Afyonkarahisar gastronomi envanteri oluşturularak gastronomi rotalarının belirlenmesi

Gastronomi, destinasyonların pazarlanmasında önemli bir araç haline gelmekle birlikte Dünya Turizm Örgütü verilerine göre turistlerin %80'i tatil tercihlerinde gastronomi zenginliklerini ön planda tutmaktadır. Bir destinasyonun gastronomi zenginliklerini ortaya çıkartmanın başlangıç noktası ise bölgenin gastronomi envanterinin ve rotalarının belirlenmesidir. Bu kapsamda bu araştırmanın amacı Afyonkarahisar'ın gastronomi envanterinin oluşturulması ve gastronomi rotalarının belirlenmesidir. Gastronomi envanteri ve rotası oluşturmak için Afyonkarahisar'ın tüm ilçe, belde ve köyleri evren olarak belirlenmiştir. Gerek zaman kısıtı gerekse tüm ilçelerin ve köylerin oluşturacağı maddi külfet sebebiyle amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ile Afyonkarahisar'ın gastronomi açısından değer taşıyan ve farklı yerel lezzetleri bulunan 9 belde ve 40 köy araştırmanın örneklemi olarak belirlenmiştir. Bu belde ve köylerde yaşayan 51 katılımcıdan yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile 10.07.2021-05.09.2021 tarihleri arasında yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerin transkripsiyonu yapılarak elde edilen veriler ve MAXQDA 2020 Programı ile içerik analizine tabi tutularak gastronomi envanteri tespit edilmiştir. Gastronomi rotaları ise coğrafi bilgi sistemlerinde kullanılan ArcGIS programında harita oluşturularak ortaya konulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre; Afyonkarahisar mutfak kültürüne ait 87 yeni gastronomi ürünü tespit edilmiştir. Afyonkarahisar'da mutfak kültürünün etnik köken, yaşanılan bölge, tarımsal üretim ve hayvancılık faaliyetlerinden etkilendiği ve çeşitlilik gösterdiği tespit edilmiştir. Bölgelere göre geleneksel yemeklerin, gıda saklama yöntemlerinin, tören yemeklerinin, pişirme araç gereçlerinin, ekmek pişirme yöntemlerinin, kışlık hazırlıkların ve geleneksel yemeklerin farklılaştığı tespit edilmiştir. Elde edilen veriler ışığında lokum, haşhaş, et ve et ürünleri, kaymak ve sebze/meyve üretim tesislerini içine alan gastronomi tesisleri rotaları; koyun yoğurdu, koyun peyniri, keçi peyniri, haşhaş ve kiraz gibi gastronomi ürünlerine ilişkin rotalar tespit edilmiştir.