Farklı dillerde sözdizim-söylem ara yüzünde boş ve dolu özne adıllarının D2 olarak Türkçede edinimi

Bu çalışma ikinci dil (D2) olarak Türkçede söylem boş özne ve boş özneye izin vermeyen dillerin konuşurları üzerinden sözdizim-söylem ara yüzünde boş ve dolu öznelerin edininimi incelemekte ve birinci dil (D1) aktarımı etkilerine odaklanmaktadır. Bu bağlamda, çalışma, Tam Aktarım / Tam Erişim Varsayımının aksine, Ara Yüz Varsayımının ileri sürdüğü gibi ara yüzde bulunan söylemsel sınırlılıkların ediniminin problemli olup olmadığını anlamayı amaçlamaktadır. Söylemden önce Sözdizim Varsayımı tartışmalarıyla da şekillenen bu çalışma, sözdizimsel özelliklerin boş ve dolu öznelerin dağılımını belirleyen söylemsel ilkelerden daha önce edinilip edinilmediğini de sorgulamaktadır. Çalışmanın katılımcıları iki öğrenici grubu ve kontrol grubundan oluşmaktadır. Orta ve ileri düzeyde D2 olarak Türkçe edinen Korece ve Japonca konuşurları (n=42; orta=15, ileri=27) söylem boş özne dil grubunu oluşturmaktadır. Bunun dışında, orta ve ileri seviyedeki İngilizce ve Almanca konuşurları ise (n=26; orta=11, ileri=15) boş özneye izin vermeyen dil grubunu oluşturmaktadır. Çalışmanın kontrol grubu ise ana dili Türkçe olan konuşurlardır (n=26). Veri toplamak için üç test kullanılmıştır. Bunlardan Açık Adıl Kısıtlama Testi, öncülü niceleyici/ne soru sözcüğü ya da gönderimsel belirleyici öbeği olan karmaşık tümcelerde boş ve dolu öznelerin biçimsel dağılımları üzerine, D2 Türkçe konuşurlarının sözdizimsel bilgilerini ölçmek için tasarlanmıştır. Çalışmadaki diğer iki test olan, Bağlamlı Dilbilgiselik Değerlendirme Testi ve Soru-Cevap Testi ise sözdizim-söylem ara yüzünde boş ve dolu özne dağılımını yöneten söylemsel sınırlılıkların edinimini ölçmek için oluşturulmuştur. Çalışmadaki her bir test için, betimsel çözümleme ve üç istatistiksel çözümleme gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın sonuçlarına gelindiğinde, Bağlamlı Dilbilgiselik Değerlendirme Testi ve Soru-Cevap Testinin verileri, her iki öğrenici grubu ve seviyedeki D2 Türkçe konuşurlarının boş ve dolu özne kullanımlarını yöneten söylemsel sınırlılıkları (konu devamı ve konu değişimi) edinmede zorlandıklarını bulgulamıştır. Bu bulgu Ara Yüz Varsayımının iddialarıyla aynı doğrultudadır. Sözdizim-söylem ara yüzü, edinimde öğrenme sorunlarına yol açtığı için, bu ara yüzde bulunan özellikler tam olarak edinilemez. Farklı tipoljilere sahip diller bağlamında gerçekleşen bu çalışma, söylem boş özne dil grubu konuşurlarının Türkçede olduğu gibi ana dillerinde de benzer söylemsel sınırlılıklar olmasına rağmen, D1 aktarımının sözdizim-söylem ara yüzünde geçerli olmadığını da işaret etmektedir. Bu da Tam Aktarım varsayımlarının iddialarını çürütmektedir. Çalışma aynı zamanda konu devamı ve konu değişimi gerçekleşimlerinin benzer derecede ihlal edilmediğini de bulgulamıştır. Boş öznelerle karşılaştırıldığında, dolu öznelerin söylemde algılanmasının daha belirgin olması ve daha fazla bilgi aktarmasından dolayı, konu değişimini işaret eden bağlamlarda dolu özne kullanmama ihlali, konu devamını işaret eden bağlamlarda gereksiz (dolu) özne kullanımı ihlaline göre daha az olasıdır. Son olarak, Açık Adıl Kısıtlama Testi sonuçları, dolu özne bağlamında bazı ihlallere rağmen, içe yerleşik tümce ve ana tümce özneleri arasındaki eşdizimliliği yöneten biçimsel sınırlılıkların, her iki dil grubunun ileri seviyedeki konuşurları tarafından edinildiğini bulgulamıştır. Diğer söylem odaklı iki testle karşılaştırıldığında, D2 konuşurları bu testte daha başarılı olduğu için, bu bulgu Söylemden önce Sözdizim Varsayımı ile aynı doğrultudadır. Anahtar Sözcükler Sözdizim-söylem ara yüzü, boş özne değiştirgeni, boş ve dolu özneler, eşgönderge yorumlama, söylemsel sınırlılıklar, konu devamı ve konu değişimi