Ahmed Kuddûsi şiirlerinde edebi unsurlar

Ahmed Kuddûsi 1769-1849 yılları arasında Anadolu'da yaşamış şair ve mutasavvıflardandır. Babası Nakşibendi tarikatına mensup âlim bir zât olan İbrahim Efendi'dir. Ahmed Kuddûsi ilk eğitimini babasından alarak kendisi de önceleri Nakşibendi tarikatına intisap etmiştir. Fakat hayatının sonraki dönemlerinde bir süre Hicaz'da ve çeşitli yerlerde bulunması farklı tecrübeler edinmesi onu Kâdiri tarikatına yöneltmiş, kendisi için de müritleri için de Kâdiri tarikatının daha uygulanabilir olduğuna kanaat getirmiştir. Ahmed Kuddûsi önemli bir mutasavvıf olmasının yanında aynı zamanda tasavvuf edebiyatının güçlü temsilcilerindendir. Fakat o, şiirlerinde de sürekli vurguladığı üzere edebiyatı estetik bir zevk oluşturmak amacıyla değil, Allah'a yaklaştıran, insanı mânevi olgunluğa eriştiren bir araç olarak görmüştür. Ona göre edebiyat insan ruhunun derinliklerine yönelerek onun varlık gayesini anlamasına hizmet ettiği sürece kıymetlidir. Allah'a götürmeyen insanı eğitip terbiye etmeyen edebiyatın/sanatın herhangi bir değeri yoktur. Çalışmamızın birinci bölümünde Ahmed Kuddûsi'nin hayatında, çocukluğu, gençliği ve kişiliğine dair bir araştırma sunduk. İkinci bölümde Kuddûsi'nin eserleri hakkında detaylı bilgiler aktardık. Üçüncü ve ana bölümde ise Kuddûsi'nin şiirlerini edebi açıdan değerlendirerek, şiirlerindeki edebi unsurları tespit etmeye çalıştık. Sonuç bölümünde ise elde ettiğimiz bulguları, tespitleri belirterek çalışmamızı tamamladık. Çalışmamızda ana kaynak olarak Ahmed Doğan'ın Kuddûsi Dîvanı eserini kullandık. Ayrıca Fehmi Kuyumcu ve Ali Tenik tarafından hazırlanmış olan Dîvanlardan da faydalandık. Kuddûsi'nin diğer eserlerini de inceleyip onlardan da istifade ettik. Çalışmamıza katkı sağlayacak olan çeşitli tasavvufi ve edebi kaynakları inceleyip, onlardan da faydalandık. Kuddûsi hakkında yapılmış olan kitap ve makale tarzı çeşitli çalışmaları da kaynak olarak kullandık. Bu çalışma ile tasavvuf ve edebiyatın etkileşimini göstermesi bakımından bu alanda önemli bir konuma sahip olan Ahmed Kuddûsi ve onun eserlerini irdeleyerek onun Klâsik Türk Edebiyatına katkısını ortaya koymayı hedefliyoruz.