
565
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Neo-liberal dönemde demokrasinin tarihsel materyalist kritiği
Demokrasi, etimolojik olarak halkın yönetimi olarak tanımlanmaktadır. Ancak halk tanımı tarihsel süreç içerisinde birden fazla anlama sahip olmuştur. Demokrasinin toplumsallaşma tarihi, bir bakıma halk tanımının genişleme tarihidir. Demokrasinin ilk görüldüğü Atina toplumunda, halk çok küçük bir zümreye karşılık geliyordu. Verili tarihsel uğraklardaki dezavantajlı katmanların politik katılım bayrağını, başka bir ifade ile seçme ve seçilme hakkını, yatay düzlemde dağıtma amacıyla verdiği toplumsal mücadeleler sonucunda, bu tanım, öncelikle varsıl kentli erkeklere daha sonra yoksul erkeklere ve son olarak da kadınlara doğru yayıldı. Bu yayılma sonucunda genel oy ilkesine dayalı, anayasal güvence altındaki, çoğulcu liberal temsili demokrasiler doğdu. 1980 sonrasında dünyanın birçok ülkesinde, liberal temsili demokrasiler en ussal yönetim sistemi olarak kabul edilmişti. Bunun yanında korumacı refah devleti modeli, yeni bir sermaye birikim biçimine yerini bırakıyordu. Aynı dönem modernizmin düşünce tarzının sorgulandığı ve dönüşüm geçirdiği yıllardı. Bu bağlamda devlet-toplum-birey ilişkileri, kitle hareketleri, politik ve sosyal istençler de değişiyordu. Tüm dünyada, ekonomik temelli politik hareketler, kimlikleri merkeze alan düşünme biçimleri ile ikame ediliyordu. Yöneten-yönetilen ilişkileri bu bağlamda yeniden ele alındı. Bu çalışma, kitleleri harekete geçiren ve politik istençlerin yelkenini dolduran rüzgârın kaynağını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Buna ek olarak, 1980'den sonra rüzgârın içeriğini oluşturan nüvelerin yöneten-yönetilen ilişkilerini nasıl etkilediğini ortaya koymaya çalışmaktadır. Son olarak 1980'den sonra bu ikili arasındaki ilişkiye ışık tutmayı hedeflemektedir.
Merkezi idarenin taşra teşkilatında il planlama ve koordinasyon müdürlükleri ve işlevi
Bu çalışmanın konusunu 'Merkezi İdarenin Taşra Teşkilatında İl Planlama ve Koordinasyon Müdürlükleri ve İşlevi' oluşturmaktadır. Planlama ve koordinasyon kavramları günümüz yönetim anlayışında gitgide önemini artıran kavramlardır. Bir ülkenin tüm kaynaklarının eş güdüm içinde etkin, etkili ve verimli kullanılması o ülkenin ekonomik gelişimi ve refah artışının sağlanmasında vazgeçilmez bir unsurdur. Kamu sektörünün de bu gelişim ve refah artışının sağlanmasında gerek kamu kurum ve kuruluşlarının birbiri arasında planlama ve koordinasyon faaliyetlerini sağlaması, gerekse kamu-özel sektör arasında iş birliği ve yol göstericilik yapması büyük önem arz etmektedir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre iller ve diğer kademeli bölümlere ayrılan idari teşkilatlanmamızda da temelde bu görev, İl Planlama ve Koordinasyon Müdürlükleri Kuruluş, Görev ve Çalışma Yönetmeliğine göre il bazında, valilikler bünyesinde oluşturulan il planlama ve koordinasyon müdürlüklerine verilmiştir. Bu kapsamda bu çalışmada Türkiye Cumhuriyeti'nin idari yapısı hakkında genel bir bilgilendirme yapılmış, ardından planlama ve koordinasyon kavramları açıklanmış sonrasında ise il planlama ve koordinasyon müdürlüklerinin mevcut konumu incelenerek mevzuat olarak dayanakları analiz edilmiştir. Son olarak ise mevcut uygulamalar ve işleyiş incelenerek somut durum hakkında değerlendirmelerde bulunulmuştur.
Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları çerçevesinde makul sürede yargılanma hakkı
Çalışmamızda makul sürede yargılanma hakkı Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları çerçevesinde ele alınmıştır. Konuyu açıklarken Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Anayasamızda yer alan düzenlemeler ile uluslararası metinlerin düzenlemelerine de yer verilmiştir. Makul sürede yargılanma hakkını incelemeye başlamadan evvel, hakka bu güvenceleri veren ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi m. 6'da düzenlenen adil yargılanma hakkı incelenmiştir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi içtihatlarına başvurularak bu mahkemelerde verilen kararlar neticesinde oluşan kriterler ele alınmıştır. Çalışmamızda adil yargılanma hakkı kavramının önemi ve hukuki niteliği, tarihsel gelişimi ile hakkın Osmanlı Devletinde ve Cumhuriyet dönemindeki gelişimi, adil yargılanma hakkının kapsamı ve norm alanındaki medeni haklar ve yükümlülükler ile bir suç isnadına yönelik uyuşmazlıklara uygulanabilir oluşu, adil yargılanma hakkının unsurları, makul sürede yargılanma hakkının amacı ve hukuki niteliği, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türk hukuku bakımından makul sürede yargılanma hakkına yönelik düzenlemeler, makul sürenin belirlenmesindeki kriterler ile bu hakka yönelik başvurular açısından iç hukuk yollarının tüketilmesinin gerekmemesi ve makul sürenin ihlal nedenleri ile 6384 sayılı Kanun ile kurulan Tazminat Komisyonu ve yargıda hedef süre konuları incelenmiştir.
Türkiye'de yerel siyasette kadın: Kadın belediye başkanlarının kadın hareketleri içerisindeki yeri
Kadınların siyasal katılımında görülen eksiklik ve siyasetin kadınları ve kadın sorunlarını dışlayan yapısı, dünyada ve Türkiye'de kadınların hak ve eşitlik mücadelesinde öne çıkan gündem maddelerinden biri olagelmiştir. Türkiye'de kadınlar yerel ve genel seçimlerde seçme ve seçilme hakkına, sırasıyla 1930 ve 1934 yıllarındaki yasal düzenlemelerle sahip olmuşsa da günümüzde politika yapıcıların büyük bir kısmını hâlâ erkekler oluşturmakta ve kadınların güçlenmesinde siyasetin ve kadın siyasetçilerin rolü ve işlevi üzerinde yeterince durulmamaktadır. Tezin konusu, Türkiye'de kadınların seçme ve seçilme hakkını elde etmelerinden günümüze kadar geçen sürede anayasal şartlara uygun olarak seçilip görev yapmış ve/veya yapmakta olan kadın belediye başkanlarının toplumsal cinsiyet eşitliği mücadelesi yönündeki söylem ve uygulamalarıdır. Niteliksel yöntem benimsenerek kadın belediye başkanları evreninden toplamda on iki kadın belediye başkanıyla görüşülmüştür. Görüşmelerin sekizi Covid-19 pandemisi döneminde çeşitli uzaktan ve çevrim içi yöntemlerle, dördü de yüz yüze gerçekleştirilmiştir. Kadın belediye başkanlarının yarı yapılandırılmış görüşme sorularına verdikleri cevaplar toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamaya yönelik söylem ve uygulamaları çerçevesinde eleştirel söylem analizi ile değerlendirilmiştir. Böylece kadın belediye başkanlarının görevde bulundukları sürelerdeki etkinliğinin gözlemlenebilir birer veri olarak ortaya çıkarılması ve bu konuda gelecekte yapılabilecek çalışmalara bir zemin hazırlanması hedeflenmiştir. Araştırmanın bulguları, kadın belediye başkanlarının aynı zamanda birer siyasetçi olmaları nedeniyle seçim bölgelerindeki tüm seçmene hitap etmeleri gerektiğinden kadın hareketleriyle sınırlı bir ilişki içerisinde bulunduklarını ortaya koymuştur.
Bölge idare mahkemeleri arasındaki karar aykırılıklarının giderilmesine ilişkin başvuru yolunun hukuki belirlilik ilkesinin yaşama geçirilmesindeki rolü
İdari yargılama usulünde üç dereceli yargılama usulüne geçilmesiyle birlikte istinaf kanun yolu hukuk sistemimize dahil edilmiştir. Ancak istinaf kanun yolunun uygulanmaya başlanmasıyla birlikte, bölge idare mahkemeleri kararları arasında içtihat farklılıklarını ortaya çıkmıştır. Aynı konu ile ilgili birbiri ile çelişen kararlar verilmesi hukuki belirlilik ilkesine aykırılık oluşturmaktadır. Bu husus göz önünde bulundurularak 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun m.3/C/4-(c) hükmünde aykırılığın giderilmesi yolu düzenlenmiştir. Ancak bölge idare mahkemeleri arasında aykırılığın giderilmesine ilişkin başvuru yolunun etkinliği tartışma konusudur. Ayrıca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi de konu ile ilgili vermiş olduğu kararlarda içtihat aykırılığına müdahale edilmesi için içtihat aykırılıklarının giderilmesine yönelik mekanizmanın var olup olmadığını ve mevcut mekanizmanın etkin olup olmadığını sorguladığı göz önüne alındığında içtihat aykırılıklarının giderilmesinin iç hukukta giderilmesi gereken bir husus olduğu görülmektedir. Bu durumda mevcut başvuru yolunun etkin olmamasının hak ihlallerini ve hukuki belirsizliği beraberinde getirdiği düşünülmektedir. Çalışmada bölge idare mahkemeleri kararları arasındaki içtihat aykırılığının giderilmesine yönelik başvuru yolu hukuki belirlilik ilkesi kapsamında incelenecektir. Bu kapsamda çalışma iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde hukuki belirlilik ilkesi ve içtihat aykırılığı kavramlarına Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi'nin bakış açısı incelenecektir. İkinci bölümde ise içtihat aykırılığı kavramının tanımı yapılarak, bölge idare mahkemeleri arasında içtihat aykırılığının giderilmesine yönelik başvuru yolu Danıştay ilgili dava daireleri kurulu kapsamında incelenerek, başvuru yolunun eksikliklerine değinilecek ve çözüm önerisi sunulacaktır.
Kamu, özel ve sivil toplum kuruluşları çalışanlarının afetlere dirençli kent algısı: Edirne ili örneği
Dünyada ve Türkiye'de artan risk faktörleri kentlerin dirençli olmasını öne çıkarmaktadır. Bu tez çalışmasında Edirne İli bağlamında kamu, özel ve sivil toplum kuruluşlarında çalışanların afetlere dirençli kent algısını ortaya koymak amaçlanmaktadır. Araştırma amacı doğrultusunda nitel araştırma yöntemine dayalı olarak yarı yapılandırılmış görüşmeler yolu ile maksimum çeşitlilik örnekleme doğrultusunda seçilen 36 kuruluşta çalışan 42 katılımcıyla görüşme gerçekleştirilmiş; toplanan veriler MAXQDA24 programı ile nitel veri analizine tabi tutulmuştur. Araştırmada ortaya çıkan temel bulgular arasında; afetlere dirençli kent algısı genel kriterler kapsamında olası afetler, afetlerin etkileri, öncelikli etkilenecek alanlar, yardım sağlayacak kuruluşlar ve afette yapılması gerekenler açısından tespitlerde bulunulmuştur. Bunun yanında araştırmada afetlere dirençli kent algısı; idari çerçevede yapılması gereken çalışmalar, bütçe, çok boyutlu tehlike analizi, altyapıyı koruma, kritik hizmetleri korumak, arazi kullanımında dikkat edilmesi gerekenler, eğitim planları, çevre koruma ile ekosistemlerin güçlendirilmesine yönelik faaliyetler, acil durum yönetim merkeziyle iletişim süreci, afetten etkilenen nüfusun ihtiyaçlarında yeniden inşa faaliyetleri konusunda katılımcıların algıları ortaya konmuştur. Kamu, özel ve sivil toplum kuruluşları çalışanlarının yaşadıkları kente ilişkin olarak afetlere dirençli kent algıları kapsamında farkındalık düzeyi bilinç olarak bulunmasına rağmen uygulamaya aktarma noktasında koordinasyon eksikliğinin giderilmesinin afetlere dirençli kentlere ulaşma noktasında önemli bir adım olacağı görülmüştür.
Z kuşağı gençliğinin kamu yönetiminde etik değer algısı üzerine bir alan araştırması
Etik kavramı bireylerin, doğru ile yanlışı ayırt etme amacıyla kullandıkları kriterler olarak tanımlanmaktadır. Kamu yönetimi etiği ise kamu görevlilerinin kamu hizmeti sunarken uymaları gerekli olan ilke ve kuralları incelemektedir. Son yıllarda dünyada ve Türkiye'de yolsuzluk ve etik dışı davranışların artması sonucu vatandaşların devlete ve kurumlarına duyduğu güven düzeyinde ciddi azalmalar yaşanmıştır. Devlete duyulan güvensizliğin, modern demokratik devletler için sürdürülebilirliği mümkün değildir. Bu nedenle devlete güven inşa edilmesi, bir başka ifadeyle devlete duyulan güven düzeyinin artırılması mevcut yönetimlerin meşruiyetleri açısından oldukça önemlidir. Devlete ve kamu yönetimlerine duyulan güvenin tekrar inşa edilebilmesi ve sağlanabilmesi için etik ve kamu yönetimi etiği ön plana çıkmıştır. Anahtar kelimeler: Z kuşağı, etik, etik dışı davranışlar, yönetişim, yolsuzluk Kamu yönetiminde etik anlayışının farklı kuşaklar tarafından nasıl algılandığı konusunda çok fazla çalışma bulunmamaktadır. Özellikle günümüz ve yakın gelecekte çalışma yaşamında egemen nesil olacak Z kuşağının kamu yönetiminde etiğe nasıl baktığı çalışılması gereken önemli bir konudur. Bilimsel literatürde 1995-2010 yılları arası doğan bireyler Z kuşağı olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmada amaç, Z kuşağının etik ilke ve değerlere bakış açısını ele alıp incelemektir. Bu amaç doğrultusunda çalışmada Z kuşağının etik değer ve ilkelere bakış açısını analiz edebilmek için nicel bir yöntem benimsenmiştir. Çalışmaya konu olan veriler anket çalışması ile elde edilmiştir. Anket çalışmasının sonuçlarına göre Z kuşağı bireylerin etik değerler ve ilkeler konusunda oldukça duyarlı oldukları ve farkındalık düzeylerinin yüksek olduğu tespit edilmiştir.
