Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Huzur adlı romanının göstergebilimsel çözümlemesi

"Anlatısal göstergebilim; temelini Aristo ve Platon‟un "anlatı" teorisinden alır. Roland Barthes‟ın yazınbilim ve anlatıbilim konularındaki fikirlerini geliĢtirerek değiĢtiren Genette, anlatı ve anlatıcı üzerine odaklandığı yöntemini 1972‟de kaleme aldığı Figures III adlı yapıtının "Discours du récit (Anlatının Söylemi)" bölümünde kip (fr. mode),ses (fr. voix), düzen (fr. ordre), süre (fr. duree) ve sıklık fr. fréquence) baĢlıkları altında ortaya koyar. "Anlatılan öykünün evreni" (Fr. diégese) ve diyalogun yer almadığı "katıĢıksız anlatı" (fr. diégésis) kavramlarını önerir. 1982‟de yazdığı Palimpsestes adlı yapıtında ise metinlerin diğer metinlerle mutlak iliĢki içinde olduklarını söyler. Huzur, Tanpınar‟ın 1948 yılında Cumhuriyet Gazetesi tarafından tefrika edilmiĢ, 1949 yılında ise kitaplaĢtırılmıĢ, modernist algıyla yirmi dört saat içinde geçen olayları analepsis ile bir yıl önceye dönerek geniĢlettiği bir roman olarak anlatısal göstergebilim alanında incelemeye uygun görülür. Bu çalıĢmada yazınsal yapıtı "figürler dokusu" olarak ele alan Genette‟in deyimiyle anlatısal analepsis ve anlatısal prolepsisler üzerinden olay örgüsü incelenmiĢ, anlatı üzerinde odaklanılmıĢ ve kiĢi, zaman, uzam ulamları tespit edilerek tablolar halinde sunulmuĢtur. Bunun yanı sıra, Kristeva‟nın metinlerarası iliĢkiler yönteminin ortak birliktelik iliĢkileri baĢlığı altında yer alan alıntı- gönderge ve anıĢtırma örnekleri belirlenerek Huzur‟un, Doğu ve Batı Edebiyatları‟nın yanı sıra Türk Edebiyatı‟nın Klasik ve Halk Edebiyatları dallarından da etkilenilerek oluĢturulduğu gözlemlenmiĢtir. Metinlerarası iliĢkilerin yanı sıra, romanda tespit edilen maddi ve manevi kültür alanına ait olan göstergeler üzerinden ise göstergelerarası iliĢkiler incelenmiĢ; metnin müzik, resim, heykel, sinema gibi sanatlara yaptığı göndermelerle birlikte ilaç kılık-kıyafet, yiyecek ve içecek, dini inanç, ve siyaset göndergeleri üzerinden roman kiĢileri hakkında farklı bakıĢ açıları edinilmiĢtir.