Acil servise başvuran İleus tanısı alan hastalarda laboratuvar parametreleri, görüntülemeler ve bıg skorunun prognoza etkisinin değerlendirilmesi

ÖZET Acil Servise Başvuran İleus Tanısı Alan Hastalarda Laboratuvar Parametreleri, Görüntülemeler ve BIG Skorunun Prognoza Etkisinin Değerlendirilmesi Amaç: Bu çalışmanın amacı acil servise ileus tanısıyla başvuran hastalarda laboratuvar, görüntüleme ve son olarak BIG skorunun prognoz, mortalite gelişimi, cerrahi müdahale gereksinimi üzerindeki etkilerininin değerlendirilmesi, bu parametrelerin öngörü gücünü ortaya koymak ve klinik risk sınıflamasına katkı sağlamaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Acil Tıp Kliniği'nde yürütülen retrospektif, randomize, gözlemsel ve tek merkezli bir çalışmadır. Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi erişkin acil servisine 01.10.2021-15.05.2025 tarihleri arasında başvuran ve ileus (K56.7) tanısı alan hastaların dosyaları incelenmiştir ve kayıtları eksiksiz olan hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların yaş, cinsiyet, başvuru tarihi, başvuru vital bulguları, ileus etyolojisindeki alt tip, cerrahi gelişip gelişmediği, mortalite gelişip gelişmediği, yatış yeri ve süresi, laboratuvar bulgularından; WBC, NE, LY, MO, HGB, PLT, MPV, glukoz, BUN, Kreatinin, Na, K, Cl, kalsiyum, Albümin, PT, aPTT, INR, CRP, kan gazındaki pH, HCO3, pCO2, baz defisiti, laktat parametreleri, GKS ve BIG skoru, inflamatuar belirteçlerden; NLR, MLR, L/Alb, HALP, SII, SIRI ve AISI skoru, görntüleme bulgularından BT dilatasyon çapı değerleri olgu rapor formlarına kaydedilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda hastaların genel yaş ortalaması 63,17±16,65 yıl bulunmuştur. Çalışmamızda cerrahiye giden ve gitmeyen hastalar arasında yatış günü, BT dilatasyon çapı, albümin, platelet, CRP, baz defisiti, MLR skoru, AISI skoru, HALP skoru ve BIG skoru istatiksel olarak anlamlı saptanmıştır. Çalışmamızda mortalite gelişen ve gelişmeyen hastalar arasında yaş, GKS, yatış günü, hemoglobin, albümin, CRP, baz defisiti, laktat, HALP skoru ve BIG skoru istatistiksel olarak anlamlı saptanmıştır. Cerrahiyi öngörmede AUC değeri en yüksek parametreler BIG skoru (AUC:0,668) ve BT dilatasyon çapı (AUC:0,658) olarak bulunmuştur. Mortaliteyi öngörmede AUC değeri en yüksek parametreler BIG skoru (AUC:0,784) ve CRP (AUC:0,725) olarak bulunmuştur. Yapılan logistik regresyon analizinde BIG skorundaki her birim artışın cerrahiye gitme olasılığını 1,100 kat arttırdığı görüldü. Yapılan cox regresyon analizinde albümin değerindeki her bir birim azalışın mortaliteyi 2,45 kat arttırdığı görüldü. Sonuç: Bu çalışma acil servise başvuran ileus olgularında laboratuvar parametreleri, görüntüleme bulguları ve BIG skorunun prognoz öngörüsünde önemli veriler sunduğunu göstermiştir. Cerrahiyi ve mortaliteyi öngörmede çeşitli labaratuvar ve görüntüleme sonuçları istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Özellikle BIG skorunun hem cerrahi gereksinimi hem de mortaliteyi öngörmede anlamlı bir ayırt edici güce sahip olduğu saptanmış ve sağ kalımla doğrudan ilişkili bulunmuştur. Bu yönüyle tek başına klinik karar süreçlerinde yol gösterici olabilecek pratik bir parametre olduğu ortaya konmuştur. Literatürde daha çok travma popülasyonunda çalışılmış olan bu skorun, ileus hastalarında da prognostik katkı sağlayabileceğinin gösterilmesi çalışmamızın özgün yönünü oluşturmaktadır. Bulgularımız, riskli hasta gruplarının erken dönemde tanımlanarak klinik yönetim stratejilerinin şekillendirilmesine katkı sunabilir. Anahtar Kelimeler: İleus, Cerrahi, Mortalite, BIG Skoru