Şükrü Saraçoğlu Hükümeti döneminde siyasal iktidar ile siyasal muhalefet arasındaki ilişkiler: CHP – DP örneği (07.01.1946 –07.08.1946)
Çalışmanın temel amacı Şükrü Saraçoğlu Hükümeti döneminde CHP ile DP arasındaki ilişkileri, cumhuriyetin kurulmasından o güne kadar Türkiye'de söz konusu olan siyasal iktidar ile siyasal muhalefet arasındaki ilişki yapısını da göz önüne alarak incelemektir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde; Batı'da Eski Yunan'dan sanayi toplumuna kadar olan dönemde siyasal iktidar ile siyasal muhalefet arasındaki ilişkiler, Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılışına kadar olan dönemde siyasal iktidar ile siyasal muhalefet arasındaki ilişkiler ve Türkiye'de 1919'dan 1945'e kadar olan dönemde siyasal iktidar ile siyasal muhalefet arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde, DP'nin kuruluşu ve programı incelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise, Şükrü Saraçoğlu Hükümeti döneminde CHP ile DP arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Çalışmanın bulguları; Şükrü Saraçoğlu Hükümeti döneminde CHP ile DP arasında var olan ilişkiler geçmiş dönemde ülkede siyasal iktidar ile siyasal muhalefet arasında mevcut bulunan ilişkilerinden izler taşımıştır. CHP, ülkede demokrasiyi tesis etme şeklindeki kuruluş amaçlarından birisini teşkil ettiğini iddia ettiği gaye yolunda ilerlediğini ifade ederken; DP, CHP'nin geçmiş dönemde olduğu gibi ilgili dönemde de ülkede tek parti olarak varlığını devam ettirmek ve siyasal muhalefeti yok etmek amacı olduğunu öne sürmüş ve iki parti arasındaki ilişkiler bu kısır çerçeve de cereyan etmiştir.
Erken cumhuriyet döneminde modernleşme hareketleri ve muhafazakâr ideoloji
Bu çalışma, modernleşme ve muhafazakârlık kavramları üzerinden Erken Cumhuriyet dönemindeki modernleşme hareketleri ve muhafazakâr ideoloji etkileşiminin dönemsel olarak incelenmesini ve karşılaştırılmasını konu edinmektedir. Çalışmanın amacı, dönemin modernleşme hareketleri ile bu modernleşme hareketleri içinde ortaya çıkan muhafazakâr ideolojinin etkileşimini analiz ederek bu ilişkiyi dönemsel olarak ortaya koymaktır. Bu kapsamda çalışmada, modernleşme ve muhafazakârlık konularında kavramsal bir çerçeve oluşturulmakta ve modernleşme ile muhafazakârlık arasındaki ilişkiye yer verilmektedir. Türk modernleşmesi ile muhafazakâr ideoloji arasındaki ilişki, dönemde öne çıkan muhafazakâr simalar üzerinden ortaya konulmaktadır. Erken Cumhuriyet dönemindeki modernleşme hareketleri ve muhafazakâr ideoloji etkileşimi dönemsel olarak incelenmektedir. Çalışmada Erken Cumhuriyet döneminin ilk dönemindeki modernleşme hareketlerinin muhafazakâr ideolojinin ortaya çıkmasını sağladığı ve etkilediği, sonraki dönemlerde ise bu etkileşimin karşılıklı olmakla birlikte muhafazakâr ideoloji lehine arttığı tespit edilmektedir.
II. contributions of Genç Kalemler magazine in nation building during the Constitutional period
The reforms that took place as a result of the disintegrations that intensified in the last cen-tury of the Ottoman Empire and the II. The constitutional regime came into force. As a result of this political revolution, the issue of making a social revolution occupied the Tur-kish mind as the next step. The direction of social reform and the method of orientation towards society seem to have become the central topic of discussion in this new environ-ment in cultural and political fields. With the changes experienced, the ideas of Turkism, Unionism and Populism, which had been discussed for many years, began to come to the fore and be examined in political and cultural fields. In this process, it can be seen that many schools of thought have developed on how to organize the construction of a new nation and new identity. Genç Kalemler staff also appears as one of these schools. The New Life idea of the Genç Kalemler School foresaw approaching the public with a simple language that they would understand, and continued its work with this ideal. Following the studies on this issue, Genç Kalemler Magazine seems to pursue a patriotic, nationalist and unionist publishing and education mission in order to raise awareness of nation and identity to the public. The main goal of this thesis is to examine the methods and political content of this mission and its relations with the actors and dynamics of the period.
Türkiye ve Suriye yerel yönetimlerinin karşılaştırılması
Çalışma, yerel yönetimin Türkiye ve Suriye'de tarihsel gelişimi sırasında geçirdiği yasaları ortaya koymayı inceleyip günümüzde Türkiye ve Suriye'de yerel yönetimleri düzenleyen yerel yönetim yasalarını karşılaştırmayı amaclamaktadır. Bu amaçla çalışmada, Türkiye ve Suriye'deki yerel yönetim birimleri geçmişte ne şekildeydi? Günümüzde nasıl oluşuyor? Yetkileri nelerdir ve görevlerini nasıl yerine getirir? Gelir kaynakları nelerdir? Gibi sorulara yanıtlar aranmaya çalışılacaktır. Bu bağlamda, yerel yönetimin gerçekliğine ışık tutarken, çalışma, analiz ve eleştiride hukuki metinleri ele alırken betimleyici ve analitik yaklaşımı temel aldık. Araştırma, Suriye'de totaliter bir rejimin varlığının ve devletin yerel yönetimler üzerindeki tekelinin Suriye'de yerel yönetimlerin gelişiminin gecikmesine neden olduğu sonucuna varılmıştır.
Kentleşmenin tarım arazilerine etkisi: Harran Ovası örneği
Dünya nüfusunun her geçen gün arttığı ancak toprak miktarının azaldığı göz önüne alındığında, doğayı tahrip etmemek, kirletmemek daha yaşanabilir bir yer bırakmak için toprak malzemelerinin planlı ve akıcı bir şekilde kullanılması önemlidir. Ekonomik büyümeyi, sanayileşmeyi ve kentleşmeyi desteklerken gelecek nesiller için çevre oluşturmaktır. Bu araştırmanın temel amacı, ülkemizde sınırlı olan tarım arazilerinin tarım dışı amaçlarla kullanımını incelemek ve bunların doğru yönetimini sağlamak için uygulanan politikaları belirlemektir. Araştırma, dünya çapında ve Türkiye'de arazi kullanımının tarihçesini, tarım arazileriyle ilgili zorlukları ve bu arazilerin tarım dışı kullanımının aşamalarını irdeliyor. Çalışma ayrıca, tarımsal arazi yönetimini geliştirmek için bilgi ve iletişim teknolojisi altyapısı geliştirmenin önemini vurgulayarak, bu noktayı açıklamak için çeşitli ülke örnekleri sunuyor. Araştırma, tarımsal üretim ve sürdürülebilirlik üzerindeki etkisi de dahil olmak üzere, tarım arazilerinin kötüye kullanılmasının olumsuz sonuçlarını tartışmaktadır. Tarım arazilerinin yanlış kullanımına yol açan faktörler arasında hızlı nüfus artışı, çarpık kentleşme ve sanayileşme sayılabilir. Tipik olarak, kırsal alanlar yoğun tarımsal üretim merkezler iken, kentsel alanlar ise sanayi ve hizmet sektörlerine yoğunlaşmaktadır. Raporlara göre, metropoliten bölgelerde kentleşmenin dağılması, özellikle şehirlere yakın bölgelerde tarım arazilerinin aşırı yoğunlaşmasına neden oluyor. Ek olarak, kentsel yayılmanın genişlemesi ile mevcut tarım arazilerinin azalması arasında dikkate değer bir ilişki vardır. Tarım arazilerinin korunması birincil odak noktası olmak üzere, arazinin tarım dışı kullanımına karşı koymak için bir politika oluşturulması önerilmiştir. Şanlıurfa'da kentleşmenin yol açtığı sorunlara ve kentleşmenin devam eden Harran Ovası'ndaki olası etkilerine ve Harran Ovası'ndaki kaçak yapılaşmanın tarım arazilerine verebileceği zararlara değinilmiş ve bu zararlar için alınabilecek önlemlerden bahsedilmiştir.
Büyük kentler ve küresel ısınma ilişkisi: Kocaeli-Şanlıurfa karşılaştırması
Küresel ısınma ve iklim değişikliği günümüzde uluslararası boyutta karşılaşılan en önemli sorunlardan biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Atmosferdeki karbondioksit miktarında ve sera gazının miktarında meydana gelen artışlar ve bu artışların yeryüzüne etkisi olarak adlandırılan küresel iklim değişikliği hem şimdiki hem de gelecek nesillere daha yaşanılır bir dünya bırakmak açısından çözümlenmesi gereken önemli bir konudur. Birçok ekonomik faaliyet iklim değişikliğinden etkilenmektedir. Özellikle kalkınma ve ekonomiyi olumsuz yönde etkilemekte olan bu küresel problem ülkelerin iş birliği ile önlenmesi mecburi bir sorun olarak görülmektedir. Ülkeler gerek ulusal politikalarla gerekse uluslararası iş birlikleri ile yaşanan bu sorunun çözümü için ortak bir paydada buluşmaktadır. Uluslararası çalışmalarda önemli bir yere sahip olan iklim değişikliğini önleme konusunda IPCC (Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli) ile başlayan süreçle birlikte birçok anlaşma imzalanmıştır. İmzalanan anlaşmaların içeriği genel olarak devletlerin bu küresel krizle mücadele için uygulaması gereken mali politikalardan oluşmaktadır. Küresel ısınmanın önlenmesi için uluslararası kuruluşların da oluşturulması ve bu konuda çalışmalar yapmasıyla devletlerin mali politikaları içinde iklim değişikliği sorununu önlemeye yarayan yeşil politikalar uygulanmaya başlanmıştır. Küresel ısınmayla mücadelede öne çıkan çevresel ve temiz politikalar, uygulanan politikalar arasında en önemli konumdadır. Sanayinin ve sanayi faaliyetlerinin atmosferdeki kirli gaz oranlarını yükseltmesi sonucunda, özellikle sanayi faaliyetlerinden ortaya çıkan kirlenmelerin önlenmesi için yeşil ve çevresel politikalara başvurulmaktadır. Çevre vergilerinin uygulanmaya başlanması ve piyasa ekonomisi çözümlerinin küresel ısınmayla mücadelede kullanılmasıyla birlikte yeşil politikaların yaygınlaşması kolaylaşmıştır. Özellikle günümüzde kullanımı hızla yayılan yeşil şehir ve yeşil altyapı politikaları sayesinde yaşanan küresel iklim krizine çözümler bulunmaya başlanmıştır. Bu çalışmada küresel ısınmanın büyük şehirlere olan etkisi, Şanlıurfa ve Kocaeli şehirleri karşılaştırılarak analiz edilecektir. Anahtar Kelimeler: Küresel ısınma, iklim değişimi, yeşil şehirler, Şanlıurfa, Kocaeli, kent, büyük kentler.
