6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri bağlamında sosyal hizmet uzmanlarının afet farkındalık düzeylerinin belirlenmesi

Bu araştırma, Türkiye'deki kamu kurumları ile sivil toplum kuruluşlarında çalışmakta olan sosyal hizmet uzmanlarının afet farkındalık düzeylerini belirlemek ve 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri bağlamında sosyal hizmet uygulamalarını analiz etmek amacıyla karma yöntem kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Yakınsayan paralel desenin benimsendiği çalışmada, araştırmanın nicel boyutu Türkiye genelinde görev yapan 391 sosyal hizmet uzmanından elde edilen verilerle yürütülmüştür. Araştırmanın nitel boyutunda ise 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinde sahada aktif olarak görev yapmış 19 sosyal hizmet uzmanıyla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Nicel veriler, "Kişisel Bilgi Formu" ve "Afet Farkındalığı Ölçeği" aracılığıyla çevrimiçi olarak toplanmış; analiz sürecinde SPSS 25 programı kullanılmıştır. Bağımsız Örneklem t Testi, ANOVA, Bonferroni Post Hoc ve Pearson Korelasyon analizleri uygulanmıştır. Nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmış ve MAXQDA 2022 programı kullanılarak tematik ve içerik analizlerine tabi tutulmuştur. Araştırma bulgularına göre, sosyal hizmet uzmanlarının genel afet farkındalık düzeyi yüksek bulunmuştur. Afet Eğitimi Farkındalığı, Afet Öncesi Farkındalığı ve Yanlış Afet Farkındalığı düzeyleri yüksek, Afet Sonrası Farkındalığı ise orta düzeydedir. Bu düzeylerin çeşitli değişkenlere göre farklılaştığı tespit edilmiştir. Nitel bulgular ise afet farkındalığı, afetlerde sosyal hizmet eğitimi, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri deneyimi ve diğer (afetlerde sosyal hizmet süpervizyonu ve tıbbi ilk yardım eğitimi) başlıkları altında dört ana temada toplanmıştır. Sosyal hizmet uzmanları 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerine müdahale sürecinde en yoğun olarak psikososyal destek, sosyal yardım ve danışmanlık gibi mikro düzey müdahaleler gerçekleştirdiklerini belirtmişlerdir. Ayrıca bu süreçte özellikle "bağlantı kuruculuk" rolünü yoğun olarak kullandıklarını vurgulamışlardır. Afet bölgesindeki hizmetlerde süpervizyon eksikliği, duygusal yükün artmasına, karar verme güçlüklerine ve ikincil travma riskine neden olmuş; sosyal hizmet uzmanlarının mesleki destekten yoksun bir müdahale ortamında çalıştıkları gözlenmiştir. Araştırmanın sonuçları, sosyal hizmet eğitiminde ve uygulamalarında afet odaklı, sistematik ve uygulamaya dönük reform ihtiyacını ortaya koymaktadır. Sosyal hizmet bölümlerinde afet temelli uygulamalı derslerin zorunlu hale getirilmesi, deneyimli akademisyenlerin sürece dahil edilmesi, tıbbi ilk yardım eğitimlerinin yaygınlaştırılması ve afet dönemlerinde kurumsal süpervizyon sistemlerinin oluşturulması önerilmektedir.