Ahır gübresi ve kompost kullanımının biberde verim ve sürdürülebilir yetiştiricilik üzerine etkileri

Sürdürülebilir tarımın vazgeçilmez unsurlarından biri olan kompost, sebze yetiştiriciliğinde başarıyla kullanılmaktadır. Kompost yapımında çok çeşitli materyaller kullanılmaktadır. Bu çalışmada meyve suyu ve salça sanayisi atıklarından elde edilen domates, elma ve üzüm kompostlarının biber ve ikinci ürün ıspanak yetiştiriciliğindeki etkileri ve toprak yapısında meydana gelen değişimler incelenmiştir. Çalışma 2020 yılında kompost yapımı ile başlamıştır. Domates, elma ve üzüm posalarına ahır gübresi, üre, saman ve kireç ilave edilerek kompost hazırlığı başlatılmıştır. Kompost materyallerinin fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri incelenmiştir. Kompost materyalleri farklı konsantrasyon ve karışımlar halinde biber ve ıspanak yetiştiriciliğinde kullanılmıştır. Denemede gübresiz kontrol, kimyasal gübre (NPKCaMg + mikro elementler), 10 ve 20 ton ha⁻¹ domates, elma, üzüm ve ahır gübresi kompostu ve 10 ve 20 ton ha⁻¹ domates, elma, üzüm ve ahır gübresi kompostu + kimyasal gübre uygulamaları yapılmıştır. Kompost uygulanan parsellerde biber yetiştiriciliği yapılmış ve kompostun biberin verim ve kalite özelliklerine etkisi incelenmiştir. Biber yetiştiriciliğinden sonra ikinci ürün olarak ıspanak yetiştirilmiş ve ıspanakta biyomas ölçümü yapılmıştır. Deneme sonunda kompost uygulanan parsellerden alınan toprak örneklerinin fiziksel ve kimyasal özellikleri incelenmiştir. Denemede kullanılan kompstun organik madde içeriği % 55.58 ile 68.82, pH değeri 7.84 ile 8.68 arasında, elektriksel iletkenliği 2.51 ile 6.10 dS/m arasında, N içeriği %2.71 ile 4.09 arasında, P içeriği % 0.58 ile 0.88 arasında, K içeriği % 1.38 ile 3.26 arasında ve bakteri sayıları 4.75*106 ile 3.60*107 arasında değişmiştir. Biberde pazarlanabilir verim kontrol uygulamasında 42.38 ton ha⁻¹ olurken, 20 ton ha⁻¹ üzüm kompostunda 63.79 ton ha⁻¹ olmuştur. En yüksek pazarlanabilir verim 84.20 ton ha⁻¹ ile 20 ton ha⁻¹ ahır gübresi + kimyasal gübre uygulamasından elde edilmiştir. Kompost uygulamaları ile biber meyvelerinde pH, suda çözünebilir kuru madde ve titrasyon asitliği arasında bir ilişki bulunamamıştır. Ispanakta biyomas kontrol parsellerinde 7.03 ton ha⁻¹, 20 ton ha⁻¹ üzüm kompostunda 1.21 ton ha⁻¹ olmuştur. Kompost kullanılması biber meyvelerinde makro ve mikro besin elementlerinin birikimini önemli düzeyde artırmıştır. Vejetasyon sonunda toprağın organik madde içeriği %2.3'ten %3,87'ye, azot içeriği % 0,094'den %0,128'e, fosfor içeriği 9,93 mg.kg⁻¹'dan 14,17 mg.kg⁻¹'a ve potasyum içeriği 121,33 mg.kg⁻¹'dan 161,33 mg.kg⁻¹'a yükselmiştir. Sonuç olarak, domates, elma ve üzüm posalarından kaliteli kompostlar elde edilmiş, biber ve ıspanak yetiştiriciliğinde başarıyla kullanılmıştır. Kompostlar aynı zamanda toprağın fiziksel ve kimyasal yapısının iyileşmesinde de önemli rol oyanmışlardır. Kompost materyalleri arasında en etkilisi üzüm kompostu olurken, bunu elma ve domates kompostu izlemiştir.