Good governance as a new concept of public administration: A study in KRG's departments in Erbil
The purpose of this study is to examine the relational effect of the good governance, and it is components as a new concept of public administration on the public services performance of the departments of the KRG's ministry of planning in Erbil city. While good governance needs an integrated, long-term strategy built upon cooperation between government and citizens, it comprises both participation and institutions, accountability, and transparency are procedural and legal issues at some levels, nevertheless interactive to produce government that is legitimate, effective, and widely reinforced by citizens, as well as a civil society that is stable, open, and capable of playing a decisive role in politics and government. Thus, this study considers goals for good governance, key challenges confronting efforts at reform, examples of successful good-governance efforts, and action steps for improving both participation and institutions. Public administration topic is realized and participate in planning for a vital role in overall development issues. It is critical to the legitimacy of the State that lies in its ability to fulfill its promises and political performance of specific functions. Good governance in public administration is a crucial facilitator of this responsibility. The mechanisms that are applied at the local officials who composed of these systems is the channel through which the policy becomes action; the State allocates any functions and services. Participation is vital to facilitate the political relationship between the State and citizens. Nevertheless, if we talk about participation, the critical element is to highlight who must be the promoter. Besides of course the most substantive part is the public administration, the best representative. So, conceptualizing public administration as an organizational structure, a system, a function, an institutional construct, procedures, and processes or just a set of practices in the exercise of public authority. This study tested the correlation between good governance and the public administration through gaining perspectives from a survey sample of the leaders and public employees. Consequently, the researcher applied the effect of good governance in this correlation to aid in achieving the effective public services performance of the public administration. Based on the results the good governance practice is an essential factor that effects are achieving the effective public administration performance particularly in service delivery to society in KRI. While, for public service to successfully meet the demands and expectations of society it needs concentrated efforts and cooperation of all participants like leaders, employees, and citizens. Conversely, the responses on good governance explained that all components of the independent variable would effect on service performance of the public administration in the ministry of planning in Erbil. Nevertheless, transparency and accountability, respectively the critical components that are inspiring to the effect on public administration service performance, then, the participation has the lowest effect compared to the other two components. So, it means that the results of descriptive statistics confirm that there are many information sources which include social networks and social media in the departments of the ministry of planning in Erbil city. While the media not used as an instrument of propaganda, the media is free and not managed by the government; people spontaneously obtain information. While the leadership in the departments of the ministry of planning in Erbil city takes on the account, besides the officials and politicians usually, account for the government to serve the people. The most significantly harmony and consensus is essential and requires to talk directly about mistakes. In this regard, the results of good governance practice in public administration that the implement of good governance ethical in departments. As well as a high level of awareness on good governance practices in the departments, besides good governance in this public department practiced by the rule of law, however, the good governance participants' awareness of rights and duties in their efficient service in the departments of the ministry of planning in Erbil city. However, awareness of departments members about who is their supreme or powerful organ. While the governance board members' awareness of their duties and responsibilities in the departments of the ministry of planning in Erbil city. Besides, the good governance board members are transparent to members and the public in the departments of the ministry of planning in Erbil city. Consequently, the results showed good participation of members in the daily public administration activities. Although, leaders and departmental members attend general assembly meetings. The variances analysis (ANOVA) test indicated that there aren't significant differences between the survey sample replies toward good governance and the public administration, according to the survey sample's characteristics. The study also found the positive and significant correlation among good governance and the public administration, however, the results clarify that transparency and participation have high positive and significant correlations with the variable public administration, whereas accountability has the lower correlation with public administration, compared to the other two components.
Kamu yönetiminde iş sağlığı ve güvenliğinin tespit ve uygulaması(Van MEM örneği)
Günümüz dünyasında özellikle Avrupa Birliğinin gelişmiş ülkeleri de dâhil olmak üzere, alınan tüm tedbirlere rağmen iş kazaları ve meslek hastalıklarını minimize etmek yıllar boyunca mümkün olamamıştır. Bu durum İş kazası ve hastalıklarıyla mücadele etmenin kolay olmadığını gözler önüne sermiştir. Son onbeş yıldır, İş Sağlığı ve Güvenliğine (İSG) verilen önem neticesinde, AB ülkelerinde iş kazaları ve meslek hastalıklarında gözle görünür derecede azalmaların olduğu; alınan önlemlerin, uygulanan sistem ve yöntemlerin ne kadar önemli olduğuna işaret etmektedir. Çünkü önemli olan işyeri düzeninde önlem almak, destek olmak, teşvik etmek ve gerekli sistematiği oluşturmaktır. Bu anlamda İSG Kurulları ve İşçi Temsilciliği gibi mevcut kanundaki yeni yapılanmaların etkin bir şekilde çalışmasını sağlamak ve özellikle toplumsal bilinçlenmeye gidilip, eğitim uygulamalarını ve kapasitelerini elzem bir şekilde arttırmak çok önemlidir. Bu açıdan bakıldığında çalışanlar ve işverenler başta olmak üzere toplumun tüm kesimine bu disiplinin bilimsel açıdan benimsetilmesi önem arz etmektedir. II Çocukluktan itibaren okullarda İSG eğitiminin sürdürülmesi, İSG bilinci oluşmuş çalışanların yetişmesinde çok önemli bir rol oynayacaktır. Bu konuda sorumluluk başta hükümet olmak üzere, eğitim kurumları, dernekler ve meslek odalarına düşmektedir. İSG'nin öneminin çalışanlarla beraber tüm topluma anlatılması gerekmektedir.
Türkiye'de göç sorunu ve yönetimi: Van ili örneği
Göç, zaman ve mekan bakımından insanlığın kadim olgularından biridir. Türkiye de kurulduğu günden bu yana göçe maruz kalmıştır. Sınırları belirlendikten sonra ilk olarak soydaş göçüyle karşılaşan ülkemiz, günümüzde bunun ötesine geçerek ekonomik göçün de hedefi olmuştur. Çalışmada göç tarihsel süreçte, kavramsal, türleri ve nedenleri-sonuçları açısından incelenmekle beraber, mekânsal olarak Türkiye'de yaşanan iç göç ve dış göçlere odaklanmaktadır. Tezin birinci bölümünde göçün tanımı yapılmış, çeşitleri belirlenmiş, nedenleri-sonuçları incelenmiş, sonrasında geçmişten günümüze kıtalar baz alınarak dünya göç tarihi incelenmiştir. Ayrıca Türkiye'nin cumhuriyetten bu yana göç tarihi ve uygulanan politikalar iç göç ve dış göç üzerinde anlatılmaya çalışılmıştır. Aynı şekilde Avrupa Birliği ayrı olarak göç ve göçmen politikalarıyla birlikte tez çalışmasında yerini almıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde göç olgusunun Türkiye'de nasıl yönetildiği ele alınmaktadır. Bu bağlamda Türkiye'de göç yönetiminin yapısal gelişimi üzerine durulmuş ve Göç İdaresi Genel Müdürlüğü teşkilat yapılanmasına yer verilerek göçün yapısal ve hukuki süreçlerine değinilmiştir. Ayrıca genel müdürlüğün görev ve yetkileri ile Van İl Göç İdaresi de ele alınarak göçün taşra örgütlenmesi aydınlatılmak istenmiştir. Van İl Göç İdaresi'nin kentteki düzensiz göç olgusu karşısında karşılaştığı ve üstesinden geldiği temel durum ve olaylar ele alınmıştır.Tezin asıl amacı olan Van'ın göç açısından incelenmesi de üçüncü ve son bölümde gerçekleştirilmektedir.Bu kapsamda Van'ın cumhuriyetten bu yana olan göç süreci incelenmiş ve Van'ın aldığı dış göç, yapılan anket çalışmasıyla anlaşılmaya ve açıklanmaya çalışılmıştır. Yapılan güvenirlik analiziyle de çalışma güvenilirliğikanıtlanmıştır.Yapılan anket çalışmasıyla yabancıların Türkiye ve Türkiye ve Van'ı tercih etme sebeplerini ve tercih edenler arasında ortak bir noktanın olup olmadığını anlama amaçlanmıştır.
Türkiye'de İslamcılık ve kalkınma ilişkisi: Milli Görüş Hareketi
Kalkınma düşüncesi, ilerleme, gelişme, büyüme ve modernleşme kavramlarının ideolojik düzlemde yeniden üretilmesi sonucu ortaya çıkmıştır. Azgelişmiş olgusundan hareketle tanımlanan kalkınma kavramının düşünsel ve tarihsel arka planı, gelişmiş ülkeler seviyesine ulaşmaktır. Azgelişmiş bir ülke olarak Türkiye'de, kalkınma tartışmaları nasıl bir kalkınma olacağı problematiği üzerinden farklı siyasal hareketler tarafından tartışılmıştır. Siyasal bir hareket olarak ilk defa Osmanlı İmparatorluğu'nda ortaya çıkan İslamcılık, Cumhuriyet döneminden sonra 1960'larda kalkınma söylemi ile farklı bir siyasal alanı oluşturmuştur. Mili Görüş Hareketi olarak adlandırılan Siyasal İslamcı hareketin ideolojik çizgisini kalkınma düşüncesi belirlemiştir. Bu bağlamda kalkınma düşüncesinin Milli Görüş Hareketiyle yakın ilişkisi vardır. Milli Görüş Hareketi, maddi kalkınma, manevi kalkınma, Adil Düzen ve sürdürülebilir kalkınma düşüncesiyle birlikte azgelişmişlik sorununa ve modernleşme hareketlerine alternatif çözüm arayışının bir ürünüdür. Buradan hareketle çalışmamızın amacı Milli Görüş Hareketi'nde kalkınma söyleminin tarihsel ve maddi koşullar bağlamında incelenmesidir. Anahtar Kelimeler : Kalkınma, İslamcılık, Necmettin Erbakan, Milli Görüş Hareketi, Maddi ve Manevi Kalkınma, Adil Düzen.
Necip Fazıl Kısakürek'te İslam inkılabı ve gençlik kadrosu
Türkiye'de siyasi düşüncenin oluşumunda edebiyatçı fikir ve dava insanlarının önemi büyüktür. Kaleme aldığı eserleri, yazdığı yazılarıyla, çıkardığı dergi ve gazeteleriyle, ülkenin birçok şehrinde hatta yabancı ülkelerde verdiği konferansları ve kurmuş olduğu "Büyük Doğu Cemiyeti" ile geniş bir etki alanı oluşturan Necip Fazıl Kısakürek tiyatro, şiir, sanat, kültür, politika gibi farklı alanlarda eserler vermiş nadir sanatçı ve düşünürlerden biridir. Necip Fazıl Kısakürek Türkiye Cumhuriyeti'nin çağdaşlaşmacı laik hükümetinin seçilmiş bursiyeri olarak Fransa'da eğitim gördü. Fakat Türkiye'ye döndükten sonra Batı medeniyetini de Türkiye Cumhuriyeti'nin Batı'yı destekleyen fikri yapısını da sert bir şekilde eleştirerek, batılılaşmaya karşı İslamcı alternatifi destekleyenlere öncü oldu. Necip Fazıl Kısakürek eserlerinde, hitaplarında ve konferanslarında sıklıkla ülkenin içinde bulunduğu durumu ve buna neden olan etkenleri ele almış ve kendi inandığı değerler çerçevesinde çözüm önerilerinde bulunmuştur. Necip Fazıl gerek hitaplarında, gerek konferanslarında gerekse kitaplarında etkileyici bir üslup kullanır ve bu nedenle kitleleri peşinden sürüklemeyi başarmış bir karakterdir. Gençliğin yetişmesi için büyük çaba sarf eden Necip Fazıl geçmişinden kopmayan fakat onlarla aynı hatalara düşmeyecek, hesap soracak ve hesap verecek, maneviyat sahibi, gözükara, aşk ve vecd sahibi, aksiyoner bir nesil yetiştirmek gayesini gütmüştür. Necip Fazıl sistematikleştirdiği İslam'ı esas olan İnkılabın yönleri, bu inkılapla tesis etmek istediği devlet yapısı ve temel prensipleri üzerindeki bir inceleme yapılarak aynı zamanda yetiştirmek istediği ideal nesil/gençlik hakkındaki düşüncelerine yer verilmiştir.
Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ve Türkiye'de seçim ittifakları
16 Nisan 2017 tarihinde halkoyuna sunularak kabul edilen anayasa değişikliği ile Türkiye'de uygulanan hükûmet sisteminde değişiklik yapılarak, Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilmiştir. İttifak düzenlemesiyle getirilen yeniliklerden partilerin seçimlere ittifak yaparak girmelerine imkân sağlanması olumlu bir gelişmedir. İttifak yapan siyasi partilerin ülke geneli seçim barajı için ittifakın toplam oyları ile hesaplanması da aynı şekilde olumlu bir gelişme olup, yüksek seçim barajı engelinin siyasi partilerin elbirliği ile aşmaları bağlamında temsilde adalet ilkesine de aykırılık taşımamaktadır. Yeni hükümet sisteminin hayata geçmesiyle sonuçlanan; bu sürecin dünyada yaşanan yürütme erkinin giderek yasama erkinden bağımsızlaştırılması eğilimine de uygun olarak işlediği düşünülmektedir. Sistemin başarılı olup olmayacağını zaman gösterecektir. Bu konunun anlaşılabilmesi için yeni hükümet sisteminde siyasal partilerin nasıl şekil alacağı ve parti sistemi yapısının nasıl etkileneceği önem kazanmaktadır. Nitekim Türkiye'nin geçmişinde yer alan siyasal sistem sorunları hükümet sistemi ile ilişkili olduğu gibi, parti sistemiyle de ilişkilidir.
