Acil serviste travma nedeniyle tüm vücut bilgisayarlı tomografi çekilen hastalarda üç klinik karar aracının etkinliklerinin değerlendirilmesi ve karşılaştırılması

Giriş ve Amaç: Tüm vücut bilgisayarlı tomografi (TVBT) tarama çoklu travma hastalarında 1997'den beri kullanılmaktadır. TVBT'nin hangi çoklu travma hastalarında tanı aracı olarak kullanılması konusunda henüz standart bir yaklaşım bulunmaktadır. TVBT gerekliliğini göstermek için Manchester Travma Görüntüleme Protokolü (ManTIS), Chanta ve ark. Travma Hastalarında TVBT Klinik Karar Kuralları, Vittel Kriterleri olmak üzere üç adet klinik karar kuralı oluşturması denemesi bulunmaktadır. Çalışmamızda bu üç klinik karar kural denemesini birbirleriyle ve hekimlerin fizik muayenesi ve klinik gestaltı ile karşılaştırmayı ve etkinliklerini değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışmaya Dokuz Eylül Üniversitesi Acil Servisine 01.08.2019-01.03.2020 tarihleri arasında travma nedenli başvuran ve TVBT çekilen 18 yaşının üstündeki 369 hasta alındı. Hastaların demografik verileri, fizyolojik bulguları, travma mekanizmaları, fizik muayene bulguları, resusitasyon ihtiyaçları, hekimlerin TVBT çekmeye karar verme nedenleri, TVBT sonucunda beklediği bulgular kayıt altına alındı. Klinik karar kurallarının hastalar için TVBT çekme konusundaki önerileri saptandı. TVBT'de saptanan bulgular, hasta sonlanımları takip edildi ve Abbreviated Injury Score (AIS) hesaplandı. TVBT sonucunda en az iki vücut bölgesinde yaralanma saptanan veya tek vücut bölgesinde majör yaralanma saptanan hastalar veya bulgularının değerlendirmesi AIS>2 saptanan hastalar klinik karar kuralı lehine anlamlı kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya alınan 369 hastanın 248'i (%67,2) erkekti. Yaş ortancası 44,0 (IQR: 31,0-64,0; aralık:18-98) idi. En sık araç dışı trafik kazası nedeniyle başvuran hastalara TVBT çekildiği görüldü (n=131 (%35)). TVBT sonuçlarında 184 (%49,9) hastada herhangi bir pozitif bulgu saptanmazken, 65 (%17,6)'unda birden fazla vücut bölgesinde pozitif bulgu saptandı ve 129 (%35) hastada AIS 2 puanın üzerinde hesaplandı. ManTIS 83 (%22,5), Chanta ve ark. Klinik Karar Kuralı 180 (%48,8), Vittel kriterleri 233 (%63,1) hastaya TVBT çekilmesini önerdi. Birden fazla vücut bölgesinde patoloji saptanması için duyarlılıkları sırasıyla %56,9, %81,5 ve %72,3 ve özgüllükleri %84,9, %58,2 ve %38,8; AIS>2 yaralanmanın saptanması için ise duyarlılıkları sırasıyla %43,4; %67,4; %62,8 ve özgüllükleri %88,8, %61,3 ve %36,7 olarak hesaplandı. Hekimlerin klinik geştaltlarının birden fazla vücut bölgesinde patoloji saptanması için duyarlılıkları %76,9 ve seçicilikleri %66,8 ve AIS >2 yaralanmanın saptanması için duyarlılıkları %61,2 ve seçicilikleri %70,0 olarak belirlendi. Fizik muayenede birden fazla vücut bölgesinde yaralanma saptanmayan hiçbir hastada TVBT ile birden fazla vücut bölgesinde yaralanma saptanmadı ve sadece 1 hastada AIS>2 yaralanma saptandı. Sonuç: Üç klinik karar kuralının duyarlılıklarının ve özgüllüklerinin benzer ve hekim klinik geştaltına yakın olduğunu bulduk. Duyarlılığı en yüksek klinik karar kuralının Chanta ve arkadaşlarının oluşturduğu klinik karar kuralı ve seçiciliği en yüksek klinik karar kuralının ManTIS olduğunu saptadık. Fizik muayene bulgularının üç klinik karar kuralına göre daha yüksek duyarlılığa sahip olduğunu saptadık. Değerlendirdiğimiz klinik karar kurallarının travma hastasında TVBT istemi yapılması için tek başlarına kullanımlarının mevcut pratiği değiştirmek için yetersiz olduklarını düşünüyoruz. Anahtar kelimeler: çoklu travma, tüm vücut bilgisayarlı tomografi, Manchester Travma Görüntüleme Protokolü (ManTIS), Chanta ve ark. Travma Hastalarında TVBT Klinik Karar Kuralları, Vittel Kriterleri, klinik geştalt, fizik muayene, klinik protokoller, travmatoloji