Acil servise başvuran hipertansif hastalarda optik sinir kılıf çapının değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Acil servis hastalarının büyük bir kısmının hipertansiyon ile ilgili başvurular olduğu saptanmıştır. Hipertansiyon dünya genelinde her üç yetişkinden birini etkilemekte, morbidite ve mortalite artışına neden olmaktadır. Hipertansiyonun kafa içi basıncı etkilediği bilinmektedir. Kafa içi basınç artışını değerlendirmede kullanılan yöntemlerden biri ultrasonografi (USG) ile optik sinir kılıf çapı (OSKÇ) ölçümüdür. Çalışmamızın amacı acil servise hipertansif kriz ön tanısı ile başvuran erişkin hastalarda USG ile OSKÇ değerlerinin erken tanı, tedavi takip ve yatış gereksinimini göstermedeki başarısını araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Ana Bilim Dalı, Acil Servisine 05 Şubat 2023 – 05 Şubat 2024 tarihleri arasında hipertansif acil ön tanısı alan (Sistolik kan basıncı (SKB) ≥180 mmHg ve/veya diyastolik kan basıncı (DKB) ≥120 mmHg) ve çalışmaya dahil edilme kriterlerini sağlayan 113 hastadan oluşan vaka grubu ile 40 kişilik kontrol grubu alındı. Tanı ve tedavide gecikmeye neden olmayacak şekilde, çalışmaya alınan hastaların yaş, cinsiyet, ek hastalık, şikâyet, başvuru anındaki ve kontrol tansiyon değerleri, varsa organ hasarları, başvuru anında ve tedavi sonrası hedef kan basıncına ulaştıktan 1 saat sonraki OSKÇ değerleri, sonlanımları kaydedildi. Veriler SPSS® 27.0 for Windows programına aktarılarak istatiksel analiz yapıldı. Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen 113 hastanın 63 tanesi (%55,8) kadın cinsiyetindeydi. Hastaların yaş ortalaması 61,05±15,23 olarak saptandı. Çalışmamızda kontrol grubu ile vaka grubunun acil servis başvuru anındaki OSKÇ ölçümlerinin karşılaştırılması istatiksel olarak anlamlı saptandı (p= 0,006). Çalışmamızda nefes darlığı ile başvuru OSKÇ arasında anlamlı istatiksel ilişki saptandı (p=0.009). Hipertansif hasta gruplarında SKB değerleri ile OSKÇ arasında pozitif bir korelasyon vardı (p=0,005). Hedef organ hasarı olan ve olmayan hipertansif hastalarla, başvuru sırasındaki OSKÇ arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulundu (p=0,046). Hedef organ hasarı olan grubun OSKÇ daha yüksek tespit edildi. Acil servise başvuran hipertansif hastaların başvuru anında ve tedavi sonrasında ölçülen OSKÇ'leri arasında anlamlı ilişki saptandı (p<0,001). Hipertansif acil durum tanısı alanların, başvuru OSKÇ'inin hipertansif öncelikli durum tanısı alanlara göre istatiksel olarak anlamlı ölçüde yüksek olduğu görüldü (p=0,007). Yatış gereksinimi olan ve olmayan hastaların başvuru anındaki OSKÇ karşılaştırıldığında, yatış gereksinimi olan hastaların değerlerinin yüksek olduğu saptandı (p<0,001). Hipertansif acil durum tanısı için başvuru anındaki OSKÇ değerlerinin ROC analizi yapıldığında eşik değerin ≥4,6 olduğu tespit edilidi (eğri altında kalan alan -EAA= 0,686, p=<0,003). Hastaneye yatışı öngörmede başvuru anındaki OSKÇ değerlerinin ROC analizi yapıldığında eşik değerin ≥4,57 olduğu tespit edilidi (EAA= 0,696, p=<0,001). Sonuç: Çalışmamızda, hipertansif kriz ön tanısı ile acil servise başvuran hastalarda noninvazif, yatak başı yapılan USG ile OSKÇ ölçümünün hipertansif ivedi-acil durumunun ayrımı, tedavi takibi ve yatış-taburculuk kararının verilmesinde acil servis hekimleri için pratik bir yöntem olduğunu düşünüyoruz. Anahtar kelimeler: Acil servis, hipertansiyon, hipertansif acil durum, hipertansif ivedi durum, kafa içi basınç artışı, optik sinir kılıf çapı, ultrasonografi