Aile hekimliği polikliniğine başvuran 45 yaş ve üzeri bireylerde kardiyovasküler risklerin araştırılması ve risk skorlaması

Amaç: Bu çalışmada Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine başvuran 45 yaş ve üzeri bireylerde kardiyovasküler hastalık risk faktörlerinin yaygınlığının saptanmasını, SCORE risk değeri ve Framingham risk skorlaması temelli olan TKD risk değerini hesaplayarak kardiyovasküler olay risklerini belirlemeyi amaçladık. Yöntem: Araştırmamız Akdeniz Üniversitesi Aile Hekimliği Polikliniklerine başvuran 45 yaş ve üstü kardiyovasküler hastalığı olmayan bireylerde Ocak- Nisan 2018 tarihleri arasında yapılmıştır. Kırkbeş yaş ve üstü bireylerde kardiyovasküler hastalık risk faktörlerinin yaygınlığının belirlenmesi ve hastaların kardiyovasküler risk durumlarını belirlemek amacı ile yapılmış kesitsel tanımlayıcı bir çalışmadır. Bu polikliniklere başvuran ve son 1 yılda ölçülmüş açlık kan şekeri, HDL kolesterol, LDL kolesterol, total kolesterol değerleri kayıtlı olan ve çalışmaya katılım konusunda onam veren 156 hasta çalışmaya alınmıştır. Çalışmada "Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniklerine Başvuran 45 Yaş ve Üstü Bireylerde Kardiyovasküler Risk Skorlaması Anketi" kullanılmıştır. Hastaların kan basınçları, boy ve kiloları ölçülmüş, beden-kitle endeksleri hesaplanmıştır. Veriler IBM SPSS Statistics 22 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı analizlerde ortalama ve standart sapma kullanılmıştır. Kategorik verilerin analizi için ise Ki-kare, Kruskal-Wallis testi, Mann-Whitney U testi ve Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. P<0.05 değeri anlamlı olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmamız 45 yaş ve üzeri 156 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların %55,1'i kadın %44,9'u erkektir. Katılımcıların %25,6'sı 55-59 yaş aralığındadır. Katılımcıların %57,1'i hayatında hiç sigara içmemiştir, %69,2'si hiç alkol kullanmamıştır. Katılımcıların son 1 yılda kan basıncını ölçtürenlerin %50,3'ünün kan basıncı değeri yüksek olarak değerlendirilmiş, son 1 yılda açlık kan şekerini ölçtürenlerin %34,9'unun açlık kan şekeri değeri yüksek olarak değerlendirilmiş, son 1 yılda kolesterol değerini ölçtürenlerin %50'sinin kolesterol değeri yüksek olarak değerlendirilmiştir. Katılımcıların %28,8'inin ölçülen kan basıncı 120/80 mmHg'nın altında bulunmuştur. Katılımcıların ölçülen total kolesterol değerlerinin ortalaması 215,3 (min:94,0-maks:340,0) mg/dl olarak bulunmuştur. Katılımcıların %28,2'sinin ölçülen HDL kolesterol değerleri 35-44 mg/dl aralığında bulunmuştur. Katılımcıların %26,9'unun ölçülen LDL kolesterol değerleri 100-129 mg/dl aralığında bulunmuştur. Katılımcıların ölçülen ortalama trigliserit değeri 163,9 (min:42-maks:604) mg/dl olarak bulunmuştur. Katılımcıların ölçülen ortalama açlık kan şekeri değerleri 107 (min:75-maks:288) mg/dl olarak bulunmuştur. Katılımcıların ortalama beden kitle endeksi 29,8 (min:19,5-maks:50,6) olarak bulunmuştur. Katılımcıların ortalama TKD risk değeri %17,35 olarak saptanmıştır. Katılımcıların %33,3'ü TKD risk skorlamasına göre yüksek riskli (>%20) olarak saptanmıştır. Katılımcıların ortalama SCORE risk değeri %3,1 olarak saptanmıştır. Katılımcıların %19,9'u SCORE risk skorlamasına göre yüksek ve çok yüksek riskli olarak saptanmıştır (>%5). Sonuç: Bu çalışma katılımcıların kardiyovasküler risk faktörlerinin belirlenmiş, yapılan ölçüm ve değerlendirmelere göre SCORE ve TKD risk skorlarının ölçülmüş ve çeşitli parametrelerin bu skorlar üzerindeki etkileri karşılaştırılmıştır. Toplumumuzda 45 yaş ve üzeri bireylerde kardiyovasküler hastalık prevalansı oldukça yüksektir. Primer korunma açısından sigaranın bırakılması, kan basıncı, hiperlipidemi ve diyabet kontrolü, küçük yaşlardan itibaren sağlıklı bir diyet ve düzenli fiziksel aktivite yapılması, psikososyal stresten kaçınma çok önemlidir. Kardiyovasküler hastalık majör risk faktörlerinin erken tanı ve tedavisi için özellikle 45 yaş ve üzerindeki bireylere tarama yapılması faydalıdır. SCORE ve TDK gibi kardiyovasküler risk belirleme ölçekleri bu amaçla kullanılabilir. Hastalar kardiyovasküler riskleri hakkında bilgilendirilip, farkındalıkları arttırılabilir. Anahtar Kelimeler: Kardiyovasküler Hastalık Risk Faktörleri, SCORE Risk Skoru, TKD Risk Değerlendirmesi