İran İslam Devrimi'nin politik-ontolojik bir analizi
Tarihi çok eskilere dayanan, Ortadoğu kültürünü taşıyan ve yansıtan, İran olarak bildiğimiz coğrafya geçmişten bugüne birçok kavimin ve milletin yaşadığı; birçok imparatorluğun ve devletin kurulduğu geniş bir alanı ifade etmektedir. İran stratejik konumu ve tarihsel yapısı itibari ile de önem arz etmektedir. Bu coğrafya üzerinde birçok siyasi ve tarihsel olaylar yaşanmıştır. İran'da 1979 yılında gerçekleşen İran İslam Devrimi, hem Ortadoğu açısından hem de dünya siyaseti açısından 20. asrın en önemli olaylarından biri olma özelliği taşımaktadır. İran'da gerçekleşen bu devrim İran ve Ortadoğu açısından önem arz etmekle birlikte İslam'ın geleceği ve şekillenmesi bakımından da önem taşımaktadır. 1979 yılında meydana gelen, İran İslam Devrimi İran'ın adını "İran İslam Cumhuriyeti"ne dönüştürerek İslam dünyasında yeni ve ciddi bir heyecan yaratmıştır. İran'da 1979 yılında yaşanan devrim hem asırlardır süren monarşi geleneğinin hem de İran'ın iç ve dış siyasetinin kökten değişimini sağlamıştır. Devrim, Ortadoğu'da var olan temel dinamikleri ve gelecekte var olacak temel dinamikleri açısından dönüm noktası özelliği taşımaktadır. 1979 yılında başlayan bu sürecin tarihsel altyapısı, Tütün İsyanı ve 1906 yılında ilan edilen Meşrutiyete kadar dayanmaktadır. Bu tezde "Devrimin" başlarında birçok kesimi içerisinde barındıran sürecin bir İslam Devrimi'ne nasıl dönüştüğünü, İran İslam Devrimi sürecini, İslam Devrimi'nden sonraki süreci; dini, toplumsal ve siyasi alanlarda yaşanan olayların ve gelişmelerin tarihsel süreci çerçevesinde neler olduğunu açıklamak amaçlanmıştır. Çeşitli makale, kitap ve dergi kaynaklarından faydalanılarak bir literatür çalışması çerçevesinde; İran İslam Devrimi'nin sosyolojik, politik ve ontolojik bir analizi yapılmıştır. Bu analiz yapılırken turistik amaçlarla Van'ı ziyaret eden İranlı yurttaşlarla anket çalışması yapılarak İran İslam Devrimi hakkındaki görüşleri çerçevesinde saha çalışması yapıldı ve elde edilen sonuçlarla çeşitli bulgulara ulaşmak amaçlanmıştır.
Türkiye'de mahkûm emeğinin dönüşümü ve kurumsal örgütlenişi: Adalet Bakanlığı İşyurtları Kurumu Daire Başkanlığı üzerine bir çalışma
Mahpus 'un çalış (tırıl) ması, dünya genelinde yaygınlaşmış bir ıslah etme yöntemi olarak uygulanmakta fakat bu ıslah yöntemi aynı zamanda neo-liberal ekonomi politikalarının etkisiyle cezaevlerindeki üretim sürecinde önemli bir üretim faktörüne dönüşen ekonomik bir girdiyi de tanımlamaktadır. Mahkûmun çalış (tırıl) ması bazı ülkelerde cezaevlerinin özelleştirilmesi yoluyla uygulanmaktayken, Türkiye'nin de içinde olduğu bazı ülkelerde ise doğrudan devlet örgütlenmesi içerisinde yer alan bir kurum ya da bu iş için kurulmuş bir devlet şirketi tarafından yürütülmektedir. Bu çalışma mahkûm emeğinin bir değerlendirmesini yapmaya odaklanmıştır. Değerlendirmenin çerçevesini, mahkûm emeğinin siyasi-iktisadi tarih açısından anlamı ve geçirdiği dönüşümleri incelemek oluşturacaktır. Mahkûm emeğinin kullanımını düşünsel-yasal düzlemde "ıslah etme" amacı-gerekçesi ile meşrulaştıran-açıklayan devletin bu işle yetkili - sorumlu kıldığı kurum olarak İşyurtları Kurumu'nun yapısının incelenmesi, çalışma çerçevesinin içeriğini oluşturacaktır. İçeriğin bir diğer odak noktası mahkûm emeğinin Neo-liberal politikalarla bir üretim faktörüne dönüş (türül) mesi sürecini incelemek olacaktır. Bu çalışmayla ulaşılmak istenen temel hedef ise mahkûm emeğinin ve İşyurtları Kurumu'nu bir arada değerlendirerek; elde edilen bilgileri bilimsel çalışma kriterlerine uygun bir şekilde derlemek ve sunmak olacaktır.
1876 Kanuni Esasiden 2017 anayasa değişikliğine Türkiye'de olağanüstü yönetim usulleri ve kamu yönetimine yansımaları
Modern Devletlerin kurulması ile beraber devletin varlığını ve bekasını tehdit eden, tehlikeye düşüren çeşitli durumlarla karşı karşıya kalınmıştır. Devletler bu gibi durumları bertaraf etme adına birtakım savunma mekanizmaları geliştirmiştir. Bu, esasen savunma refleksinden doğan bir durumdur. Çünkü devletler de tıpkı canlı organizmalar gibi vücut bütünlüğünü bozmaya yönelik her türlü olay ve olguya karşı bir direnç göstermektedirler. İşte bu noktada devlet yapılanmaları anayasal meşruiyeti esas alarak yasal zeminde bu direnci realize etmektedirler. Bu çalışmada genel olarak kamu düzeni olgusunu, kamu düzenini sağlamaya yönelik olağan yöntemleri, olağanüstü yönetim usullerini, 1876 Kanun-i Esasiden günümüze dek yapılan anayasal düzenlemelerde ülkemizin, devletin bekasına yönelik tehditlere nasıl bir reaksiyon gösterdiğini, kamu düzenini koruma adına nasıl bir refleksif eylem geliştirdiğini, buna yönelik nasıl bir mevzuat geliştirdiğini ve en nihayetinde çalışmamızın esas amacını taşıyan olağanüstü yönetim usullerinin uygulanması sırasında kamu yönetiminin nasıl etkilendiğinin araştırılması amaçlanmıştır.
Van kent örneğinde kadın istihdamına yönelik çalışmalar ve kente etkisi
Bu yüksek lisans tezi çalışmasında kadının kent yaşamındaki yeri, kentin oluşumu ile kadının modern öncesi ve modern sonrası dönemlerinin bilgileri aktarılmıştır. Kentte toplumsal farklılıklarla birlikte kamusal alan, kadının kamusal alandaki görünürlüğü ve ataerkillik incelenmiştir. Göç etkisi ele alınarak, Van kent özelinde kadın istihdamına olan etkisi, kadının işgücüne katılımı ve yasal düzenlemeler aktarılmıştır. Genel anlamda yerel yönetim birimleri, bağımsız kuruluşlar ve merkezi yönetime bağlı kurumlar istihdam ve kent çalışmalarını etkileyen paydaşlardır. Van kenti özelinde bu paydaşlardan valilik, belediyeler, sivil toplum kuruluşları, Avrupa birliğine bağlı projelerin yönetildiği bağımsız kuruluşlarla yapılandırılmamış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmeler ve literatür taraması sonrasında elde edilen bilgilerle araştırmanın amacı olan; Van'da kadın istihdamına yönelik çalışmalar ve kente etkisi ortaya konulmuştur. İstihdam ve gelişmişlik düzeyi kentlerin gerçek anlamda oluşumunu tamamlanmasını sağlamaktadır. İnsan ihtiyaçlarının sınır tanımaması, Sanayi Devrimi, kitlesel göçler ve kırsal alanın bu dönüşümler karşısında yetersizliği insanları büyük yerleşim yeri olan kentlere yönlendirmiştir. Göçle birlikte kadının yeri ve kadın emeği bu yeni üretim alanlarında ücrete tabi olmaya başlamıştır. Göçler Van ilinde de kentlerde ücretli kadın emeğini görünür kılmıştır. Bu durum kenti dönüştürme açısından son derece önemlidir. Kentlileşme olgusunu ve sürecini oluşturacak en önemli bileşen kadın emeğinin görünür olmasıdır. Uygulanacak pozitif bir ayırımla kadın emeğinin istihdama katılması, yönetimin tüm bileşenleri ile kadını kent hayatına entegre etmesi, Van ilinin kalkınmasını ve toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler : Van, Kadın, İstihdam, Göç, Emek. Sayfa Sayısı : 145 Tez Danışmanı : Dr. Öğr. Üyesi Aysun YARALI AKKAYA
Afet ve acil durumlarda etkin kriz yönetimi
Kriz, beklenmedik bir durumdan kaynaklanan bir tehdide işaret eder. Bu ise bir toplumun, dolayısıyla kurumların istikrarını tehdit eden bir olay anlamına gelir. Bu tür olayların veya tehditlerin etkili bir şekilde yönetilmesi ve ele alınması süreci "Kriz Yönetimi" olarak bilinmektedir. Krizler farklı tür ve niteliktedir ve farklı müdahale biçimlerini ve yönetimlerini gerektirir. Günümüzde ekonomik, sosyal, siyasi, diplomatik, teknolojik vb. birçok krizle baş etmek durumundayız. Afet ve acil durumlarda etkin kriz yönetimi ise çalışmamızın odak noktasını oluşturmaktadır. Krizler meydana gelmeden önce risk yönetiminin doğru yapılması ve krizlere hazırlıklı olmak çalışmamız açısından önemli bir yer tutmaktadır. Krizlerin meydana gelmesine sebep olan yönetim süreci temelinin sağlam olmaması, alınan önlemlerin eksikliği ve hatalı tercihler gibi görülen nedenler olsa da esas nedenin çağın gerisinde kalmış uygulamalar olduğu bilinmektedir. Son dönem krizlerin karmaşıklığı, genellikle birçok aktörün katılımını, haliyle başarılı bir sonuç için de etkili bir koordinasyonu gerektirir. Yaşanabilecek pek çok potansiyelin yanında özellikle Türkiye'de doğal afetlerin meydana gelme ihtimalinin fazla olması, geçmişten bugüne farklı tedbirler alınmasının gerekliliğini ortaya koymuştur. Yaşanan afetler birçok insanın hayatını kaybetmesine, önemli hasarlara vb. çeşitli olumsuz sonuçlara yol açmaktadır. Bu da, afetlere karşı farkındalığın ve önlem almanın önemini ortaya koymaktadır. Kriz dönemi, günlük yaşamın her alanında sürekli olarak yaşanmakta ve bu krizler çoğunlukla ekonomik, psikolojik, sosyal, politik ve doğal afetlerden kaynaklanmaktadır. Meydana gelen kriz dönemlerinde özellikle afetten kaynaklanan krizlerde halkın genel düzeni bozulmakta; fiziki, ekonomik ve sosyal olarak olumsuz neticeler ortaya çıkaran riskli durumlar oluşmaktadır. Böylesi durumlarda, yönetimler doğru ve hızlı karar vermenin yanı sıra alınan kararları aktif bir şekilde uygulamada oldukça güçlük çekmektedirler. Kriz durumunun yönetilebiliyor olması ve başarılı örneklerinin ortaya çıkışı kriz yönetimine ve kriz iletişimine verilen önemi artırmıştır. Afet ve acil durumlarla etkin bir şekilde baş edebilmek için ise kriz yönetimi, başından itibaren zorunlu tutulmalı ve tüm kilit kurumlar ortak olarak yönlendirilmelidir. Süreçlerin kurulması ve krize müdahaleyi kolaylaştıran ve hızlandıran araçlar kritik öneme sahip olduğu için tek elden yönetim son derece önemli olmaktadır. Etkin kriz yönetimi için ise, kurum ve kuruluşlar içinde planların ve becerilerin güncel olmasını sağlayan esas sorumlu kurumlara ihtiyaç duyulmaktadır. Çalışmamızda afet ve acil durumlarda etkin kriz yönetiminin anlaşılmasını sağlamak ve işlerliğini geliştirmek için, felaketler henüz gerçekleşmeden risk yönetimi anlayışıyla kaynakların ve sorumlulukların organizasyonu üzerinde durulmuştur. Aynı zamanda krizlerle başa çıkmada farklı yaklaşım ve uygulamalar hem klasik hem de yeni örneklerle ele alınmakta ve afet ve acil durumlarda nasıl etkin kriz yönetimi yapılabilirliğin üzerinde durulacaktır. Anahtar Kelimeler : Afet, Acil Durum, Kriz Yönetimi
Belediye hizmetleri ve hizmet kalitesine yönelik vatandaş memnuniyetinin ölçülmesi/ Tuşba ilçe belediye örneği
Belediyeler etkili oldukları alanlarda yerel halkın yaşam tarzını birebir ve uzun süreli etkiledikleri yetkin ve önemlidirler. Küreselleşen ve globalleşen dünyada gelişen teknoloji ile birlikte yerel yönetim birimi olan belediyeler halkın talep ve isteklerine cevap vermek, ihtiyaçlarını karşılamak için geleneksel yönetim sistemini terkedip yerine şeffaf, hesap verebilir, insan odaklı yeni bir belediye anlayışını zorunlu kılmıştır. İnsan odaklılık ideolojisi ile yola çıkan belediyeler halkın taleplerini yerel yönetimlere daha kolay ulaştırmalarına imkan sağlamış bunun yanında belediyelerin vatandaş memnuniyetine önem verdiği sunduğu hizmetlerin kalitesini arttırmasıyla ortaya koyduğu söylenebilir Çalışmamızda ilk olarak kavramsal olarak geniş bir açıdan kamu hizmeti kavramına değinilmiş ve daha sonra Türkiye' de belediyeciliğin tarihçesi incelenmiştir. Bu inceleme yapılırken belediyelerin hukuki yapısı göz önüne alınarak yapılmıştır. Çalışmamızın öncelikli en temel amacı Tuşba ilçe belediyesinin sunmuş olduğu hizmetlerden vatandaşın memnuniyet düzeyinin ne ölçüde olduğunu ve hizmet kalitesini belirleyen ölçütlerin neler olduğunu ortaya koymak olmuştur.
