Aday sınıf öğretmenlerinin mesleki gelişiminde mentorluk uygulaması: Bir durum çalışması

Bu çalışmada Milli Eğitim Bakanlığı Aday Öğretmen Yetiştirme Sürecinin mentorluk uygulaması açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda çalışmada deneyimli öğretmenlerin mesleğe yeni başlayan öğretmenlere yönelik mentorluk rollerini ne düzeyde gerçekleştirdikleri aday öğretmenlik yetiştirme süreci bağlamında belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden bütüncül çoklu durum çalışması deseni kullanılmıştır. Çalışmanın katılımcı grubu Kahramanmaraş İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı devlet ilkokullarında görev yapan sekiz aday sınıf öğretmeni ile bu öğretmenlerin danışmanları olan yedi danışman öğretmenden oluşmaktadır. Veri toplama sürecinde bireysel yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Bireysel yüz yüze görüşmelerde dokuz açık uçlu sorudan oluşan yarı yapılandırılmış bir görüşme formu kullanılmıştır. Görüşme formlarındaki sorular aynı konuları içerecek şekilde aday sınıf öğretmenleri ve danışman öğretmenler için ayrı formlar şeklinde düzenlenmiştir. Verilerin analizinde betimsel analiz ve tümevarımsal içerik analizleri kullanılmıştır. Katılımcılardan alınan cevaplardan yola çıkarak aday öğretmenler, mentorluk kavramını danışmanlarının kendilerine oryantasyon imkanı sağlaması, yol göstermesi ve ihtiyaç duyduklarında yardım etmesi olarak ifade etmişlerdir. Fakat mentorluk kavramı hakkında yanlış bilgiye sahip ya da mentörlük kavramı hakkında fikri olmayan aday öğretmenler de bulunmaktadır. Danışman öğretmenler ise mentorluğu aday öğretmen yetiştirme sürecinde aday öğretmenlere yol göstermek, yardım ve rehberlik etmek olarak ifade etmişlerdir. Araştırma bulgularına göre aday öğretmenlerin mesleki ve sosyal sorunlarını çözmelerinde aldıkları mentorluk hizmeti yeni atanan öğretmenlerin bu süreci daha sağlıklı geçirmelerine yardımcı olabilmektedir. Danışman öğretmende olması gereken kişisel özellikler iyi niyetli olma, kibar olma, güler yüzlü olma, anlayışlı olma, empati yapabilme, şeklinde ifade edilirken mesleki özellikler yeniliklere açık olma, kıdemli olma, pedagojik açıdan bilgili olma şeklinde ifade edilmiştir. Çalışma bulgularına göre katılımcıların birçoğu, aday öğretmenlik sürecinde gerçekleştirilen uygulamaların yararlı olduğunu düşünmekte, bu sürecin bir takım düzeltmelerle devam etmesini istemektedir. Katılımcıların aday öğretmenlik sürecinin daha sağlıklı olması için neler yapılması gerektiğine ilişkin görüşleri incelendiğinde, öncelikli olarak süreç içerisinde yer alan formların azaltılmasını, danışman öğretmenlerle aday öğretmenlerin daha yakın iletişim içinde olması, aday ve danışman öğretmenin aynı okulda ve aynı branşta görev yapması, aday öğretmenlere verilen eğitimlerin uygulamaya dönük olması istenmektedir. Bu süreçte çok fazla form ve evrak doldurmak durumunda kalan öğretmenlerin bu durumdan memnun olmadıkları dikkat çekmiştir. Sonuç olarak, MEB Aday Öğretmen Yetiştirme Sürecinin sistemsel kurgu açısından mentorluk uygulamalarına uygun ve elverişli bir ortam hazırladığı söylenebilir. Ancak katılımcıların görüşlerinden hareketle, bu sistemsel kurgunun daha çok kağıt üzerinde kaldığı, aday öğretmen yetiştirme sürecinde yeterince mentorluk uygulamalarına etkili şekilde yer verilmediği görülmektedir.