2024 fen bilimleri dersi öğretim programının 5. sınıf öğrenme çıktılarının ve ders kitabındaki soruların SOLO Taksonomisine göre incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, 2024 fen bilimleri dersi öğretim programının 5.sınıf düzeyine ait öğrenme çıktıları ile aynı sınıf düzeyine ait fen bilimleri ders kitabındaki soruların SOLO taksonomisine göre bilişsel düzeylerini belirlemektir. Araştırmanın yöntemi nitel araştırma türlerinden biri olan doküman incelemesidir. Araştırmanın verilerini, fen bilimleri dersi öğretim programının 5. sınıf seviyesinde yer alan toplam 28 öğrenme çıktısı ile aynı sınıf seviyesindeki fen bilimleri ders kitabında yer alan toplam 326 soru oluşturmaktadır. Öğrenme çıktılarının ve soruların incelenmesinde SOLO Taksonomisinin tek yönlü yapı, çok yönlü yapı, ilişkisel yapı ve soyutlanmış yapı basamakları dikkate alınarak betimsel analizi yapılmıştır. Öğrenme çıktılarının analizinde SOLO Taksonomisine göre tek yönlü yapıya ait öğrenme çıktısının diğerlerine göre daha az olduğu; çok yönlü yapı, ilişkisel yapı ve soyutlanmış yapıya ait öğrenme çıktılarının sayı olarak birbirine yakın olduğu belirlenmiştir. Bu durumda öğretim programının öğrencilerden, konular hakkında farkındalık sağlamak yerine, daha detaylı bilgilerin edinilmesini, konunun anlamını kavramasını ve içselleştirilmesini beklemekte olduğu anlaşılmaktadır. Soruların büyük kısmının tek yönlü yapı seviyesinde olduğu, üst seviyelere gidildikçe soru sayısının azaldığı görülmüştür. Alt seviyelerdeki soruların sayısının fazla olması; niteliksel bir eksiklik olarak değerlendirilmemiş, öğrencilerin öğrenmelerdeki eksiklikleri belirleme ve üst seviyedeki sorulara hazırlanması için faydalı olacağı düşünülmüştür. Öğrenme çıktılarının SOLO düzeyleriyle, ilgili öğrenme çıktısına ait soruların SOLO düzeyleri karşılaştırıldığında; 2 öğrenme çıktısı dışındaki tüm öğrenme çıktıları ile ders kitabındaki soruların birbirini karşılar nitelikte olduğu görülmüştür. Merkezi sınav soruları, öğrenme çıktıları, ders kitabındaki soruların konu alındığı araştırmalarda, SOLO Taksonomisinin kullanılması önerilmektedir. SOLO Taksonomisinin yüzeyselden derine doğru ilerleme gösterme özelliği, öğrenme süreçlerinin sınıflandırılması açısından etkili bir araç olmakta ve bu nedenle program geliştirme aşamalarında kullanılması önerilmektedir.