2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından depremzede kadınların yaşadığı sorunlar ve psikolojik belirti düzeyleri: Adıyaman örneği

Amaç: Doğal afetler var olan toplumsal eşitsizlikleri derinleştirmekte ve özellikle savunmasız gruplar üzerinde orantısız etkiler yaratmaktadır. Bu çalışmanın amacı, 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler sonrasında Adıyaman'daki kadınların, özellikle toplumsal cinsiyet rollerinden kaynaklanan eşitsizlikler ve savunmasızlıklar çerçevesinde, afet sonrası dönemde karşılaştıkları zorlukların özel bağlamını anlamaktır. Bu bağlamda araştırma, kadınların sosyal, ekonomik, kültürel ve fiziksel koşullarının afet sonrası yaşamlarını ve ruhsal durumlarını nasıl etkilediğini bütünsel bir yaklaşımla ele almayı amaçlamaktadır. Yöntem: Araştırma, Adıyaman'daki konteyner kentlerde yaşayan 251 kadınla yürütülen nicel bir çalışma olup, veri toplama aracı olarak yapılandırılmış anketler kullanılmıştır. Çalışmada, veri toplama aracı olarak demografik bilgi formu, Kısa Semptom Envanteri (KSE) ve Posttravmatik Stres Bozukluğu - Kısa Ölçek (PTSB-KÖ) kullanılmıştır. Hipotezler, bağımsız örneklem t-testi ile test edilmiştir. Bulgular: Araştırma, afet sonrası kadınların sağlık hizmetlerine ve hijyen ürünlerine erişimde ciddi zorluklar yaşadığını, bunun da anksiyete, depresyon ve olumsuz benlik algısı gibi psikolojik semptomlarla anlamlı şekilde ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Çocuk sahibi olmak, eş/aile baskısı, sosyal destekten yoksunluk ve güvenlik algısının düşük olması da ruhsal belirtileri artıran başlıca faktörler arasında yer almıştır. Duygusal ve ekonomik şiddete maruz kalma oranları artış gösterirken sosyal faaliyetlere katılımın ise literatürün aksine her zaman psikolojik iyilik halini desteklemediği gözlemlenmiştir. Sonuç: Bu çalışma, kadınların afet sonrası dönemde karşılaştıkları çoklu kırılganlıkları ve bu durumların psikolojik etkilerini ortaya koymaktadır. Bulgular, afet müdahale süreçlerinde cinsiyet odaklı politikalara ihtiyaç olduğunu vurgulamaktadır.