Ahmed Yesevî, Yunus Emre ve Şah İsmail Hatâyî'nin şiirlerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi

Türk tasavvuf edebiyatı, Türk edebiyatının en mühim cereyanlarından biridir. 12. yüzyıldan itibaren tekkeler çevresinde gelişen bu edebiyat İslamiyet öncesi Türk kültürü, âdeti, inanışı ve geleneklerini İslam dininin getirdiği uhrevi düşünce ile harmanlamıştır. Ahmed Yesevî, Yunus Emre ve Şah İsmail Hatâyî Türk tasavvuf edebiyatının tesiri yüksek şairlerindendir. Bu çalışmanın amacı Yesevî, Yunus ve Hatâyî'nin şiirlerini muhteva açısından karşılaştırarak ortak, benzer ve farklı yönlerini tespit etmektir. Şiirlerin karşılaştırmalı bir şekilde incelenmesi, hem bu edebiyat cereyanının müstakil mevcudiyetini anlamlandırmayı, hem de müşterek meselelerin gün yüzüne çıkarılmasını amaç edinmektedir. Bu bağlamda çalışmanın ilk bölümünde tezde kullanılan karşılaştırmalı edebiyat metodunun ortaya çıkış süreci ve Türk edebiyatına intikali ile şuan ki durumu hakkında bilgi verilmiş, daha sonra da bu metodun nasıl uygulandığı izah edilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümünde Türk tasavvuf edebiyatının hüviyetini kavrayabilmek adına tasavvuf ve edebiyat kavramları üzerinde durulmuş ve bu kavramların birleşiminden doğan edebiyatın oluşum süreci ve tarihçesinden bahsedilmiştir. Daha sonra Türk tasavvuf edebiyatının umumi şekil özellikleri kısaca ele alınmıştır. Üçüncü bölümde Ahmed Yesevî, Yunus Emre ve Hatâyî'nin yaşamları müstakil olarak ele alınmış, sanatları üzerinde durulmuş ve devirlerindeki sosyal ve siyası durum irdelenmiştir. Dördüncü bölümde ise bu şairlerin şiirleri önceden belirlenmiş ölçütler çerçevesinde karşılaştırılarak bu ölçütlerin ortak, benzer ve farklı yönleri ortaya çıkarılmıştır.