A.S. Griboyedov'un tiyatro sanatı (Akıldan Bela eseri örneğinde)

Rus tiyatrosu XVIII. yüzyılın başlarından itibaren Çar I. Petro'nun girişimleriyle farklı bir kimliğe bürünür. Bu dönemden itibaren Rus tiyatro repertuvarındaki oyunların sayısı giderek artar. Tragedya ve komedya türünde hem Fransız klasisizminden etkilenen hem de Rus kültürünü yansıtan özgün oyunlar bu dönemde izleyiciyle buluşur. Aleksandr Sergeyeviç Griboyedov'un da erken dönem eserlerinde yoğun olarak Fransız klasisizminin izleri gözlemlenmektedir. Yazarın Fransız eserlerinden Rusçaya uyarlama niteliği taşıyan bu oyunları o dönem Rus tiyatro sahnesinde sergilenir. Fransız klasisizmi etkisi gözlemlenen erken dönem eserlerinden sonra yazar tarafından XIX. yüzyılda kaleme alınan Akıldan Bela günümüzde Rus tiyatro repertuvarındaki yerini korumaya devam etmektedir. Yazar, dostlarına yazdığı mektuplarda Moskova'nın, özellikle de soylu yaşamının ve alışkanlıklarının onu mutsuz ettiğinden bahseder. Griboyedov'un bu düşüncelerle kaleme aldığı ve Rus tiyatro repertuvarının önemli eserlerinden biri olan Akıldan Bela'da yazar Çariçe Yekaterina'dan Çar Nikolay'a kadar olan dönemi, iki devrin düşünce yapısını, sosyal yaşamdaki değişiklikleri ve kamusal alandaki çarpıklıkları edebi karakterler üzerinden anlatır. Ancak Akıldan Bela sansür nedeniyle bütün olarak basılamaz ve sahnelenmesine müsaade edilmez. Yazar, Pers İmparatorluğu'ndaki diplomatik görevi esnasında yaşanan trajik ölümü nedeniyle eserinin bütün olarak basıldığını ve sahnelendiğini göremez. Yazarın tiyatro sanatı Akıldan Bela adlı eseri üzerinden tarihsel ve sosyal etkenler çerçevesinde incelenmiştir.