6 Şubat 2023 depremlerinin Türk kriz yönetimine etkileri

Türkiye, bulunduğu jeopolitik konum itibarıyla sık sık yıkıcı doğal afetlerle, özellikle de depremlerle karşı karşıya kalmaktadır. Bu afetler, yalnızca can ve mal kaybına yol açmakla kalmayıp, aynı zamanda uzun vadeli sosyoekonomik etkiler doğuran çok boyutlu krizler yaratmaktadır. Nitekim 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen ve ülke tarihinin en yıkıcı depremlerinden biri olarak kayda geçen Kahramanmaraş merkezli depremler, elli bini aşkın kişinin yaşamını yitirmesine, yüz binlerce insanın yaralanmasına ya da sakat kalmasına neden olmuş, toplumun sosyal dokusunda derin yaralar açmış ve etkileri uzun yıllar hissedilecek bir travmaya dönüşmüştür. Afetlerin önlenmesi mümkün olmamakla beraber, etkilerinin en aza indirilmesi, etkili ve koordineli bir kriz yönetim sürecinin işletilmesini zorunlu kılmaktadır. Krizlerin yalnızca müdahale aşamasıyla sınırlı olmayan, aynı zamanda önleyici, hazırlayıcı ve iyileştirici boyutlarıyla da ele alınması gerekmektedir. Bu çalışmada öncelikle "kriz" ve "kriz yönetimi" kavramları kuramsal bir çerçevede ele alınmış; doğal afetlerin kriz yaratan potansiyeli kriz yönetimi perspektifinden değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, Türkiye'nin kriz yönetimi sistemindeki tarihsel ve yasal dönüşüm süreci incelenmiş; özellikle 1999 Marmara Depremi sonrasında afet yönetiminde paradigma değişimine yol açan ve kurumsal yapılanmayı şekillendiren 5902 Sayılı "Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun" detaylı olarak analiz edilmiştir.Çalışmanın üçüncü bölümünde ise 6 Şubat 2023 depreminin kapsamı, kriz yönetimi süreci içerisindeki yeri, kamu kurumlarının ve sivil toplum kuruluşlarının bu süreçteki etkinliği ve koordinasyon düzeyi değerlendirilmiştir. Ayrıca deprem sonrası yürürlüğe giren düzenlemelerin Türk afet yönetim sistemine olan yapısal ve işlevsel etkileri, Marmara Depremi'nden 6 Şubat depremlerine uzanan süreçte çıkarılan yasal düzenlemeler ve kurumsal reformlar ışığında mevcut kriz yönetimi yapılanması analiz edilerek, sistemdeki sorunlar ortaya konulmuş ve 6 Şubat depremleri sonrasında geliştirilmesi gereken politika önerileri ve kurumsal iyileştirme stratejilerine yer verilmiştir.