Nakşı̇bendı̇lı̇ğı̇n tarı̇hsel gelı̇şı̇mı̇ ve sı̇yasetle ı̇lı̇şkı̇sı̇: Norşı̇n örneğı̇
Bu çalışma; Hâlidî Nakşîbendîyye Tarikatının genelde Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesinde; özelde Norşin'de nasıl yayıldığını ve bu kolun günümüze kadar siyasetle ilişkisinin nasıl geliştiğini araştırmalar üzerinden ortaya koymayı amaç edinmiştir. Çalışma, nitel araştırma yöntemiyle birincil ve ikincil kaynakların yanı sıra doküman incelemesi üzerinden hazırlanmış, sözlü tarih metoduyla yarı yapılandırılmış kişisel görüşmelerle desteklendirilmiştir. Tekke ve medrese birlikteliği üzerinden yayılmacı bir politika izleyen Hâlidîlik, Doğu ve Güneydoğu' da kısa bir sürede yayılmıştır. İlk önce Nehiri Tekkesi üzerinden kabul gören Hâlidîliğin; Sıbgatullah Arvâsî üzerinden Bitlis'in Hizan ilçesinde, sonra da Arvâsî'den aldığı icazetle Abdurrahman-ı Tâğî'nin Norşin'de tekke açtığı görülmüştür. Nehiri Tekkesinden sonra Hâlidîliğin bölgedeki en etkili kolunun Norşin tekkesi ve medresesi olduğu kabul görmektedir. Bu da Abdurrahman-ı Tâğî'nin yetiştirdiği 19 halifeye ve bu halifelerin kendi bölgelerinde yaptığı irşat faaliyetlerine dayandırılmaktdır. Hâlidîliğin Norşin'e yerleşmesiyle Norşin Tekke ve Medresesinin sadece dini konularda değil toplumsal ve siyasal konularda da etkin olduğu görülmüştür. Çalışma dönemin siyasal olaylarına değinmiş ve Norşin Tekkesinin bu olaylar karşısındaki tutumunu incelemiştir. Bunun yanı sıra tek partili sistem sonrası dönemde Hâlidîliğin aktif siyaset içindeki pozisyonu 1990' ların sonuna değin işlenmeye çalışılmıştır. Bununla birlikte Hâlidî tekkelerinin Türkiye'nin Doğu ve Güneydoğu Bölgesi'nde yaşayan insanların oy kullanma yönelimleri üzerinde yarattığı etki gözlemlenmiştir. Sonuç olarak tekke ve medreselerin geçmişten günümüze siyasetle olan ilişkisinin dönemsel olarak farklılık gösterse de her zaman mevcut olduğu açığa çıkmaktadır.
Yapısal ve işlevsel boyutları ile Van'daki yönetsel dönüşümün 6360 sayılı kanun bağlamında değerlendirilmesi
2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu, Türkiye'deki idari yapı üzerinde önemli değişiklikler gerçekleştirmiştir. Bu kanun ile nüfusu 750.000'in üzerinde olan 14 il büyükşehir statüsü kazanmış ve büyükşehir sayısı toplamda 30'a çıkmıştır. Bu 14 ilden biri de Van ilidir. Kanunla birlikte İl Özel İdareleri kaldırılmış ve yerlerine Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları kurulmuştur. Ayrıca köyler ve beldeler mahalle statüsüne dönüştürülmüş ve en yakın ilçe belediyesine bağlanmıştır. Büyükşehir belediyelerinin hizmet sınırları ise il mülki sınırları ile sınırlanmıştır. Bu düzenlemeler, büyükşehir belediyelerine önemli sorumluluklar yüklemiştir. Van ili, MÖ 3000 yıllarına kadar uzanan köklü bir geçmişe sahip olup, Doğu Anadolu Bölgesi'nde önemli bir şehir olarak öne çıkmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı, 6360 sayılı kanun çerçevesinde Van ilinde yaşanan yönetsel yapıdaki köklü değişiklikleri incelemektir. Bu bağlamda, Van ilindeki değişikliklerle ilgili literatür taraması yapılmış, faaliyet ve denetim raporları incelenmiş ve yarı yapılandırılmış mülakat yöntemi ile bir takım görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışmalar sonucunda da Van ilinin yapısal ve işlevsel bağlamında önemli değişiklikler geçirdiği anlaşılmıştır.
Dirençli kentlerin halk sağlığı üzerine etkisi
Bu çalışma, dirençli kentlerin halk sağlığı üzerine etkilerini incelemektedir. Kentleşme süreci, modern çağda hızla artan kent nüfusları ile birlikte birçok sosyal, ekonomik ve çevresel sorunu beraberinde getirmiştir. Dirençli kentler, bu sorunlarla başa çıkabilme ve toplumsal dirençliliği artırma kapasitesine sahip kentler olarak tanımlanır. Tezde, dirençli kentlerin halk sağlığı üzerindeki olumlu etkileri; özellikle çevre sağlığı, altyapı hizmetleri, acil durum müdahaleleri ve sosyal dayanışma gibi alanlarda incelenmiştir. Halk sağlığının korunması ve iyileştirilmesi, dirençli kentlerin sürdürülebilirliği için kritik bir rol oynar. Ayrıca, bu çalışma, Türkiye'deki kentleşme sürecini ve dirençli kentlerin oluşturulmasında karşılaşılan zorlukları ele almaktadır. Çevre sağlığı, afet yönetimi, sosyo-ekonomik faktörler ve kentsel planlama gibi çeşitli alanlarda yapılan literatür taraması ile desteklenen tez, dirençli kentlerin halk sağlığını nasıl koruyup geliştirdiğini açıklamaktadır. Sonuç olarak, dirençli kentlerin halk sağlığına olan katkıları vurgulanmış ve bu kentlerin gelecekteki sürdürülebilir gelişim için önemli bir model oluşturduğu belirtilmiştir.
İklim değişikliğinin afet riskleri üzerindeki etkileri; Van ili örneği
Bu tez, iklim değişikliğinin afet riskleri üzerindeki etkilerini Van ili örneği üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, üç ana başlık altında toplanan bir kavramsal çerçeve ile başlamaktadır. İlk olarak; iklim, iklim değişikliği, sera gazı, afet ve afet yönetimi kavramları üzerinde durulmuştur. İkinci aşamada, iklim değişikliği ile afetler arasındaki etkileşim ele alınmıştır. İklim değişikliği, sadece çevresel değil, aynı zamanda sosyal ve ekonomik düzeyde de etkiler yaratmakta ve afetlerim şiddetini arttırmaktadır. Devamında Türkiye'de iklim değişikliğinin sebep olduğu doğal afetlere değinilmiştir. Son olarak, Van ilinin coğrafi özellikleri ve iklimsel yapısı dikkate alınarak, bölgedeki afet risklerinden söz edilmiştir. Van, dağlık alanlar, göller ve geniş ova alanlarıyla farklı iklim koşullarına sahip bir bölge olarak, iklim değişikliğinden önemli ölçüde etkilenmektedir. Sıcaklık artışı, yağış düzenindeki düzensizlikler ve aşırı hava olayları, sel, heyelan, kuraklık gibi afetlerin sıklığını ve şiddetini artırmıştır. Tez de iklim değişikliğinin afet riskleri üzerindeki etkileri üzerinde durulmuştur. Sonuç olarak, Van ili özelinde yapılan bu tez, iklim değişikliğinin afet risklerini önemli ölçüde artırdığı be bölgedeki afet yönetimi stratejilerinin geliştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
İklim krizi bağlamında Türkiye'de akarsu yönetimi: Van Gölü havzası üzerine bir araştırma
İklim krizi, küresel ölçekte tüm canlı yaşamını etkileyen en büyük ortak sorunlardan biri haline gelmiştir. Bu kriz bağlamında, doğal su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi giderek daha fazla önem kazanmakta, özellikle akarsu yönetimi ekolojik denge, sosyoekonomik sürdürülebilirlik ve toplum sağlığı açısından kritik bir rol üstlenmektedir. İklim krizine yönelik çok sayıda bilimsel çalışma yapılmış, uluslararası toplantılar düzenlenmiş ve bu toplantılar sonucunda çeşitli sözleşmeler ile eylem planları hayata geçirilerek ülkelerin ulusal politika ve stratejilerine yön verilmiştir. Ancak, iklim krizinin akarsular üzerindeki etkilerine dair yapılan araştırmalar görece sınırlı kalmıştır. Bu çalışmada, öncelikle iklim krizi ve akarsu yönetimi başlıkları altında literatürdeki temel yaklaşımlar ve ilgili çalışmalar değerlendirilmiş, sonrasında Türkiye özelinde Van Gölü Havzası örneği üzerinden derinlemesine bir analiz gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, iklim krizi bağlamında Türkiye'deki akarsu yönetiminin mevcut durumunu Van Gölü Havzası örnekleminde incelemek ve bu çerçevede alternatif bir yönetim modeli önerisi sunmaktır. Araştırmada, literatür taraması, belge ve doküman analizi, Devlet Su İşleri (DSİ)'den edinilen toplantı tutanaklarının incelenmesi ve yarı yapılandırılmış mülakat yöntemleri kullanılmıştır. Mülakat soruları, çalışma sürecinde ön plana çıkan beş tematik başlığa göre tasarlanmıştır: (1) iklim krizinin akarsu yönetimine etkisi, (2) mevcut mevzuat, (3) kurumsal koordinasyon ve işbirliği düzeyi, (4) uygulamadaki güçlü ve zayıf yönler ile (5) toplumsal bilgi ve farkındalık düzeyi. Elde edilen bulgular, Türkiye'de akarsu yönetiminin entegre havza yönetimi ilkeleri doğrultusunda yapılandırılması gerektiğini göstermektedir. Her havzanın özgün özellikleri ile iklim krizine ilişkin projeksiyonlar dikkate alınarak, katılımcı ve çok aktörlü bir yönetişim süreci benimsenmelidir. Türkiye'de akarsu yönetimiyle ilgili yetki ve sorumluluğa sahip birçok kurumun varlığı, yönetim süreçlerinde karmaşaya yol açmaktadır. Bu nedenle, ilgili kurumların görev tanımları yasal düzenlemelerle netleştirilmeli; benzer sorumluluklar birleştirilerek kurumlar arası koordinasyon ve sürekli iletişimi sağlayacak bir üst yapı oluşturulmalıdır. Ayrıca, Su Kanunu çalışmaları kapsamlı biçimde yeniden ele alınarak yürürlüğe konulmalı; denetim ve kontrol mekanizmaları, geliştirilmelidir.
Sel afeti yönetimi: Sinop/Türkeli sel örneği
Bu çalışma Türkiye'de afet yönetimi sürecinin bütüncül bir bakış açısıyla ele alarak Sinop Türkeli ilçesinde meydana gelen sel afeti üzerinden afet öncesi, sırası ve sonrasındaki afet yönetim uygulamalarının etkinliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Türkiye deprem, sel, heyelan, orman yangını ve kuraklık gibi birçok farklı doğal afet riskiyle karşı karşıya kalan bir ülkedir. Ayrıca iklim değişikliğine bağlı olarak artan ani ve şiddetli yağışlar özellikle Karadeniz Bölgesi gibi riskli alanlarda sel afetlerinin sıklığını ve etkisini artırmaktadır. Bu nedenle afet yönetimi sadece müdahale odaklı değil, aynı zamanda risk azaltma, hazırlık, müdahale ve iyileştirme evrelerini kapsayan çok boyutlu bir süreç olarak ele alınmalıdır. Doküman analizi yöntemiyle yapılan bu çalışmada afet yönetim süreci, afet yönetiminde planlama ve koordinasyon ile Türkiye'de afet yönetiminin kurumsal yapısı ele alınarak Türkeli İlçesi sel afeti üzerinden uygulamalı olarak süreçlerin etkinliği incelenmiştir. Bu bağlamda Türkeli İlçesi sel afeti, hem mevcut afet yönetim mekanizmalarının etkinliğini sorgulamak hem de afet yönetim sürecinde sorumluluğu bulunan kurum ve kuruluşların afete karşı hazırlık düzeylerinin analizi için önemli bir örnek teşkil etmektedir. Çalışmada uygulama örnekleri ve resmi veriler ışığında afet öncesi alınan önlemler, afet anında gerçekleştirilen müdahale çalışmaları ve afet sonrasında yürütülen iyileştirme faaliyetleri değerlendirilmiştir. Sinop Türkeli afet yönetim örneği üzerinden Türkiye'de afet yönetiminin mevcut durumu ele alınarak daha etkin bir afet yönetim süreci için değerlendirmeler yapılmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda bu çalışma afet yönetiminin yalnızca kriz anına odaklanmak yerine, önleyici ve planlayıcı yaklaşımların öne çıkartılması, kurumlar arası koordinasyonunun güçlendirilmesi ve afet bilincinin artırılmasına yönelik eğitim faaliyetlerinin yaygınlaştırılması gerekliliğini ortaya koymuştur.
Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararları ışığında meşru beklenti ilkesinin uygulanması
Bu çalışmada, idare hukukunun temel ilkelerinden biri haline gelen meşru beklenti ilkesi, kavramsal temelleri, Türk hukukundaki uygulamaları ve uluslararası hukuk çerçevesinde karşılaştırmalı boyutlarıyla ele alınmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde ilkenin tanımı, hukuki dayanakları, ilgili kavramlarla ilişkisi ve sınırları incelenmiş; doktrindeki tartışmalar ve yargı içtihatlarına yer verilmiştir. İkinci bölümde ise Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararları ışığında ilkenin ulusal hukukta nasıl yorumlandığı açıklanmış; uluslararası hukuk perspektifi kapsamında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları, Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı ve uluslararası yatırım tahkimi kararları üzerinden ilkenin gelişimi ele alınmıştır. Çalışmanın sonucunda, Türk hukukunda meşru beklenti ilkesinin giderek daha fazla uygulandığı, ancak hâlen açık bir normatif dayanağa kavuşmadığı, yargı içtihatlarında birlik bulunmadığı ve bazı alanlarda (özellikle vergi ve sosyal güvenlik) sınırlı şekilde uygulandığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda ilkenin yasal olarak tanımlanması, yargı kararlarında tutarlılığın sağlanması ve uluslararası standartlarla uyumlu bir biçimde geliştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Kamu yönetiminde açıklık bağlamında bilgi edinme hakkı: Uşak ili örneği
Siyasal, toplumsal ve teknolojik alanlarda yaşanılan önemli gelişmeler Weberyen bürokrasi ilkelerine göre örgütlenmiş tüm kamu yönetimleri gibi Türk kamu yönetimini de değişime zorlamaktadır. Değişimin yönü, gizli ve kapalı yönetim anlayışından açık ve şeffaf yönetim anlayışına doğrudur. Bu yönde atılan en önemli adım ise yine Weberyen bürokrasinin kanunilik/yasallık ilkesinin bir gereği olarak Bilgi Edinme Hakkı Kanunu (BEHK)?nun kabul edilmesidir. Bu çalışmanın amacı; bir anayasal ve yasal hak olan BEH?in önemini yönetimde açıklık ve şeffaflık bağlamında ortaya koymaktır. Nitekim demokratik yönetim, yönetimde etkinlik, açıklık, verimlilik, hesap verebilirlik gibi birbirini bütünleyen yönetimsel ilkelerin uygulamaya konulması ile BEH yakından ilişkilidir. Bu bağlamda çalışmada, yönetimde gizlilik ve açıklık ile BEH kavramları açıklanmış, dünyada ve Türkiye?de bu hak ile ilgili gelişmelere yer verilerek 4982 sayılı BEHK ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Çalışmada ayrıca, Uşak merkezinde bir alan araştırması yapılarak halkın yönetimde açıklık, BEH ve BEHK konusundaki tutumu ortaya konulmuştur. Buna göre; açıklık, BEH ve BEHK değişkenlerinin birbirini etkilediği düşünülmekte ve ayrılmaz bir bütün oldukları kabul edilmektedir. Uşak ilinde BEH?den ve Kanunu?ndan haberdar olan ve yararlananların oranları oldukça düşüktür (% 17,8). Buna karşın katılımcılar, BEH?in yönetim ve yönetilenler açısından önemli yenilikler getireceğine ve uzun vadede demokratikleşme yönünde bir zihniyet değişimini sağlayacağına inanmaktadır. Anahtar Kelimeler: Gizlilik, Açıklık, Bilgi Edinme Hakkı, Bilgi Edinme Hakkı Kanunu
Afetlerde il düzeyinde yönetimler arası ilişkiler ve karşılaşılan sorunlar
Doğal ve insan kaynaklı afetler dünyamızda her ülkenin yaşadığı bir sorundur. Fakat bazı ülkeler bulundukları konum, gelişmişlik düzeyleri ve afete hazırlıklı olmaları ile afetten daha fazla etkilenmektedirler. Afetlerden en fazla etkilenen ülkelerden biri olan Türkiye?de afet sonrası yeniden inşa ile kurtarma faaliyetlerine daha fazla önem verilmekle birlikte, afet öncesi yönetim ve önlemlere yeterince önem verilmemesi zararların artmasına ve afetin etkin yönetilmesine engel olmaktadır. Türkiye' deki afet yönetim sisteminin günümüzdeki görünümü ve 5902 sayılı yasa ve ilgili mevzuatla ortaya çıkan yeni durum, 2011 yılında çıkan KHK?ler ile devletin birçok kurumunun ? bakanlığının dönüştürülmesi afet yönetimine yerelde değişik bir bakış açısı getirmesiyle yönetimler arası ilişkilerin öneminin ortaya çıkması bu çalışmanın hazırlanmasının nedenini oluşturmuştur. Türkiye' deki afet yönetim sisteminde 5902 sayılı yasaya göre merkezi ve yerel örgütlenmeye değinilmiş fakat çoğunlukla yerel ilişkiler çerçevesinde bir bakış açısıyla konu ele alınmıştır. Yapılan bu çalışmada afet yönetiminin kavramsal çerçevesine değinildikten sonra Türkiye?de Afet Yönetimiyle ilgili temel hukuki düzenlemelere kısaca değinilmiştir. 5902 sayılı yasa öncesi ve sonrası afet yönetiminin il-ilçe örgütlenmesinde oluşan değişim ele alınmaya çalışılmıştır. Afet Yönetimi il-ilçe örgütlenmesi aşamalarıyla incelendikten sonra yerel yönetimler bu yapının neresinde sorusuna yanıt aranmış, daha sonra da bu çerçevede vali-kaymakamların yetki görev ve sorumlulukları incelenmiştir. Özellikle projenin temelini oluşturan yerel düzeydeki afetlerde yönetimler arası ilişkiler vali-kaymakam merkezli olarak incelenmeye çalışılmıştır. Ayrıca son yıllarda STK? ların ve özel kuruluşların afetlere etkin müdahalede öneminin anlaşılmasıyla bu kuruluşlarla ilişkilere uygulama örnekleri çerçevesinde değinilmiştir. Buna paralel olarak afetlerde yerel düzeyde yaşanan sorunların neler olduğu konusu ele alınmaya çalışılmıştır. Çalışmanın son bölümünde sonuç ve öneriler çerçevesinde 5902 sayılı yasanın incelenmesi 1999 yılı Marmara Depremi ve 2011 yılı Van depremleri ile son afetlerdeki müdahaleler ile merkezi idare ve mahalli idare reformlarının yerelde afetlere müdahalede ve yönetimler arası ilişkilerde nasıl bir oluşum meydana getirdiğine değinilerek son yazılan raporlar çerçevesinde ileriye yönelik neler olması gerektiği ile ilgili öneriler ve çıkış yollarına vurgu yapılmıştır.
Nevşehir ve Niğde belediyeleri örneğinde kentsel yaşam kalitesi: Emek ve Selçuk mahalleleri örneği
Yaşam kalitesi; toplumun sosyal, ekonomik ve fiziksel gereksinimlerinin belirlendiği bir durumdur. Kentsel yaşam kalitesi ise kentlilerin elde etmek istedikleri kaliteli yaşamının kent yönetimleri tarafından ne derece karşılandığı olarak ifade edilmektedir. Küreselleşme ile birlikte kamu yönetiminin yeniden yapılanma sürecinde ortaya çıkan neo-liberalizm ile birlikte devletin görev ve faaliyet alanlarının yeniden belirlenmesi ve merkeze ait bazı yetkilerin yerel yönetimlere daha özelde ise belediyelere devredilmesi gibi yaklaşımlar öne çıkmaktadır. Artan görev ve sorumlulukların etkin bir şekilde yerine getirilmesi için belediyelere alternatif hizmet sunum yöntemleri, kaynak ve personel istihdamı sağlamak gerektiği ifade edilmektedir. Bu çalışmada, bir yerel yönetim birimi olan belediyeler kapsamında kentsel yaşam kalitesi, Nevşehir ili Emek Mahallesi ve Niğde ili Selçuk Mahallesi örneklemlerinin göstergeleri ışığında analiz edilmiştir. Belediyelerin sunduğu çevre temizliği ve sağlığı hizmetleri, sosyal hizmetler, ulaşım hizmetleri, imar ve şehircilik hizmetleri, mali hizmetler, kültür ve turizm hizmetleri ve zabıta hizmetleri gibi hizmetlerin yeterli olması, vatandaşların kentsel yaşam kalitesinden memnuniyetini arttırmaktadır. Sonuç olarak, kentsel yaşam kalitesini arttırmak amacıyla sunulan belediye hizmetleri vatandaşlar tarafından Niğde ilinde yeterli görülürken, Nevşehir ilinde yetersiz görüldüğü ifade edilmektedir. Nevşehir Belediyesi yetersiz olarak ifade edilen bu hizmetlere daha fazla önem vermeli ve bu hizmetler ile ilgili gerekli çalışmaları gerçekleştirmelidir. Anahtar Kelimeler: Yaşam Kalitesi, Kentsel Yaşam Kalitesi, Belediyeler, Nevşehir, Niğde
Rusya'da kamu personel sisteminin dönüşümü
Devlet aygıtının üstlendiği faaliyetlerin günümüzdeki hizmet taleplerini etkin ve verimli bir şekilde karşılayabilmesi için kamu yönetimi alanında dönüşüm ve reform çabaları baş göstermektedir. Gelişmiş toplumlardaki vatandaşların devlet aygıtına bakış açıları global düzeyde dönüşüm ve reform isteklerine yol açmaktadır. Sovyetler Birliği'nin çökmesinden sonra sosyalizmden liberalizme geçiş sürecinde kamu yönetimi bağlamında Rusya Federasyonu'nda dönüşüm ve reform ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Çalışma nitel araştırma yöntemi ile yapılmış olup, literatür taramasına ve veri analizine dayalı bir çalışmadır. Literatür taramasına dayanan ve ikincil kaynaklardan elde edilen verilerin analiz edildiği bu çalışmada, Sovyetler Birliği sonrası Rusya'da kamu hizmeti ve kamu personeli ile ilgili dönüşüm ve reform girişimleri incelenmiştir. 1991 yılından günümüze uzanan dönemde uygulanan dönüşüm ve reform faaliyetleri sonucunda teorik olarak liyakat esaslı rütbe sınıflandırmasına dayanan bir personel sisteminin yanı sıra modern bir kamu hizmeti sistemi oluşturulmuştur. Bununla beraber; reform sürecini yürüten özel bir organın olmaması, kalifiye uzman eksikliği, şeffaflık seviyesinin düşüklüğü gibi problemler dönüşüm ve reform çabalarında gözlemlenen başlıca sorunlardandır.
Yeni hükümet sistemi tartışmaları çerçevesinde cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin incelenmesi
Türkiye'de yaşanan gelişmelere bakıldığında, parlamenter yönetim sisteminin zaman zaman tıkandığı dönemler olmuştur. Bu duruma yol açan en önemli etkenler olarak siyasi krizlere neden olan koalisyonlar ve hükümetlerin güvenoyu alamamaları gösterilebilir. Bu tıkanıklar ekonomik, siyasi ve toplumsal açılardan olumsuzluklar yaratmaktadır. İşte bu durumların tekrarlanmaması için yıllardır Necmettin Erbakan, Alparslan Türkeş, Turgut Özal ve Süleyman Demirel gibi önemli devlet ve siyaset adamlarının gündeme getirdiği, ancak başarılı olamadığı parlamenter yönetim sistemi, 2017 yılında yapılan referandumla değiştirilmiştir. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi olarak adlandırılan yeni yönetim sistemi, dünyada yaygın şekilde uygulanan Amerika başkanlık sistemi ve Fransız yarı-başkanlık sistemlerine benzemekle birlikte, birbirlerinden ayrılan noktalar da bulunmaktadır. Bu farklılıklar, başkanlık modelini Türkiye'ye özgü hale getirmektedir. Bu farklılığın ortaya çıkmasında, Türkiye'nin sahip olduğu yapısal özelliklerin, hâkim olan siyasi, sosyal, kültürel faktörler ile tarihsel birikimlerin etkili olduğu söylenebilir.
Ağlar, yönetişim ve bölgesel kalkınma bağlamında Zafer Kalkınma Ajansı: Bir sosyal ağ analizi çalışması
Bu tezin temel odağı, TR33 Bölgesi'nde kurumlar arası işbirliği durumunun sosyal ağ analizi ile tespit edilmesi, Zafer Kalkınma Ajansı (ZKA)'nın kurumlar arası işbirliği ve ağ ilişkilerinin oluşturulmasında ne derece etkili olduğunun görüşme verileri ile ortaya konmasıdır. Araştırmada, TR33 Bölgesi (Afyonkarahisar, Kütahya, Manisa, Uşak) il merkezlerinde bulunan, Ajansın yönetim kurulu üyeleri ve en son Kalkınma Kurulu üyelerinden oluşan 43 kurum yöneticisi veya Ajans ile ilgili olan yetkililerle anket ve yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. İşbirliği ağ ilişkilerini ortaya koymak üzere bu kurum yetkililerine, son bir yıl içinde bölgesel kalkınma ile ilgili hangi kurumlarla iletişim kurdukları, bilgi ve kaynak alışverişinde bulundukları, proje yaptıkları ve hangi kurumlara güvendikleri sorulmuştur. Sorulardan elde edilen veriler UCINET 6 ve Gephi programlarında analiz edilerek bölgenin işbirliği ağ haritaları çıkarılmıştır. İşbirliği ağları; iletişim, bilgi, kaynak, proje ve güven alt ağları olacak şekilde analiz edilmiştir. Veri analiz tekniği olarak sosyal ağ analizi kullanılmıştır. Bölgenin işbirliği ağlarının oluşmasının arka planında kurumların algı ve görüşlerini yansıtan yarı yapılandırılmış görüşme formlarından elde edilen veriler, tematik olarak analiz edilmiş ve sosyal ağ analizi verileriyle karşılaştırılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, ZKA, işbirliği ağlarının hepsinde aracılık görevi bakımından; Valilikler, Ticaret ve Sanayi Odaları ve İl Özel İdareleri de bağlantı sayısı bakımından ağların merkezinde konumlanmaktadır. Analizi yapılan ağların tümünde kamu kurumları ve yerel yönetimler sayıca fazladır. Kurumlar, bölgenin diğer illerindeki kurumlar ile işbirliği yapmaktansa kendi illeri içindeki kurumlarla işbirliğini tercih etmektedir. Afyonkarahisar, Kütahya ve Uşak illerindeki kurumlar arasında sınırlı da olsa işbirliği gözlemlenirken, Manisa çoğunlukla bölgenin diğer illeriyle işbirliği yapmamaktadır. Bölgede ağırlıklı olarak sanayi ve eğitim sektöründe hizmet veren kurum ve kuruluşların aktif işbirliği söz konusudur. Kamu- Sanayi- Üniversite İşbirliği (KÜSİ) platformu üyeleri Ajans ile en sıkı etkileşimde bulunan kurumlar olduğundan, bu kurumlar Ajans ile işbirliği yapmaktadır. Kurumlar çoğunlukla Ajansın proje hibelerinden yararlanmak için Ajansla etkileşim kurmaktadırlar. Ajans, bölge aktörlerinin birçoğu tarafından hibe veren kuruluşlar olarak algılanmaktadır. İşbirliği ağlarının merkezinde konumlanan aktörler, ajansa kolaylıkla erişebilirken, ağların çeperinde kalan aktörler ajans ile etkileşim kurmakta zorlanmaktadır. Ajansın bölgesel yönetişim ve işbirliği geliştirmeye yönelik doğrudan ağ stratejisi bulunmamaktadır. Ajans, bölgede doğrudan ve dolaylı olarak sanayi sektörü ile ilgili aktörlerin işbirliği ağı oluşturmasında kurumlar arasında koordinasyonu sağlamaktadır. Bölgesel kalkınma, bölgedeki tüm aktörleri kapsayan bölgesel yönetişim yapılarına dayanarak sağlanmamaktadır. Ajans, bölgesel yönetişim mekanizmasını belli sektörler açısından sağlasa da, kamu, özel ve sivil toplum kuruluşlarının hepsini kapsayan bir yönetişim sürecini yürütmekte başarı sağlayamamaktadır.
