4734 sayılı Kamu İhale Kanununun kamu harcamalarına etkileri

İnsanların bir arada yaşama isteğinden dolayı ortaya çıkan kamusal ihtiyaçların karşılanması işlevi, devletin varlığının temel nedenlerindendir. Devlet, bu ihtiyaçların karşılanması için mal ve hizmet alımı yaparak harcamalar gerçekleştirir. Devlet tarafından gerçekleştirilen ve kamu harcamalarının yaklaşık olarak üçte birine tekabül eden kamu alımları, söz konusu ihtiyaçların yerine getirilmesi için yürürlükte bulunan ihale kanununun belirtmiş olduğu usuller çerçevesinde gerçekleştirilen mal ve hizmet alımları ile yapım işlerini kapsar. Kamu alımlarının kamu harcamaları içerisinde kaplamış olduğu alan, ekonomideki en büyük mal ve hizmet alıcısı konumunda bulunan devletin söz konusu alımları gerçekleştirirken kaynakların verimli ve etkin kullanımını sağlayacak bir alım mevzuatına sahip olmasını gerektirmektedir. Ülkemizde 1984 yılından 2002 yılına kadar geçen süreç içerisinde kamu idareleri tarafından yapılan alımlar, 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa tabi olunarak gerçekleştirilmiştir. Devlet İhale Kanununun gelişen koşullara uyum sağlayamaması ve şeffaflık ve rekabet ortamını etkin bir şekilde gerçekleştirememesi kamu harcamalarında etkinsizliğe sebebiyet vermiştir. Bu durum neticesinde sahip olduğu ilkeler ve usuller aracılığıyla kamu kaynaklarının etkin ve verimli bir şekilde kullanılmasını sağlayan ve başta Avrupa Birliği olmak üzere diğer uluslararası kamu alım düzenlemeleri ile uyumlu olan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu 01.01.2003 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir. Bu çalışmada Kamu İhale Kanununun yürürlüğe girmesiyle birlikte kamu harcamalarında yaşanan etkinlik ve verimlilik artışı üzerinde durulacaktır. Anahtar Kelimeler: Kamu İhale Kanunu, Kamu Harcamaları, İhale, Kamu Alımı, Devlet İhale Kanunu, Etkinlik, Verimlilik, Rekabet, Şeffaflık.