5-6 yaş çocuklarının sebze tüketme alışkanlığına ilişkin resimli kitap tasarımı

Okul öncesi çocuklarına sebze tüketme alışkanlığının kazandırılması amacıyla resimli hikâye kitabı yazmak ve resimlemek bu tezin genel konusunu teşkil etmektedir. Bu konu ele alınırken de Türk mitolojisinin en önemli öğelerinden olan at figürü kitabın ana kahramanı olarak seçilmiştir. Okul öncesi, kişinin daha sonraki yaşamında ana davranışların kazanıldığı bir dönemdir. Bu dönemdeki çocukların sağlıklı ve dengeli beslenme alışkanlığı kazanması, büyüme ve gelişme adına oldukça önemlidir. Sebze tüketimi, sağlıklı ve dengeli beslenmenin önemli alışkanlıklarındandır. Bu alışkanlığın çocukluk yıllarında şekillendiği araştırmalar sonucunda ortaya çıkmıştır. Beslenme alışkanlığı kazanmış olan birey, yetersiz ve dengesiz beslenme sonucunda ortaya çıkabilecek hastalıklardan korunmuş olarak sağlıklı bir yetişkin olacaktır. Bu birey kendinden sonraki neslin de beslenme alışkanlıkları üzerinde etkili olacağından, gelecek nesil için olumlu bir örnek ve bilinçli bir yol gösterici olacaktır. Bireyin, sağlıklı olması için en önemli unsurlardan biri sağlıklı beslenmedir. MEB'in 2013 yılında yayınladığı okul öncesi eğitim programına göre okul öncesi eğitimin temel ilkelerinden birinin çocuğa motor gelişimini, sosyalleşmesini, duygusal olarak gelişmesini sağlaması olduğu ifade edilmiştir. Sağlığı yerinde olmayan çocuk; motor, sosyal ve duygusal, dil ve bilişsel gelişimini istenilen seviyeye çıkaramaz. Sağlıklı beslenmeyen çocuk yaratıcı olma noktasında da eksik kalır. Eleştirel düşünme yeteneği de gelişemez. Bu durum çocuğun yeni bilgiler üretememesine sebebiyet verir. Sağlıklı beslenmeyen ya da yeterli beslenemeyen çocuk düşünceye dayalı aktivite ve beceri alanlarında geri kalacağından eleştirel düşüncelerini tam anlamıyla ifade edemez. 5-6 yaş gurubu çocukları hikayelerdeki kahramanlarla kendilerini özdeşleştirirler. Kahramanların davranışlarını taklit ederler. Bundan dolayı bu yaş grubu çocuklarının eğitiminde resimli hikâye kitaplarının rolü büyüktür. Bu kitaplar sayesinde çocuklarda olumlu davranışlar meydana gelebilmektedir. Çocuklar çoğu zaman, masallardaki karakterlerle bağlantı kurup kendilerini maddi ve manevi olarak düzeltmekle kalmayıp, ailelerini ve hatta toplumu düzeltebilmektedirler. Bu açıdan bakılınca, çocuk mitleri, sosyal yenilenmenin mesajlarının verildiği edebi bir formattır. Bu çalışmanın kahramanı Tulpar da masalsı bir kahramandır ve masallardaki kahramanlar, çocuklar üzerinde olumlu etki bırakabilmektedir. Böylece çocuklarda, bu kitapta vurgulanan sağlıklı beslenme ve sebze tüketiminde olumlu davranışlar meydana geleceği düşünülmektedir. Bu çalışmada öncelikle üç beslenme uzmanı, üç çocuk gelişimi uzmanı, beş hikâye uzmanı ve dört uzman tasarımcıyla yüz yüze ve çevrim içi görüşmeler sağlanmıştır. Bu görüşmeler neticesinde 5-6 yaş grubu çocuklarda sebze tüketme alışkanlığı eğitimini ve dengeli beslenmeyi destekleyecek hikâye metni oluşturulmuş daha sonra ise bu metni destekleyen illüstrasyonlar yapılmıştır. Bunları yaparken de mitolojik, düşsel ve görsel öğelerden faydalanılmıştır. Böylelikle illüstrasyonla desteklenmiş yukarıda belirtilen amaca yönelik hikâye kitabı oluşturulmuştur. Bu kitaba çocuk edebiyatı ürünü olarak bakılabilir. Kitaptaki resimler sayesinde kavramlar çocuğun zihninde daha algılanabilir ve kavranabilir hale gelebilmektedir. Kitabın kahramanlarının davranışları model olma yoluyla çocukta olumlu davranışların meydana gelmesine katkı sağlayabilmektedir. Bu kitap sayesinde çocukların dengeli beslenmesini destekleyecek sebze tüketme alışkanlığının artacağı düşünülmektedir.