51 numaralı Tapu Tahrir Defterine göre Ergani Sancağı

Osmanlı Devleti'nde ekonomik yapının temelini tarımsal ve hayvansal üretim oluşturmaktaydı. Ahalinin ürettiği bu mallardan belli miktarda vergiler alınmakta, alınan bu vergiler ekonomik yapının güçlenmesi açısından büyük bir önem arz etmekteydi. Bu vergiyi toplama hususunda da bölgedeki tarım ürünlerinin ve iş gücünün belirlenmesi gerekiyordu. Bu sebeple tahrir defterleri, araştırmacılara tahririn yapıldığı bölge ile alakalı ekonomik, demografik ve sosyal konularda gerekli bilgileri sunmaktadır. Araştırma konumuz olan Ergani, Diyarbekir eyaletine bağlı bir sancak konumunda olup Türk-İslam kültürünün hâkim olduğu klasik bir Osmanlı sancağıdır. Osmanlı Devletinin bu bölgeye ait üçüncü tahrir defteri olan 51 numaralı tahrir defteri 1566 yılında kayda geçmiştir. Bu çalışmada önce Ergani sancağı ile alakalı genel tarihi bilgi verilip, akabinde 1566 tarihli tahrir defterine göre idari, demografik ve ekonomik durum 1518 tarihli tahrir defteri ile kıyas yapılarak açıklanmıştır. Genel itibariyle Ergani Sancağı 1 kasaba ve 3 nahiyeden oluşmaktadır. Bunlar; Ergani Kasabası, Hisaran, Behrimaz ve Çüngüş nahiyeleridir. Ergani sancağının idari konumu 215 köy, 81 mezra'a ve merkez hariç 5 mahalleden oluşmaktadır. Sancağın en önemli ekonomik getirisi tarımsal üretimdir. Bölgede tarımın yanı sıra hayvancılıkta yapılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Ergani, Tahrir Defteri, Sancak, Osmanlı Devleti, Nüfus