2022-2024 yılları arasında TMK'nın 432. maddesi kapsamında zorunlu yatış değerlendirmesi istenilen olguların retrospektif analizi

Bu çalışmada, Türkiye'de zorunlu yatış veya istemsiz tedavi uygulamalarının hukuki altyapısını oluşturan Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 432. maddesi kapsamında zorunlu yatış gerekliliği konusunda Adli Tıp Ana Bilim Dalı ile Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı tarafından değerlendirilen olguların sosyodemografik özellikleri ve klinik durumlarının araştırılması, yatış süreçlerinde yaşanan sorunların ortaya konulması ve uygulamanın sağlıklı işleyebilmesi için önerilerde bulunulması amaçlanmıştır. 2022 ve 2024 yıllarında Isparta Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Ana Bilim Dalına zorunlu yatış ile ilgili değerlendirme ve rapor amacıyla başvuran 164 olguya ait veriler, Ana Bilim Dalının arşivinden ve dosyalardan geriye dönük olarak incelenmiştir. Çalışmamızdaki olguların çoğunluğunun 18-64 yaş grubunda (%92,7) ve erkek (%70,7) bireylerden oluştuğu, tüm olguların yaş ortalamasının 36,2 olduğu, yıllar içinde değerlendirilen olgu sayısında artış olduğu görülmekle birlikte zorunlu yatış kararı verilme oranlarında düşüş olduğu, Olguların %63,4'ü hakkında zorunlu yatış gerektiği yönünde görüş verildiği, %40,4'ünün madde kullanım bozukluğu, %29,8'inin şizofreni spektrumu ve diğer psikotik bozukluk, %20,2'sinin bipolar bozukluk tanılarıyla değerlendirildiği, hastaların yatışlarının gerçekleşme süresi ortanca değerinin 35 (0-252) gün, yatışı yapılan olguların hastanede kalış süresi ortanca değerinin 28 (0-153) gün olduğu, yatış kararı verilenlerin %8,7'sinin yatışının hiç gerçekleşmemiş olduğu görüldü. Türkiye'deki birçok şehirde olduğu gibi çalışmanın yapıldığı Isparta ilinde de zorunlu yatışın yapılabileceği bir merkezin olmaması nedeniyle yatışın yapılabileceği uygun bir merkez bulunana kadar geçen sürelerin çok uzun olması, yatması yönünde karar verildiği halde yatışı gerçekleşmeyen hasta sayıları göz önüne alındığında hem hastaların tedavisi hem de toplumun güvenliği açısından zorunlu yatış değerlendirmelerinin yapıldığı sağlık merkezlerinde muayene sonrası "Yatış Önceliği Taşıyan Olgular" için hızlı erişim sistemi tanımlanması, geçici gözlem birimleri veya adli ara servisler oluşturulması, Sağlık Bakanlığı ile ortak çalışan bir "Yatak Koordinasyon Sistemi" geliştirilmesiyle sevk ve kabul süreçlerinin merkezi bir platform üzerinden yürütülmesi, tedaviye uyumun sağlanması ve tekrarlayan başvuruların önlenmesi amacıyla "Zorunlu Tedavi Sonrası İzlem ve Rehabilitasyon Programı" geliştirilmesinin gerektiği değerlendirildi.