6 şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri sonrasında meydana gelen yapısal hasarların farklı parametreler dikkate alınarak değerlendirilmesi

Türkiye sel, çığ, deprem gibi afetlerle sıklıkla yüz yüze gelen bir ülkedir. Aktif fay hatları içinde bulunan Türkiye için mücadele edilmesi gereken en önemli afet depremdir. Yakın tarihlerde gerçekleşen, 1999 İzmit ve Gölcük Depremleri, 2003 Bingöl Depremi, 2011 Van Depremleri, 2020 Elazığ – Sivrice ve İzmir depremleri büyük can ve mal kayıplarına sebep olmuştur. Son olarak Cumhuriyet tarihinin en şiddetli depremi olan 6 Şubat Kahramanmaraş Pazarcık (Mw: 7.7) ve Elbistan (Mw:7.6) depremleri başta Adıyaman, Hatay, Malatya ve Kahramanmaraş olmak üzere toplam 11 ilde ağır hasarlara ve can kayıplarına sebep olmuştur. Afet sonrası insanların temel ihtiyaçlarının karşılanmasından hayatın normale dönmesine kadar geçen sürede birçok çalışma gerçekleştirilmektedir. Bu çalışmalardan biri de hasar tespit çalışmalarıdır. Hasar tespit çalışmaları mevcut durumun analiz edilmesi, iyileştirme çalışmaları için strateji geliştirmesi ve gelecek afetlere önlemler alınması için oldukça önemlidir. Bu tez çalışmasında 6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinden en çok etkilenen Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş ve Malatya İllerinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen hasar tespit çalışmaları ile elde edilen veriler incelenmiştir. Veriler farklı parametrelere göre (Yapım yılı, tabî olunan yapım kuralları mevzuatı, taşıyıcı sistem türü, kat adedi, genel kullanım amacı) sınıflandırılarak hasar nedenleri araştırılmıştır. Bu amaçla, Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş ve Malatya İllerindeki resmi hasar tespit verileri sınıflandırılmış ve hasar seviyeleri ile bazı parametreler arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bu İlişkiler dikkate alınarak, risk azaltma faaliyetlerinde strateji belirleme çalışmalarına mesnet olabilecek öneriler geliştirilmiştir. Sonuç olarak, mevcut deprem hasar sonuçlarının tecrübesiyle bundan sonra oluşabilecek yıkıcı depremlerden önce alınacak yapısal tedbirler için bir öncelik değerlendirmesi ortaya konulmuştur. Deprem sonucu hasarın büyüklüğü ve nedenleri incelenerek, gelecekte yaşanması muhtemel olan afetlerle mücadelede illerin afet risk azaltma çalışmalarına katkı sağlayacak fikirler sunmak amaçlanmıştır.