Aile Hekimliği ve İç Hastalıkları Polikliniğine başvuran bireylerde Tip 2 Diyabet risk düzeyinin karşılaştırılması

AİLE HEKİMLİĞİ ve İÇ HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN BİREYLERDE TİP 2 DİYABET RİSK DÜZEYİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Amaç: Diabetes Mellitus, tüm dünyada önemli bir halk sağlığı sorunlarından biridir. Tüm diyabet vakalarının %90-95'ini tip 2 diyabet oluşturmaktadır. Riskli bireyleri belirlenmesi, hastalık oluşumu ve hastalığın komplikasyonlarının gelişiminin azaltılması için önemlidir. Çalışmada diyabet tanı ve tedavisiyle ilgili olan aile hekimliği ve iç hastalıkları polikliniklerinde diyabet riski, tanısı amaçlı tarama testleri yaptık ve iki branşı diyabet riski ve tanı açısından karşılaştırmayı amaçladık. Aynı zamanda çalışmamızda T2DM için tarama yöntemi olarak Fin Diyabet Risk Ölçeğinin (FINDRISK) kullanılabilirliğini araştırılmasını amaçladık. Materyal ve Yöntem: Kesitsel nitelikte olan araştırmamız Ankara Bilkent Şehir Hastanesi aile hekimliği polikliniklerinde ve iç hastalıkları polikliniklerinde gerçekleştirildi. 10.11.2023-10.02.2024 tarihleri arasında 170 katılımcı aile hekimliği polikliniklerine ve 170 katılımcı iç hastalıkları polikliniklerine başvuran toplam 340 hasta çalışmaya dahil edildi. Çalışmanın verileri, araştırmacı doktor tarafından yüz yüze görüşme ile hastalara anket uygulanarak toplandı. Çalışmanın birinci kısmında katılımcılara sosyodemografik veri anketi ve FINDRISK Ölçeği uygulandı. Aile hekimliği ve iç hastalıkları polikliniklerine başvuran eş zamanlı hastalardan açlık plazma glukozu ve HbA1c tetkik edildi. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 25 (Statistical Package for the Social Sciences, version 25) istatistik programı kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Katılımcıların aile hekimliği polikliniklerine başvuran hastaların yaş ortalaması 38,11, iç hastalıkları polikliniklerine başvuran hastaların yaş ortalaması 41,14'tü. Katılımcıların aile hekimliği polikliniklerine başvuran hastaların FINDRISK puan ortalaması 9, iç hastalıkları polikliniklerine başvuran hastaların 10'dur. Çalışmaya katılanlara aile hekimliği polikliniklerinde %19,41'ine prediyabet, %1,76'sına diyabet tanısı konuldu. İç hastalıkları polikliniklerinde %25,29'una prediyabet, %5,29'una diyabet tanısı konuldu. FINDRISK puanı 15 puan ve üzeri olan hastalara Aile hekimliği polikliniklerinde %60'ına prediyabet, %8,57'sine diyabet tanısı konuldu; iç hastalıkları polikliniklerinde %65,22'sine prediyabet, %17,39'una diyabet tanısı konuldu. FINDRISK puanı 15 ve üstünde diyabet tanısı alan riski istatiksel anlamlı düzeyde yüksek saptandı. ROC eğrisi altında kalan (AUC) 0,845, duyarlılık %91,7 ve özgüllük %80,2 olarak hesaplandı. Sonuç: Aile hekimliği ve iç hastalıkları polikliniklerinde yapılan testlerde diyabet riski ve tanı sıklığı açısından anlamlı fark saptanmadı. Tarama amaçlı kullandığımız FINDRISK Ölçeği ve APG, HbA1c ile evli olanların, lise altı eğitim düzeyine sahip olanların, kronik hastalığı olanların, egzersiz yapmayanların FINDRISK puanı istatistiksel anlamlı düzeyde yüksek hesaplandı. Çalışmamızda tüm katılımcıların yaklaşık dörtte biri prediyabet tanısı aldı. FINDRISK Ölçek puanı yüksek çıkanların yarısından fazlasına prediyabet tanısı koyarken, neredeyse her 10 kişiden biri diyabet tanısı aldı. FINDRISK Ölçeğinin yüksek riskli/çok yüksek riskli bireylerde diyabet ve prediyabet tanısı koyma olasılığı yüksek bulundu. FINDRISK Ölçeği diyabet riski yüksek kişileri belirlemek için kullanılan basit ve non-invaziv tarama aracıdır. FINDRISK Ölçeği riski yüksek kişileri tarayarak bilinmeyen prediyabet ve Tip 2 diyabet tanısı konulabilir. Anahtar Kelimeler: Tip 2 diyabet, FINDRISK, Tarama Metodu