8. sınıf öğrencilerinin sosyobilimsel konulara ilişkin tutumlarının ve zihinsel yapılarının incelenmesi

Bu araştırmada sekizinci sınıf öğrencilerinin sosyobilimsel konulara ilişkin tutumlarının ve zihinsel yapılarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma 2018-2019 eğitim öğretim yılında Sivas/Kangal ilçesine bağlı sekiz devlet ortaokulunda 136 sekizinci sınıf öğrencisiyle yürütülmüştür. Sosyobilimsel konulara ilişkin ortaokul öğrencilerinin tutumlarının ve zihinsel yapılarının incelenmesinin amaçlandığı bu çalışmada, nicel ve nitel veri toplama ve analiz yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Araştırmada nicel veri toplama aracı olarak "Sosyobilimsel Konulara Yönelik Tutum Ölçeği", nitel veri toplama aracı olarak ise araştırmacılar tarafından geliştirilen sosyobilimsel konulara ilişkin hazırlanan "Kelime ilişkilendirme testi" (KİT) kullanılmıştır. Yapılan nicel analizler sonucu faktöriyel ANOVA testi bulgularına göre; sekizinci sınıf öğrencilerinin sosyobilimsel konulara yönelik genel tutumlarının ve önem alt boyutundaki tutumlarının olumlu olduğu, hoşlanma ve kaygı alt boyutunda ise katılımcıların ne olumlu ne olumsuz tutum geliştirdikleri belirlenmiştir. Ayrıca sosyobilimsel konular hakkındaki genel tutum düzeylerinin ve önem, hoşlanma, kaygı alt boyut ortalama puanlarının cinsiyete göre farklılaşmadığı görülmüştür. Katılımcıların; sosyobilimsel konular hakkındaki genel tutum düzeylerinin ve önem, hoşlanma, kaygı alt boyut ortalama puanlarının anne eğitim durumuna göre anlamlı bir farklılık göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın diğer bir bulgusuna göre sosyobilimsel konular hakkındaki genel tutum düzeylerinin ve önem ile hoşlanma alt boyut ortalama puanlarının baba eğitim durumuna göre anlamlı bir farklılık göstermediği belirlenmiştir. Fakat kaygı alt boyut puanı ise baba mesleğine göre farklılaşmıştır. Yapılan nitel analizlere göre ise öğrencilerden sosyobilimsel konular ile ilgili sekiz kavramdan oluşan kelime ilişkilendirme testini doldurmaları istenmiştir. Test sonucunda elde edilen veriler kullanılarak frekans tablosu oluşturulmuştur. Bu frekans tablosuna göre öğrencilerin bilişsel yapılarını ortaya koyan kavram ağları çizilmiştir. Kavram ağlarında ortaya çıkan ilişkilere göre veriler analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Araştırmanın sonucunda öğrenciler verilen anahtar kavramlardan en çok organ nakli (932) ve küresel ısınma (848) kavramlarını; en az ise kök hücre (555) ve klonlama (625) kavramlarını ilişkilendirmişlerdir. Elde edilen bulgulardan yola çıkarak sosyobilimsel konuların önemine dikkat çekilmiş ve öğretimi konusunda program belirleyicilere, araştırmacılara ve uygulayıcılara yönelik önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Sosyobilimsel Konular, Tutum, Ortaokul Öğrencileri, Kelime İlişkilendirme Testi