5. sınıf öğrencilerinin kalıp sözleri tanıma ve yazılı anlatımda kullanma durumları (Manisa örneği)

Kalıp sözler için, birçoğu ait olduğu toplumun kültürüyle anlam kazanmış, bununla birlikte bazıları evrensel nitelikte olan, belirli durumlar için kullanılan, tek sözcükten oluşabildiği gibi cümle halinde de kurulabilen, iletişimi kolaylaştıran dil öğeleri denilebilir. Bireyler ait olduğu toplumun dilini öğrenmeye başladığı andan itibaren kalıp söz hazineleri de aynı oranda gelişir. Dil öğretimi yönünden incelendiğinde kalıp sözlerin kazandırılmasıyla ilgili MEB (2019) Türkçe öğretim programında herhangi bir kazanım maddesiyle karşılaşılmamışken Yabancılara Türkçe Öğretimi programlarında farklı öğrenim seviyelerinde (A1, A2, B1, B2, C1) yer aldığını görmek mümkündür. Kalıp sözlerle ilgili MEB Türkçe öğretim programında kazanım maddesinin yer almamasına rağmen kalıp sözlerin iletişimde önemli rol oynaması sebebiyle çalışmanın amacı ilköğretim 5. sınıf öğrencilerinin Türkçedeki kalıp sözleri tanıma ve yazılı anlatımda kullanım durumlarını ortaya koymaktır. Araştırma grubunu Manisa İlinde 148'i şehir merkezinde 152'si kırsal kesimde ikamet eden 149 erkek 151 kız olmak üzere toplam 300 öğrenci oluşturmaktadır. Öğrenciler şehir merkezinde eğitim veren devlet okullarından ve büyükşehir kapsamından önce köy statüsünde kırsal kesimde eğitim veren okullardan, okulların genel iş ve işleyişini aksatmayacak biçimde planlı olarak e-okul kayıtları üzerinden basit seçkisiz yöntemle belirlenmiştir. Çalışmada yakınsayan paralel karma yöntem temel alınmış, veri toplama aracı olan anket oluşturulurken tarama modeli kullanılmıştır. Veri toplamak için geliştirilen anketle ilgili üç uzman görüşüne başvurulmuştur. Anket uygulanmış ve puanlama üç uzman tarafından gerçekleştirilmiştir. En az iki uzmanın karar kıldığı puan değerlendirmeye alınarak sonuçlarına göre Türkçede günlük konuşma ve yazı dilinde sıkça karşılaşılan kalıp sözlerin öğrenciler tarafından tanınma ve yazılı anlatımda kullanım durumları belirlenmeye çalışılmıştır. Değerlendirme sonucunda 5. sınıf öğrencilerinin kalıp sözleri tanımaları yönünden cinsiyet bazında önemli bir farklılık görülmemiş, şehir merkezinde yaşayan öğrencilerin kırsal kesimde yaşayan akranlarına oranla daha başarılı oldukları gözlemlenmiştir. Öğrencilerin yazılı anlatımda kalıp söz kullanımları incelendiğinde kız öğrencilerin erkeklere göre, şehirde ikamet edenlerin kırsal kesimde yaşayan öğrencilere oranla daha başarılı olduğunu söylemekle birlikte tüm öğrencilerin yazılı anlatımda kalıp söz kullanımları yeterli görülmemektedir.