İl özel idareleri ve Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları üzerine nitel bir araştırma
Türkiye'nin yönetim sisteminde küresel ve yerel gelişmelerin etkileriyle son dönemlerde önemli düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemelerden biri olan 2012 yılında kabul edilen 6360 sayılı Kanun ile birlikte de idari yapıda, mali sistemde ve siyasi coğrafyada önemli değişiklikler yapılmıştır. Bu önemli değişikliklerden biri de büyükşehir olan illerde il özel idarelerinin kaldırılıp, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarının (YİKOB) kurulmasıdır. İl özel idarelerinin kaldırılıp aynı zamanda YİKOB'ların kurulması taşra yönetimi içinde yeni bir örgütlenme olan YİKOB'ların il özel idarelerinin yerine kurulduğu yönünde tartışmalara neden olmuştur. Bu yüzden YİKOB'larla ilgili çalışmalarda mutlaka il özel idarelerinden bahsedilmektedir. Ayrıca bu iki kurumun mevzuat açısından ya da sadece YİKOB'lar incelenerek karşılaştırmaları da yapılmıştır. Ancak YİKOB'ların, taşra yönetimi içinde de yer alan il özel idareleri ile uygulamadaki işlevselliği karşılaştırılarak, bu iki kurum arasındaki farklılıkların ve YİKOB'ların Türk kamu yönetimi sistemi içerisinde nerede konumlandığının ve rolünün araştırılması gerekmektedir. Bu kapsamda TR33 bölgesinde bulunan illerden Manisa YİKOB ve Uşak İl Özel İdaresi'nden katılımcılar ile yarı yapılandırılmış, derinlemesine mülakat yapılmıştır. Mülakat doğrultusunda bu iki kurumun yapısal ve işlevsel olarak karşılaştırmalı analizi yapılmıştır. Bu analiz sonucunda elde edilen tespitler ışığında YİKOB'ların Türk kamu yönetimi sistemi içerisinde nerede konumlandığı ve rolü hakkında değerlendirmelerde bulunulmuştur.
Türkiye'deki Suriyeli kadın mülteciler üzerine yapılan akademik çalışmalara ilişkin bir değerlendirme
İç savaşlardan ve akabinde gerçekleşen zorunlu göç hareketlerinden en olumsuz etkilenen grupların başında kadınlar ve çocuklar gelmektedir. Mülteci erkeklerle kıyaslandığında kadın mültecilerin göç sürecinden farklı açılardan çok daha olumsuz etkilendiği göze çarpmaktadır. Fiziksel ve cinsel şiddete maruz kalma, işkence görme, insan ticaretinin mağduru olma, erken yaşta evlilikler, düşük ücretlere sigortasız işlerde çalışarak emek sömürüsüne maruz kalma, dil engeli ve kültürel uyum sorunları kadınları zorunlu göç nedeniyle stres altına alan başlıca etkenlerdir. Yine sağlık ve eğitim hizmetlerine erişimde yetersizlikler, barınma sorunu ve ayrımcılığa maruz kalma mülteci kadınların karşı karşıya kaldığı diğer sorunlar arasındadır. Günümüzde mülteci kadınların zorunlu göç sonrasında gittikleri ülkelerde yaşadıkları deneyimler bir çok akademik araştırmanın konusunu oluşturmuştur. Bu araştırma Suriye iç savaşı neticesinde Türkiye'ye göç eden Suriyeli mülteci kadınlara ilişkin ulusal veri tabanı olan ULAKBİM ve uluslararası veri tabanı olan Web of Science'da 2011-2023 yılları arasında en çok hangi konulara ilişkin çalışmaların yapıldığını belirleyerek araştırmacılara bu konuya ilişkin literatürün zenginleştirilmesi adına hangi alanlarda çalışmaların yapılabileceğine ilişkin tavsiyelerde bulunacaktır. Anahtar Kelimeler: Türkiye, Suriyeli mülteci kadın, ULAKBİM, Web of Science, İçerik Analizi
Türkiye'de kullanılan yerel yönetişim araçları üzerine bir araştırma: Uşak ili örneği
Araştırma, yerel yönetimlerde kullanılan yönetişim araçlarını analiz etmeyi ve belediyelerin bu araçları ne ölçüde benimsediğini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, kamu yönetimi anlayışının yönetişime geçiş süreci ele alınarak yönetişim kavramının temel aktörleri, ilkeleri ve yerel yönetim araçları incelenmiştir. Araştırma kapsamında, Uşak ilindeki belediyelerde görev yapan çalışanlarla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Yüz yüze yapılan bu görüşmeler ses kaydı ve not alma yöntemleriyle kayıt altına alınmış, elde edilen veriler MAXQDA 2020 programı kullanılarak betimsel ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Elde edilen bulgular, belediyelerin yönetişim araçlarını kullanım düzeyinin halkın karar alma süreçlerine doğrudan etki ettiğini göstermektedir. Katılımcılar, bireysel başvurular ve e-belediyeciliğin halkla etkileşimi en çok artıran mekanizmalar olduğunu belirtirken, kent konseyleri ve referandum gibi katılımcı mekanizmaların yetersiz kullanımı dikkat çekmektedir. Bulgular, belediyelerin bu araçlara yönelik yatırımlarını artırması gerektiğini ortaya koyarken, çalışanların yönetişim anlayışını daha iyi içselleştirebilmesi için eğitim ve farkındalık çalışmalarının önemini vurgulamaktadır.
Azerbaycan'da milli kimliğin düşünsel temelleri: 1840-1920
Son iki yüzyılı aşan bir süreçte Azerbaycan coğrafyası savaşlara ve işgallere maruz kalmış büyük imparatorluklar tarafından yutulmak istenmiştir. Çarlık Rusyası'nın Güney Kafkasya'ya inmesi üzerine onun sömürgesi altına giren Kuzey Azerbaycan Türkleri nihayetinde Çarlığın işgaline maruz kalmıştır. Anlaşıldığı üzere milliyetçiliğin yükseldiği bir dönemde Kuzey Azerbaycan Çarlık Rusyası'nın işgali altında olmuştur. Böylelikle uluslaşma sürecini Çarlık Rusyası altında başlayan Kuzey Azerbaycan Türkleri bu süreç içerisinde geçmişle yüzleşmiş ve özbenlik arayışında olmuştur. Tabii ki bu özbenlik arayışı kitlesel değil ilk önce bir grup aydın arasında başlamış daha sonra ise toplumsal bir bilince zemin oluşturmuştur. Bu bağlamda Çarlık Rusyası'nın sağlamış olduğu ortamdan istifade eden Azerbaycanlı aydınlar kendi toplumları için yavaş-yavaş akademik ilgi dönemini başlatmış kendilerinden sonra gelen aydınlar için arka plan oluşturmuş ve bir zemin hazırlamışlardır. Dolayısıyla bu tez çalışması da uluslaşma sürecini sömürge altında başlayan Kuzey Azerbaycan'ın geçtiği yolu, dönemin aydınlarının düşünsel temelleri ve dönemin içtimai-siyasi olayları çerçevesinde, milliyetçilik kuramları bağlamında ele alınmaya çalışılmıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu: Avrupa örnekleri ve Türkiye uygulamaları
Ombudsmanlık (Kamu Denetçiliği) ilk olarak 1809 yılında İsveç'te anayasa ile kurulmuş ve o günden bu yana sürekli olarak gelişme göstermiş bir denetim sistemidir. Ombudsmanlık, yasama organı tarafından atanan bir organ olup hükümet karşısında bağımsız hareket etmesi düşünülerek oluşturulmuş bir organdır. Yönetimin uygulamalarından mağdur olan bireylerin başvuruları üzerine harekete geçerek inceleme ve denetleme yapabilen ombudsmanlık kurumu, bu inceleme ve denetleme sonucunda yönetim tarafından yapılan bir haksızlıkları tespit edip gerekli işlemeleri yapan bir kurumdur. Türkiye'de ombudsman konusuyla ilgili çalışmalar 2000'li yıllarda başlamış, 2006 yılında 5548 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu meclisten geçerek yasallaşmıştır. Fakat birtakım problemlerden dolayı yasanın durdurulmasına karar verilmiş, ardından Anayasa'nın 74. Maddesinde değişiklik yapılarak TBMM'ye bağlı olarak kurulacak Kamu Denetçiliği Kurumu'nun işlevleri netleştirilmiştir. 2012 yılında ise bu değişiklikle birlikte mecliste 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu kabul edilerek yasallaşmıştır. 2013 yılında ise başvurularını kabul ederek faaliyete başlamıştır. Bu çalışmanın konusunu, ombudsman kavramı, tarihçesi, görev ve yetkileri, türleri ile Avrupa'da ve Türkiye'de uygulanan Kamu Denetçiliği Kurumu'nun yapısı, işleyişi ve işlevlerinin ele alınması oluşturmaktadır.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları çerçevesinde masumiyet karinesi
Uluslararası mevzuatta hakları en geniş haliyle ele alması ve AİHM tarafından da yargı ve yaptırım açısından desteklenmesiyle bir rehber görevi gören AİHS'nin amacı da diğer ulusal ve uluslararası birçok metin gibi insan haklarını güvence altına almaktır. Bu nedenledir ki; içeriğinde bireyi çeşitli açılardan korumayı hedefleyen birçok hüküm bulundurarak, süjeyi yalnızca başka kişilerden değil devletin kurum ve kuruluşları karşısında da korunması teminatını vermektedir. Söz konusu hükümlere bir örnek olarak herhangi bir cezai veya idari muhakeme sürecinde adil, bağımsız ve tarafsız olma teminatı veren adli makamlarda sürecin işlemesini öngören Adil yargılanma hakkı verilebilir. AİHS 6.md'de yer alan adil yargılanma hakkı kişiyi muhakeme sürecinde yargı erkleri karşısında korumasının yanı sıra içeriğinde birçok alt ilkeyi de barındırması açısından temel bir hak görevi üstlenmektedir. Adil yargılanma hakkının ayrılmaz bir parçası olarak ele alabileceğimiz masumiyet karinesi; kişinin yargılama sürecinde kesin bir mahkeme kararı ile suçu sabit oluncaya kadar suçsuz olarak kabul edilmemesi şeklinde tanımlanabilir. Karine özünde suç isnadı altında bulunan kişinin muhakeme sürecinde başka kamuoyu ve kurumlar karşısında ön yargıya mahal vermeyecek şekilde yargılamasının yapılmasını, süreç sonunda topluma tekrardan karışması durumunda ötekileştirilmemesini güvence altına almaktadır. AİHS md.6/2'de yer alan masumiyet karinesi ilkesi, anayasamızda ise "Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz." ibaresi ile 38. md'de yerini almaktadır. Bu çerçevede uluslararası hukukta adil yargılanma hakkının bir unsuru olarak değerlendirilen karinenin bizim kanunlarımızda bir hüküm olarak yerini alması karinenin bir ilke mi yoksa hak mı olduğu tartışmasını yaratmaktadır. Bu tartışmanın yanı sıra masumiyet karinesinin karine olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği, ya da suçsuzluk karinesi olarak terminolojide kullanılıp kullanılamayacağı gibi birçok tartışmanın da konusunu oluşturmaktadır.
