2017 anayasa referandumunda kullanılan siyasal reklamların incelenmesi

Demokrasinin hâkim olduğu ülkelerde mevcut bulunan siyasi partiler ve adaylar, talip oldukları idari yönetimi, meşruiyet dairesi içerisinde elde etmek için siyasal iletişim politikalarını, stratejilerini ve araçlarını etkin şekilde kullanmaları büyük ehemmiyet taşımaktadır. Bu düzlemde siyasal reklamcılık, seçmenlerin iknası ve istenilen eylemler ile davranışlara sevkinde en etkili yöntemlerin başında gelmektedir. Bu minvalde, çalışma içerisinde siyasal reklamcılıkla ilgili pek çok konu detaylı bir şekilde irdelenmiştir. Bu çalışmada, 16 Nisan 2017 tarihli anayasa maddelerinin değişikliğine yönelik gerçekleşen referandumda (halkoylaması), siyasal kampanya kapsamında aktif olarak yer alan hem ''evet'' hem de ''hayır'' tarafındaki siyasi parti ve diğer bileşenlerin (STK'lar, vakıflar, dernekler, şahıslar ile sivil platformlar ve oluşumlar) baskı sayısı bakımında ilk üç sırada bulunan gazetelere (Hürriyet, Sabah ve Sözcü) vermiş oldukları siyasal reklamlar içerik analizi yöntemiyle ayrıntılı bir biçimde ele alınmıştır. Ele alınan gazete siyasal reklamları, içerik analizi dahilinde kontrol, biçimsel ve içeriksel değişkenler merkezli analiz edilerek reklamların profili çıkartılmıştır. Değerlendirilen bulgular ve elde edilen analizler sonucunun özünde, her iki kampanya tarafının öncülüğünü yürüten siyasi partiler birbirinden farklı stratejiler yürütmüştür. AK Parti'nin başını çektiği ''evet'' kampanyasının siyasal reklamları biçimsel ve içeriksel sunum açısından oldukça profesyonel, planlı ve sistemli hazırlanmışken, ''hayır'' kampanyasına ait siyasal reklamlar ise biraz daha sönük ve etkisiz kalmıştır. Kampanya taraflarının stratejik farklılığının kritik bir tezahürü ise halkoylamasında ''hayır'' kampanyasının yürütücüsü olan CHP'nin kurumsal olarak siyasal reklam yayınlatmamış olmasıdır. Yine de hem ''evet'' hem de ''hayır'' kampanyası reklamlarının belli başlı biçimsel ve içeriksel kategoriler de ayrıştığı, bazı durumlarda da benzeştiği tespit edilmiştir.