908 numaralı Düvel-i Ecnebiye Defteri çerçevesinde Osmanlı-Fransız ilişkileri

Osmanlıların Avrupa topraklarına yayılmaya başladığı XIV. yüzyılda haçlı ordularıyla birlikte Fransızların Osmanlıların karşısına çıktığını görmekteyiz. Burgonya Dükü Jan Nevers komutasındaki Fransız kuvvetleri 1396 yılıında Niğbolu savaşında bulunmuştur. Osmanlı Devleti ile Fransa arasındaki dostluk mahiyetindeki ilk ilişkiler Kanuni Sultan Süleyman döneminde başlamıştır. Bu dönemki Osmanlı-Fransız ilişkileri Osmanlı Devleti‛nin üstün bir siyaset diplomasisiyle şekillenmiştir. XVII. yüzyılda ise Osmanlı Devleti‛nin Girid‛i kuşatmasında, II. Viyana kuşatmasından sonra başlayan uzun savaş yıllarında Osmanlı-Fransız ilişkileri daha karmaşık bir hale geldi. Fransa bir yandan Osmanlı Devleti ile dostluk temeline dayanan ilişkilerini devam ettirmek ve Akdeniz‛deki ticari imtiyazlarını kaybetmemek için çaba sarfederken diğer yandan Girid adasını bırakmak istemeyen Venedikler‛e gizlice yardım ediyordu. Akdeniz‛de Fransızların karşısına XVII. yüzyılın sonlarında İngiltere ve Hollanda gibi rakipleri de çıkmıştır. Fransızların Akdeniz‛deki rakipleri Hollandalı ve İngiliz tüccarlar iken, kara Avrupası‛ndaki rakipleri ise Habsburglardı. Bu nedenle Fransızlar öteden beri Osmanlı Devleti‛ni Habsburglar aleyhine desteklemiştir. Osmanlı-Habsburg savaşları devam ederken Fransızlar çıkarları geregi savaşın uzamasını isterken rakipleri Hollanda ve İngiltere ise bir an önce barış yapılması için arabuluculuk yapıyorlardı. Bu çerçevede Osmanlı arşivinde bulunan, değerlendirme ve transkripsiyonunu yaptığımız 908 Numaralı Düvel-i Ecnebiye Defteri H.1150-1158 /M. 1738-1746 yıllarında Osmanlı Devleti ile Fransa arasında başta ticaret olmak üzere, diplomatik ve siyasi sorunların anlaşmalar çerçevesinde çözülmesine dair hükümleri ihtiva etmektedir.