Türkiye'de akıllı şehir deneyimi ve büyükşehir belediyelerinde akıllı şehir birimlerinin analizi
Hızlı şehirleşme hareketi, nüfus artışı, sınırlı kaynakların hızlı tüketimi, ekonomik rekabet ve değişen çevre koşulları beraberinde birçok problem getirmiştir. Bu problemlerin çözümü noktasında düşünülen teknolojik gelişmeler, akıllı şehirler kavramının ortaya çıkmasında yardımcı olmuştur. Kamu ve özel sektörün iş birliği halinde olarak ortaya çıkardığı uygulamalar sonucu akıllı şehirler oluşmaya başlamıştır. Akıllı şehirler, şehirde yaşayan insanların yaşam kalitesini artırmayı, daya yeşil bir çevreyi ve şehrin sürdürülebilirliğinin sağlanmasını hedeflemektedir. Akıllı şehir hedeflerine yönelik geliştirilen proje ve faaliyetlerin daha verimli ve daha etkin çözümler sunabilmesi nedeniyle Akıllı Şehir Birimleri oluşturulmuştur. Türkiye'deki Akıllı Şehir Birimlerinin Şube Müdürlüğü ve Müdürlük olarak yapılandığı görülmektedir. Bu çalışmada akıllı şehir ve özellikleri değerlendirmeye alınarak Türkiye'deki akıllı şehirlerin konumu ve akıllı şehir projelerinin geliştirilip uygulanmasında önemli bir yere sahip olan Akıllı Şehir Birimleri incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Türkiye'de Akıllı Şehir Birimine sahip büyükşehirler incelemeye alınarak veri toplama sürecinde erişilemeyen bilgiler için büyükşehirlerin Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı personeli, Akıllı Şehir Birim personel ve müdürleri ile iletişime geçilmiştir. Aynı zamanda büyükşehir belediyelerinin rapor ve faaliyetleri de veri toplama sürecinde dikkate alınmıştır. Akıllı Şehir Birimlerinin, akıllı şehir faaliyet ve projelerinin oluşturulmasında oldukça önemli bir konumda olduğu ve birimlerin sayısı arttıkça şehirlerin akıllı dönüşüm seviyelerinin de artacağı görülmektedir. Akıllı şehir dönüşümünün sağlanması içi akıllı birimlerin sayısının ve faaliyetlerinin artması kaçınılmaz olacaktır.
İşyeri sahiplerinin perspektifindenkentlerde yayalaştırma projelerini etkileyen faktörler: Erzincan örneği
Günümüzde gelişen teknolojiyle beraber sayısı artan motorlu araçlar, kent hayatını olumsuz etkilemektedir. Bu probleme çözüm bulmak için yerel yönetimler yıllardır kent planlarında, trafik kurallarında ve ulaşım sistemlerinde birçok düzenlemeler yapmışlardır. Bunların en önemlilerinden olan yayalaştırma, giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Fakat kentlerde yıllardan beri var olan yapısal düzeni değiştirmek çok kolay olmadığından, yayalaştırmanın uygulanması da kolay değildir. Bu çalışmada yayalaştırma yaparken hangi faktörlerin göz önünde bulundurulması gerektiği incelenmiş ve bu faktörlerden hangilerinin yayalaştırmanın yapıldığı bölgedeki işyeri sahiplerinin yayalaştırmaya verdiği desteği etkilediği ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Öncelikle yayalaştırmayla ilgili literatür taranmış ve farklı yayalaştırma türleri incelenmiştir. Buradan yola çıkılarak bir kuramsal çerçeve ve araştırma modeli oluşturulmuştur. Modeli test etmek üzere, 5'li likert ölçeğiyle hazırlanmış bir anket kullanılmıştır. Katılımcıların belirlenmesi için veriyi toplayan kişinin belirli bir alanı seçtiği anket odak (focal) örneklem metodu 161 katılımcıya uygulanmıştır. Test edilen toplam 6 hipotezden 3'ü kabul edilirken, 3'ü kabul edilmemiştir. Anahtar Kelimeler: Yayalaştırma, Trafik, Kent, Motorlu Araçlar, Yaya, Yaya Bölgesi
Türkiye ve İngiltere yerel yönetimler sisteminin karşılaştırmalı analizi
Türkiye ve İngiltere Yerel Yönetim Sistemlerinin karşılaştırmasını konu alan bu çalışmanın temel sorunsalı; ülkelerin tarihten gelen demokratik kültürleri ve sosyolojik açıdan evrimlerine görece olarak farklı gelişmiş görgül yerel yönetim sistemleri arasındaki farklardır. Çalışmanın amacı her iki ülkenin yerel yönetim sistemlerini çeşitli açılardan analiz etmek ve farklılıkları ortaya çıkarmaktır. Temel hak ve hürriyetleri çeşitli ulusal/uluslararası hukuki düzenleme veya sözleşmelerle teminat altına alınmaya çalışan kişiler, özgürlüklerinden ve hürriyetlerinden yapacakları en az fedakârlıkla oluşturdukları müşterek bir otoritenin şemsiyesi altına girerler. Toplumu oluşturan bu kişilerin devlet denilen bu otoriten beklentileri ise özgürlük ve hürriyetlerinden yaptıkları bu fedakârlık sonucunda ihtiyaç duydukları en iyi kamusal hizmeti alabilmektir. Kamu idareleri bu nedenle yapılanır. Bu anlamda kamu idarelerinin yapılanması ve bu yapıda yer alan yerel yönetimlerin yapısal, yasal ve işlevsel özellikleri son derece önemlidir. Bu nedenle çalışmada, söz konusu her iki ülkenin yerel yönetimleri açısından mevcut durumlarına ilişkin tespitler yapılarak; yasal mevzuat, yapı, demokrasi, özerklik gibi çeşitli hususlardaki farklılıklarını analiz etmek, çalışmanın hem önemini hem de amacını oluşturmuştur. Çalışmada teknik olarak karşılaştırma yöntemi esas alınmış ve bu çerçevede yerel yönetimlere ilişkin temel kavramlar/kuramlar ışığında olmak üzere karşılaştırmaya esas olacak şekilde her iki ülkeye ilişkin yerel yönetim birimlerinin türleri, yapıları, işlevleri, yetkileri demokratik gelenekleri konularında veriler elde edilerek karşılaştırmalı analiz yapılmıştır. Yapılan analiz neticesinde her iki ülkenin sisteminde farklılıklar olduğu, özellikle İngiltere'de yerel yönetimlere bırakılan yetki ve sorumlulukların daha fazla olması Türkiye'ye kıyasla daha özerk bir yapıya kavuştuğunu ortaya koymuştur.
Avrupa Birliği'nin Türkiye'ye mali yardım ve destekleri: Rize örneği
Tarihsel süreçte Avrupa Birliği'nin mali yardım ve desteklerinin, birliğin kuruluş sözleşmelerinin ilk zamanlarına kadar dayandığı görülür. Avrupa Birliği'nin mali yardımlarının kapsamı zamanla genişlemiştir. Takip eden dönemlerde ise, Avrupa Birliği aday ülkeleri ve üye ülkelerinde, büyüme ve gelişmişlik seviyelerinin birbirine yaklaştırılması amacıyla Avrupa Birliği tarafından hibe ve yardımlar yapılmaktadır. Bu pencereden bakıldığında, 1990'lı yılların sonlarından itibaren aday ülke statüsüne gelen Türkiye'ye yönelik hibe, kredi, yardım ve destek programlarının gerçekleştirildiği görülmektedir. Bu araştırmanın amacı, Avrupa Birliği tarafından Rize iline yapılan mali yardımların Rize ilinin sosyo-kültürel gelişimine ve ekonomik kalkınmışlığına etkisini araştırmaktır. Bu bağlamda Rize ilinde Avrupa Birliği projeleri ile ilgilenen Rize Valiliği, Rize Belediyesi, Rize Ticaret ve Sanayi Odası, İl Özel İdaresi ve Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi'nde görev yapan toplam yedi kişi üzerinden veriler toplanmış, yorum ve değerlendirmeler yapılarak çıkarımlarda bulunulmuştur. Araştırma nitel araştırma yöntemi ile gerçekleştirilmiş olup, çalışma grubuna dâhil edilen yedi kişi ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yüz yüze görüşme yapılmış, elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Elde edilen verilere göre, yapılan proje sayısının yetersiz olması, AB projelerinin zor olması, nitelikli personel eksikliği ve Rize ilinin coğrafi konumu nedeniyle katılımcıların çoğu Avrupa Birliği tarafından Rize'ye yapılmış mali yardımların yeterli olmadığını düşünmektedir. Katılımcıların tamamına yakını, Avrupa Birliği tarafından Rize'ye yapılmış mali yardımların Rize ilinin ekonomik kalkınma düzeyini olumlu etkilediğini düşünürken, sosyo-kültürel hayata olumlu etkisinin olmadığını ifade etmektedir. Buna ek olarak, tarım ve hayvancılık, ulaşım, su, istihdam, yöresel mimari gibi konularda projeler üretilerek Rize iline yapılan mali yardımların artırılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Yerel yönetimlerde karar organı olarak meclis: Trabzon Büyükşehir Belediyesi Meclisi örneği
Çalışmanın temel konusu; belediyelerin karar organları olan meclislerdir. Araştırmada meclislerin, yerel halkın ihtiyaçları, demokratik katılım, temsil gibi hususlarda işlev ve etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, Trabzon Büyükşehir Belediyesi meclis örneği ile sınırlı tutulmuş olup, ilgili veriler yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile sağlanmış ve bu çerçevede bazı meclis üyeleri ile yapılan görüşmeler analiz edilerek değerlendirilmiştir. Belediye meclisleri, demokrasinin ve yerel yönetimlerin vazgeçilmez bir unsurudur. Yerel yönetimler demokrasinin uygulama alanlarından biridir. Bu çerçevede araştırma konusu demokrasi ve yerel yönetimler temelinde tartışılmıştır. Yerindenlik ilkesi temelinde halka en yakın hizmet birimleri şüphesiz belediyelerdir. Aynı şekilde halkın da en kolay ulaşabileceği idari birimlerden biri yine belediyelerdir. Bu nedenle belediyeler ve halktan temsilcilerinin oluşturduğu karar organı olan belediye meclisleri demokrasi ve halkla bütünleşme anlamında son derece önemli kurumlardır. Yerel hizmetlerin görülmesi, halkın yaşadığı bölgenin temel politikalarının geliştirilmesi ve bu temelde halk adına kararların alınması belediye meclislerinin temel işlevleridir. Belediye meclis üyelerinin; yerel yönetimlerde karar organı parçası olarak meclisin gündemindeki konulara katılma, bunlara ilişkin görüş bildirme, oylamada bulunma gibi sorumlulukları bulunmaktadır. Bu nedenle, yerel yönetimlerin idarenin çok önemli bir parçası olarak, bölge halkının refahı açısından akılcı politikalar sergilemesi, hesap verebilir, şeffaf, katılıma açık, tüm halkı temsil eden, israfı öngörmeyen bir yönetim sergilemesi son derece önemlidir.
Türkiye'de yerel yönetimlerde seçmen davranışını etkileyen faktörler: Beşikdüzü Belediyesi örneği
Yerel yönetimlerde seçmen davranışı konusu çok boyutlu bir konudur. Bu konu ekonomik, kültürel, sosyal, psikolojik, dinsel gibi birçok unsura bağlı olarak değişmektedir. Başka bir ifadeyle seçmen davranışına etki eden, seçmeni karar alma sürecinde etkileyen ve onu yönlendiren pek çok faktör bulunmaktadır. Şimdiye kadar bu faktörlerin birçoğu çeşitli araştırmalarla incelenmiş ve yorumlanmıştır. Ancak bu faktörler arasında etnik, dinsel ve kültürel faktörler, adayların ifadeleri ve eylemleri, adayın kişisel ve fiziksel özellikleri ve nefret söylemleri olarak nitelendirilebilecek faktörler son zamanlarda daha yeni yeni çalışmalara konu olmaktadır. Bunların yanı sıra seçmeni sınırlı ya da görece olarak etkileyen de pek çok faktör bulunmaktadır. Bu faktörler de çalışmamızın içeriğinde, başlıklar altında yer almaktadır. Seçmen davranışı, bir ülkenin yönetim sisteminin belirlenmesinde ve yerel yönetim faaliyetlerinin sürekliliğinin sağlanmasında başat bir konudur. Seçmenin karar alma sürecinde yaşadığı birçok sorun bulunmaktadır. Konu ile alakalı birçok araştırma yapılmış ve yayınlar oluşturulmuştur. Ancak seçmen davranışı güncel bir konu olduğundan seçim süreci ve seçmeni etkileyecek olan faktörler ülkeden ülkeye, seçimden seçime ve ülkenin toplumsal yapısına göre değişmektedir. Bu nedenle, seçmeni etkiyen faktörle diğer çalışmalarda eksik kalmaktadır. Seçmenlerin karar verme sürecinde yaşadığı sorunlar, seçmenin oy verme davranışını etkileyen faktörler ve seçmenin davranışlarını sınırlı şekilde etkileyen faktörlerin temel alınarak hazırlanan bu çalışmanın teorik ve uygulama olmak üzere iki yönü bulunmaktadır. Çalışmanın teorik kısmında yerel yönetim kavramı, türleri, özellikleri, yerel yönetimlerin önemi ve işlevleri olarak kavramsal çerçevesine dikkat çekilmektedir. Sonrasında seçmen davranışını açıklayan kuramsal modeller ve yaklaşımlar ele alınmakta bu model ve yaklaşımların temel dinamikleri ve nitelikleri üzerine ayrıntılı bilgi verilmektedir. Bir sonraki bölümde Türkiye'deki seçmen davranışlarının dönemsel niteliklerini, dönüşümleri ve seçmenin etkilendiği faktörler ele alınmıştır. Çalışmanın uygulama kısmında ise seçmen davranışına etki eden faktörler, tutum ve algıları tespit edilmeye çalışılmış, istatistiksel analizler sonucunda elde edilen bilgi ve bulgular sonuçlarıyla birlikte yorumlanmış ve konuyla ilgili gerekli öneriler de bulunulmuştur.