ABD'nin sınır ötesi insani askeri müdahalelerini belirleyen faktörler

Kendi vatandaşlarının bir kısmı ve bazı yöneticileri için, dünyanın takdir etmesi gereken işler yapan bir devlet olarak algılanan ABD, sınırları dışındaki insanların büyük çoğunluğu için aynı duyguları uyandırmamaktadır. ABD önderliğinde yapılan insani askeri müdahalelerin gerekçeleri hakkındaki açıklamalar bu algı farklılığın ortaya çıkmasında önemli bir etkendir. Bu çalışma, özellikle insani nedenlerle gerekçelendirilen ve ABD liderliğinde yapılan askeri müdahalelerin analizini beş adet ölçüt ışığında yaparak müdahalelerin gerekçelerini ortaya koyacak bir yöntem önermektedir. Çalışmada, öncelikle İnsani Askeri Müdahale kavramının tanımı yapılmış, arkasından devletlerin egemenlik anlayışının vatandaşlarını koruma sorumluluğuyla beraber değerlendirilmesi gerektiğini öne süren "Koruma Sorumluluğu" yaklaşımı irdelenmiştir. Müteakiben, askeri müdahalelerinin gerekçelerini değerlendirebilmek için ABD'nin yakın dönem dış politikaları incelenmiş, müdahalelerin uluslararası toplum tarafından değerlendirilmesi için önerilecek ölçütlerin belirlenmesine ışık tutacak şekilde literatür incelemesi yapılmıştır. Yapılan inceleme ve değerlendirmeleri müteakip, beş adet ölçüt belirlenmiş ve ABD'nin insani askeri müdahalelerinin gerekçelerini ortaya koyabilmek bu yöntem örnek olay olarak belirlenen Kosova ile Afganistan müdahalelerine uygulanarak, harekatların gerekçeleri ortaya konmaya çalışılmıştır. 5 Ölçüt yöntemine göre Kosova müdahalesi incelendiğinde, müdahalenin gerekçesinin ağırlıklı olarak insan hakları ihlallerinin önlenmesi olduğu sonucuna varılmış fakat müdahale sonrasında bölge halkının mağduriyetlerinin kabul edilebilir seviyeye düşmediği, sadece faillerin değiştiği gözlenmiştir. Aynı yöntemle Afganistan harekâtı incelendiğinde ise, müdahale gerekçesinin ağırlıklı olarak ABD'nin bölgedeki çıkarları olduğu, insan hakları ihlallerinin ve 11 Eylül saldırılarının, esas müdahale gerekçesini maskelemek amacıyla kullanıldığı sonucuna varılmıştır. Her iki olayda da uluslararası yapılageliş hukukuna göre en önemli meşruiyet otoritesi olan Birleşmiş Milletlerin her iki olay hakkında da askeri güç kullanılması yönünde kararının olmaması, müdahalelerin meşruiyeti tartışmalarının devam etmesine neden olmuştur.