8.sınıf fen bilimleri dersi küresel iklim değişikliği konusunun öğretimine yönelik ihtiyaç analizi

İklim değişikliği canlı yaşamını olumsuz yönde etkileyen ciddi bir çevre sorunudur. İnsanların bilinçsiz davranışlarından meydana gelen bu çevre sorununun etkilerini azaltmak çevre eğitimi ile mümkündür. Gelecek nesillerin iklim değişikliği sorunu hakkında farkındalık sahibi olmaları ve çevreye duyarlı olmaları için bilinçli olmaları gerekir. Çevre eğitimine dair konu ve kazanımlar içeren derslerin başında fen bilimleri dersi gelmektedir. Günümüzün ve geleceğin en ciddi sorunlarından biri olan iklim değişikliğinin fen bilimleri dersindeki yerinin incelenmesi ise oldukça önemlidir. Bunun yanında Fen bilimleri öğretmenlerinin de iklim değişikliğine ilişkin farkındalık düzeylerinin belirlenmesi de kritik bir öneme sahiptir. Buradan hareketle bu çalışmanın amacı 8.sınıf fen bilimleri dersi öğretim programında yer alan Küresel İklim Değişikliği (KİD) konusunun öğretimine yönelik ihtiyaçların belirlenmesidir. Bu amaçla, nitel ve nicel yöntemlerin bir arada kullanıldığı paralel karma yöntem kullanılmıştır. Bu araştırmada, nitel ve nicel veriler aynı zamanda toplanarak analiz edilmiş ve elde edilen bulgular birlikte yorumlanmıştır. Araştırmanın nitel kısmında, 8. Sınıf fen bilimleri dersi öğretim programı ve 8.sınıf fen bilimleri ders kitabında yer alan küresel iklim değişikliği konusu doküman analizi yöntemiyle incelenmiştir. Ayrıca, küresel iklim değişikliğinin ne düzeyde öğretildiğine dair fen bilimleri öğretmenlerinin görüşlerini ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Araştırmanın bu aşamasında ise olgu bilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nitel veri kısmında yarı yapılandırılmış görüşme formundan yararlanılmıştır. Çalışmanın nicel kısmında ise, Fen Bilimleri öğretmenlerinin küresel iklim değişikliği konusundaki farkındalıklarının belirlenmesi amacıyla tarama yöntemi tercih edilmiştir. Veri toplama aracı olarak İklim Değişikliği Farkındalık Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel ve nitel verilere ilişkin geçerlik ve güvenirlik tedbirleri alınmıştır. Ölçeğe ilişkin test edilen Cronbach Alfa katsayısı Belirsizlik İnancı .81, Davranış Düzeyi .80, Epistemik İnancı .85, Bilgi Düzeyi .86, Tutum Düzeyi .74, toplam puan üzerinden ise .80 olarak hesaplanmıştır. Bununla birlikte çalışmanın geçerliliğini test etmek amacıyla "Açımlayıcı Faktör Analizi" yapılmıştır. Kaiser-Meyer- Olkin (KMO) değerinin .81 olduğu, Bartlett's test sonucunun ise .00 olduğu görülmüştür. Tüm bu sonuçlar mevcut araştırmada uygulanan ölçeğin geçerli ve güvenilir sonuçlar verdiğini ortaya koymaktadır. Çalışmanın katılımcı grubunu 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Gaziantep ilinde resmi ve özel okullarda görev yapmakta olan 179 fen bilimleri öğretmeni (111 kadın ve 68 erkek) oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklem grubu amaçlı örneklem yöntemiyle belirlenmiştir. 8.Sınıf Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı ve 8.Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabında KİD'in ne düzeyde yer aldığı belirlenmiştir. Bu amaçla frekans ve yüzde istatistikleri hesaplanarak tablolar oluşturulmuştur. Yarı yapılandırılmış görüşme formunda bulunan veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Bu formda görüşülen katılımcılarının isimleri yerine "K1, K2" gibi kodlar kullanılmıştır. Küresel İklim Değişikliği Farkındalık Ölçeğinde, Epistemik ve Belirsizlik İnançları, Bilgi ve Farkındalık, Çevre Dostu Davranışlar, Çevreye Yönelik Tutum ve demografik bilgiler bölümleri bulunmaktadır. Araştırmanın bulguları incelendiğinde fen bilimleri öğretmenlerinin KİD konusuna dair farkındalıkları cinsiyet, mesleki deneyim ve çevre dersi alma değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaşmamaktadır. KİD'in yanı sıra ölçekte bulunan Epistemik ve Belirsizlik İnançları, Bilgi ve Farkındalık, Çevre Dostu Davranışlar, Çevreye Yönelik Tutum değişkinlerinin de istatistiksel olarak anlamlı şekilde farklılaşmadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Bununla beraber katılımcıların Belirsizlik İnançları, Davranış Düzeyleri, Epistemik İnançları ve Bilgi Düzeyleri arasında anlamlı ilişkilerin olduğu saptanmıştır.