Political thought in the beginning of the Ottoman Empire as expressed in Ahmed Husameddin Amasi's Kitab-ı Miratu`l-Muluk (1406)

ÖZET Ahmed bin Hüsameddin Amasi'nin Kitab-i Miratu'l-Muhık'ü. Osmanlılar döneminde yazılan siyaset kitaplarının ilk örneklerinden biridir. 1406 tarihinde henüz Amasya hakimi olan Çelebi Mehmet'e (1413-1421) sunulan eser, klasik Osmanlı siyasetname kitaplarından biçim ve içerik olarak ayrılmaktadır. Kaynağı antik Yunan ve İran literatürüne dayanan, ve Emevilerden itibaren Müslüman düşünürler ve devlet adamlarınca geliştirilmiş olan Ahlak ve Adab geleneği Miratu'l- Muluk'un takip ettiği gelenektir. İki bölümden oluşan Miratu'i- Muluk'un ilk bölümü Müslüman düşünürlerce Aristo, Eflatun ve Galenin eserlerinden faydalanılarak oluşturulan ameli hikmet (practical philosophy) konusuna ayrılmıştır. Bu bölümde Amasi'nin temel kaynağı daha sonra Kınalızade Ali Çelebi'nin (1510-1572) Ahlak-i Alaf sine de örnek teşkil eden Nasireddin Tusi'nin (1201-1274) Ahlak-i Nasirîsidir. İkinci bölümün ana kaynağı Gazali'nin (1058-1111) nasihatname eseri Nasihat al- Muluk' dur. Bu bölümde Adab eserlerinde işlendiği şekliyle yazar bir hükümdarda bulunması gereken özellikleri anlatmaktadır. Kitabın tamamında merkezi bir yer tutan adalet kavramı da bu bölümde daha somut olarak işlenmekte, hukuka bağlılığın önemi belirtilmektedir. Bu çalışmada İslam öncesi iki kaynaktan beslenen siyasi düşüncenin Miratu'l-Muluk'te ve onun kaynaklarında nasıl özümsendiği ve bu geleneğin Osmanlılara intikali incelenmiştir. III