40-70 yaş arası bireylerin kolorektal kanser ve kolorektal kanser taramaları hakkında bilgi, tutum ve davranışları

Amaç:Bu çalışmanın amacı 40-70 yaş arası bireylerin kolorektal kanser ve kolorektal kanser taramaları hakkında bilgi, tutum ve davranışlarını değerlendirmektir. Materyal ve Metod: Veri toplama araçlarımız iki formdan oluşmaktadır. Birinci form katılımcıların sosyodemografik verilerini, sağlık davranışlarını, kolorektal kanser bilgilerini ve kolorektal kanser tarama davranışlarını irdeleyen sorulardan oluşurken, ikinci form ise kolorektal kanser taraması inanç ölçeği (KKTİÖ) oluşturmaktadır. Bulgular: Çalışmamıza katılan 345 bireyin yaş ortalaması 51,5±8,34 olup %20,3'ü altmış yaş üstüdür. Katılımcıların %55,4'ü (n=191) kadın, %84,3'ü (n=291) evli ve %53,6'sı (n=185) üniversite/ön lisans mezunudur. Katılımcıların %21,7'si (n=89) obez (BKI>29,9kg/m²) ve %39,7'sinin kronik hastalığı mevcut (n=137) olup, %11'inin (n=38) ailesinde KRK (Kolorektalkanser) öyküsü pozitiftir. Eğitim durumu yüksek olanlarda tarama testleri hakkında bilgi sahibi olma oranları daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). Kronik hastalık öyküsü olanlarda ve KRK taramaları hakkında bilgi sahibi olanlarda GGKT (Gaitada gizli kan testi) ve kolonoskopi yaptırma oranlarıdaha yüksek bulunmuştur (Sırasıyla p=0,006 ve p<0,001). Çalışmamızda GGKT'ni yaptıran bireylerde güven yarar algı puanı (p=0,025),kolonoskopiyi yaptıran bireylerde ise duyarlılık algı puanı (p=0,006) daha yüksek saptanmıştır (sırasıyla p=0,025 ve p=0,006). Sonuç:Çalışmamızda katılımcıların kolorektal kanser taramaları farkındalığı %65,8 olmasına rağmen katılımcıların %14,5'i (n=50) kolonoskopiyi, %24,3'ü (n=84) GGKT'yi yaptırmıştır. Taramalara katılımdaki bu düşük oranların en sık nedeni ise bireylerin şikayetlerinin olmayışı olarak saptanmıştır. Sonuç olarak ülkemizin KRK bilgi düzeyinin ve KRKtaramalarına katılımının istenen düzeyde olmadığı saptanmıştır.Kanser taramalarına katılımın artmasında biz birinci basamak hekimleri olaraktaramalara yönelik farkındalığı arttırmalı ve KRK taramalarını halka daha fazla önermeliyiz. Anahtar kelimeler: Kolorektal kanser, Taramalar, Kolorektal kanser inanç ölçeği, Bilgi, Tutum, Davranış