A comparative analysis of culture-specific items in English translations of Ahmet Hamdi Tanpınar's Saatleri Ayarlama Enstitüsü

Çeviride söz konusu olan, yalnızca iki farklı dil arasında değil, iki farklı kültür arasında köprü kurulmasıdır. Çeviri, hem dile hem kültüre ait farklılıklar arasında arabuluculuk yapılmasını sağlar. Bu sebeple, çevirinin kültürden ayrı olarak düşünülmesi mümkün değildir. Edebiyat eserlerinde, eserin yazıldığı dile özgü birçok öğeye rastlanması kaçınılmazdır. Bilhassa birbirine uzak iki farklı dil arasında çeviri yapıldığı durumlarda, bu öğeler çevirmenler için büyük sorunlar teşkil eder. Söz konusu kültürel öğeler hedef kültürde tanınmadığından, kaynak kültür ve çevrilen kültür arasındaki farklılıklardan dolayı hedef dile aktarımları da genellikle sorunları beraberinde getirir. Bu öğeler, kaynak metin veya hedef metin odaklı stratejiler kullanılarak hedef kültüre aktarılabilir. Kültürel öğelerin aktarımında ağırlıklı olarak kullanılan stratejiler, çevirinin bütününe dair makro düzeyde bir değerlendirme yapılmasını sağlayabilir. Bu çalışmanın amacı, Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Saatleri Ayarlama Enstitüsü adlı eserinin Ender Gürol (2001) ve Maureen Freely ile Alexandar Dawe (2013) tarafından yapılan İngilizce çevirilerindeki kültürel öğelerin analiz edilmesidir. Öncelikle söz konusu romandaki tüm kültürel öğeler tespit edilecek, ardından iki çeviride bu öğelerin hedef metne nasıl aktarıldığı incelenecektir. Belirlenen kültürel öğelerin analizinde Axielá'nın kültürel öğelerin çevirisine ilişkin modeli kullanılacaktır. Tespit edilen kültürel öğelerden rastgele seçilen bazı örnekler ayrıntılarıyla incelenecektir. Elde edilen bilgiler ışığında, çevirilerde Venuti'nin yerelleştirme ve yabancılaştırma kavramlarından hangisinin ağırlıklı olarak kullanıldığı belirlenecek ve çevirmenin görünürlüğü incelenecektir.