Ahmet Zeynî ed-Dahlan'ın Ahmet b. Raslân'ın ez-Zebed isimli eseri üzerine hâşiyesi (teyemmüm bölümü), analiz ve tahkik / Ahmad Zaini Dahlan's hashiya on al-Zabd by Ahmad Ibn Raslan (a chapter on tayammum), study and investigation

Bu araştırmanın amacı, Ahmet Zeynî ed-Dahlân'ın (ö. 1304) Ahmet b. Raslân'ın ez-Zebed isimli eseri Üzerine yazdığı muhteşem Hâşiye'ye ışık tutmaktır. Araştırma teyemmüm bölümüyle sınırlandırılmıştır. Araştırmanın önemi Ahmet b. Raslân'ın eserinden kaynaklanmaktadır. Zira eser Şâfiî fıkhına dair manzum eserlerin en yaygın ve meşhuru kabul edilmektedir. Müellifin Şâfiî müftüsü olması ve başta Vehhâbîler olmak üzere şâz fikir ve hareketlerle yaptığı mücadele eserin kıymetini artırmıştır. Araştırma, müellif nüshasına dayanan ve müellifin yaşadığı dönemde yazılan üç yazma nüshaya dayanmaktadır. Metin ve hâşiye sahibinin biyografisi, şahsi ve ilmi hayatları yazılırken betimleyici tarihsel metot kullanılmıştır. Metin yazılırken ise tahkik yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmada ulaşılan neticelerden önemlileri şunlardır: Müellif eseri şerh ederken Ramlî'nin Fethü'r-Rahmân isimli eseri gibi meşhur şerhlere dayanmıştır. Tartışmalı konularda cumhur alimlerin meşhur olan görüşlerini almıştır. Eser kısa ve kapsamlı yazılmış; görüşler, nakiller ve bunlara verilen cevaplardan bahsederek detaylandırılmamıştır. Sadece Şâfiî mezhebinin görüşleriyle yetinilmemiş, Hanefi, Maliki ve Hanbeli mezhebenin görüşlerine de yer verilmiştir. Tartışmalı konularda farklı görüşlerin bir araya getirilmesi ve doğru olanının seçilmesinde tercih yöntemini kullanmıştır. Çalınan toprakla yapılan teyemmümün sahîh olması ve diğer bazı görüşleri bu duruma örnek olarak verilebilir. Eserde ulemanın icmâ ettiği konulara yer verilmiştir. Teyemmümün yüz ve ellerle yapıldığına dair alimlerin icmaı bu konuya örnek verilebilir. Aynı mezhebe mensup alimlerin aynı konuya dair farklı görüşlerini vermeyi ihmal etmemiştir. Ramlî ve İbn Hacer Heytemî'nin ihtilafları ve dayanakları bu duruma örnek olarak verilebilir. Özet olarak eser, birçok fıkhî ve usulî faydaları ihtiva etmektedir. Meseleler kolay ezberlenmesi için basit bir dille anlatılmıştır. Müellifin sıkça kullandığı "tenbih "ve "faide" sözleri bu duruma işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: Fıkıh, Zebed, Zeynî Dahlân, Teyemmmüm, Hâşiye, Tahkik