice güçlenen ve pek çok yetkilerle donatılan Cumhurbaşkanlığı bizim sistemimizde ne ifade etmektedir. III Bu çalışma Türkiye'de cumhurbaşkanlığı makamını, cumhurbaşkanlığının önemini, cumhurbaşkanlığı için verilen politik mücadeleleri, cumhurbaşkanın anayasalardaki konumunu, bu makamın diğer erklerle ilişkisini inceleme konusu yapmıştır. Bu kapsamda önce yönetim biçimleri, hükümet sistemleri ve Osmanlı döneminin yönetim ve hükümet biçimi hakkında bilgi verilmiştir. Ardından cumhuriyet döneminin hükümet biçimi tercihi ve bu tercihin sebepleri üzerinde durulmuş, cumhurbaşkanlığı makamının taşıdığı önem ve bunun zaman içinde geçirdiği değişim, dönemin anayasaları, seçimleri, aktörleri ve makama gelmek için girişilen güç mücadeleleri bağlamında detaylı bir şeklide ele alınmıştır. Çalışmada ayrıca cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ve bu sisteme geçiş sebepleri, yeni sistemin getirdikleri detaylı bir biçimde incelenmiştir. Yukarıdaki incelemeler bağlamında Türkiye'de cumhurbaşkanlığı makamı, daima en önemli makam olmuş ve ülke siyasetinin gözetilmesinde en tepede yer almıştır. Bunu, Atatürk'ün başkanlık gibi bir sistem dururken, halkın iradesinin tam tecelli olması için cumhurbaşkanlığı makamını ihdasından anlayabiliriz. Bu nedenle cumhurbaşkanlığı makamı daima bir güç mücadelesine dönüşmüş ve siyaseti etkilemeye çalışan ordu gibi güç odaklarının ilgi odağı haline gelmiştir. Cumhurbaşkanlığı makamının öneminden dolayı; parlamenter sistemin çıkmazlarından kurtulmak, ekonomik bunalımları engellemek, hükümet krizlerinin önüne geçmek, erklerin bağımsızlığını sağlamak, yürütmedeki çift başlılığı kaldırmak için, sistem değişikliğine gidilmiş ve yeni sisteme, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi denilmiştir. Anahtar Sözcükler Hükümet Sistemleri, Türkiye, Cumhurbaşkanlığı Makamı, Cumhurbaşkanlığı Seçimleri, Anayasalar, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi