Adalet Partisi döneminde Türkiye'de iktidar muhalefet ilişkileri (1965-1971)

27 Mayıs 1960 askeri darbesinin ardından oluşturulan 1961 Anayasası ile serbest faaliyetlerin önü açılmış ve farklı düşüncelere sahip kesimlerin siyaset yapmasına fırsat verilmiştir. Adalet Partisi bu dönemde 1965 ve 1969 genel seçimlerini kazanarak tek başına iktidar olmuştur. Cumhuriyet tarihi boyunca siyasi tarafların hiç olmadığı kadar kalabalık olmasından dolayı iktidar ve muhalefet ilişkileri dönemi anlamamızda önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmanın amacı 1965-1971 yılları arası dönemde iktidar ve muhalefet ilişkilerine ışık tutmaktır. Siyasi partiler kendi ideolojik yaklaşımları çerçevesinde muhalefet yapmışlardır. İsmet İnönü'nün Cumhuriyet Halk Partisi, Osman Bölükbaşı ve Alparslan Türkeş'in Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi, Ekrem Alican'ın eski Demokrat Parti'nin devamı iddiasıyla kurduğu Yeni Türkiye Partisi, Mehmet Ali Aybar'ın Türkiye İşçi Partisi ve diğer muhalefet liderleri dönemi kendi içinde karmaşık yapan aktörlerdir. Bunların yanında iktidarda yer alan Süleyman Demirel, tümü ile ilişkilerinde temkinli olurken, Türk Silahlı Kuvvetleri ile de ilişkilerini iyi tutmaya çalışmıştır. Bu ortamda iktidarda tek partili bir istikrarın sağlanmasına bağlı olarak 1965-1971 yılları arasında ekonomik kalkınma ve refah artmıştır. Fakat siyasi partilerin halkı siyasetin içine dâhil etmesi ile işçi ve öğrenci eylemleri özellikle 1968 yılından itibaren ülkede büyüyen bir sorun haline gelmiştir. Artan üniversite ve sokak eylemleri ordu içindeki cunta faaliyetlerinin harekete geçmesine fırsat vermiştir. Bunun bir tezahürü olarak, 12 Mart 1971 günü ordu komuta kademesi ile birlikte hükümete muhtıra vermiştir. Anahtar Kelimeler: Çok Partili Siyaset, Politik Söylem, İktidar-Muhalefet İlişkileri, Adalet Partisi.