Acil serviste çocuklarda damar yolu açma işlemine yönelik oluşan korku ve anksiyete üzerine müzikli-hareketli oyuncakların etkisi

Bu çalışma; 4-6 yaş grubu çocuklarda damar yolu açma işlemi öncesi çocuğu işleme hazırlamaya yönelik dikkati başka yöne çekme yöntemi olarak kullanılan müzikli-hareketli oyuncakların, çocuğun yaşadığı korku ve anksiyete üzerine etkisinin belirlenmesi amacıyla randomize kontrollü, deneysel olarak gerçekleştirildi. Araştırmanın evrenini Temmuz2018-Kasım 2018 tarihleri arasında Tokat Devlet Hastanesi Çocuk Acil Servisine başvuran ve damar yolu açılması işlemine gerek duyulan 4-6 yaş arası tedavi için başvuran çocuklar, örneklemini ise vaka seçim kriterlerine uyan 60 çocuk ( kontrol:30, deney:30) oluşturdu. Veri toplama araçları olarak; Bilgi Formu, Çocuk Korku Ölçeği (ÇKÖ) ve Çocuk Anksiyete Skalası- Durumluluk (ÇAS-D) Formu kullanıldı. Ayrıca çocukların işlem öncesi, sırası ve sonrası korku ve anksiyete puanları ile birlikte fizyolojik parametreleri (nabız, solunum ile oksijen saturasyonu değerleri) ve ağlama süreleri kayıt edildi. Çocukların korku düzeyi, çocuğun yanındaki ebeveyni ve araştırmacı tarafından da ÇKÖ formu ile değerlendirildi. Deney grubundaki çocuklara müzikli-hareketli oyuncak eşliğinde damar yolu açıldı. Veriler ortalama, standart sapma, frekans ve yüzdelik dağılım, normal dağılım gösteren verilere ki-kare testi, bağımsız gruplarda t testi, varyans analizi, normal dağılım göstermeyen verilerde Mann-Whitney U testi, Kruskal- Wallis testi, tekrarlı ölçümler için tek faktörlü varyans analizinin parametrik olmayan karşılığı olan Friedman testi, ikili kıyaslamalarda Wilcoxon testi ile SPSS 20.0 paket programı kullanılarak değerlendirildi. Araştırma sonucunda; deney ve kontrol grubundaki çocukların damar yolu açma işlemi sırasında korku ve anksiyete puanları karşılaştırıldığında aralarında istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı(p˃0,05). Ayrıca çocukların işlem sırası fizyolojik parametreleri (nabız, solunum, oksijen saturasyonu) ve ağlama süresi yönünden de deney ve kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı saptandı(p>0,05) Sonuç olarak; damar yolu açma işlemi sırasında çocukların korku ve anksiyetelerini azaltmak amacıyla dikkati dağıtma yöntemi olarak kullanılan müzikli-hareketli oyuncakların etkili olmadığı bulundu (p>0,05). Gelecekteki araştırmaların, müzikli-hareketli oyuncakların uygulaması etkinliğinin farklı ağrılı ve stresli uygulamalarda ve farklı yaş gruplarında kanıt temelli çalışmalarla desteklenmesi ve farklı dikkati dağıtma yöntemleri ile karşılaştırılması şeklinde yapılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler Çocuk, Korku, Anksiyete, Damar yolu açma, Dikkati farklı yöne çekme, Oyuncak