99 numaralı Ayıntab Şer`iye sicili'nin (H. 1139-1159 / M. 1727-1746)transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Osmanlı tarihinin en önemli arşiv kaynaklarından biri şer`iye sicilleri?dir. Şer`iye sicilleri Osmanlı Devleti?nin askerî, hukuki, iktisadi, dini ve idarî müesseseleri gibi birçok alanı hakkında önemli bilgiler içermektedir. Siciller, ait olduğu yerin eski yerleşim birimlerini, buradaki insanlara verilen lakapları, insanların birbiriyle olan ticari münasebetlerini, sosyal yaşamlarını, ekonomik durumlarını, hukuki münasebetlerini içermekte ve şer`i mahkemeler hakkında önemli bilgiler vermektedirler. Bu nedenle Osmanlı tarihini açıklığa kavuşturmak için bu belgelerin günümüz Türkçesine çevrilmesi ve dikkatle incelenmesi gerekmektedir. Tezimiz 99 numaralı Ayıntab şer`iye sicilidir. Sicil H. 1139-1159 / M. 1727-1746 yıllarını kapsamaktadır. Toplam 192 sayfadan oluşan bu sicil defterinde 88 idari ve 135 adet de hukuki içerikli olmak üzere toplam 223 adet belge bulunmaktadır. Defter iki taraflı kullanılarak bir tarafına hüccet, i`lâm, vakıf gibi hukuki içerikli belgeler diğer tarafına ise arz-ı hâl, nişan-ı şerif, ferman ve buyuruldu gibi idari içerikli belgeler kayıt altına alınmıştır. Söz konusu sicil defterinin çevirisi sayesinde Ayıntab?ın sosyal, siyasi, ekonomik, idari, mali, hukuki vs. durumuna ilişkin somut bilgilerin yanı sıra, Osmanlı tarihine ışık tutacak bilgilere de ulaşılmıştır. 1727-1746 yılları arasında Maraş vilayetine bağlı olan Ayıntab, vergi geliri bakımından Osmanlı devleti için önemli bir sancaktır. Vergilerin kanunlara uygun şekilde, eksiksiz ve fakirleri incitmeden toplanmasının istenmesi sosyal devlet anlayışının göstergesidir. Ayıntabın ekonomik faaliyetleri tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Yahudi, Boşnak, Kürt, Ermeni, Arap ve Türklerin bir arada yaşaması huzurlu bir ortamın olduğunun kanıtıdır. Genel olarak, merkezi otoritenin korunmaya çalışıldığına ve merkez ile taşra arasında güçlü ilişkiler kurulduğuna şahit olunmuştur. Anahtar Kelimeler: Şer'iye Sicili, Osmanlı Devleti, Ayıntab