Aile Hekimliği polikliniğine başvuran hastalarda meyve tüketim alışkanlıkları ile antropometrik ölçüm ve biyokimyasal parametrelerin değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Meyveler, sağlık için oldukça faydalı olan doğal ve besleyici gıdalar arasında yer alır. Beslenmemizde meyvelere çeşitli ve dengeli bir şekilde yer vermek, sağlıklı bir hayat için önemlidir. Ne yazık ki, birçok insan günlük meyve tüketim miktarını önerilen düzeyde karşılamamaktadır. Farklı meyvelerden çeşitli besin ögelerini almak ve günlük porsiyon önerilerini takip etmek, sağlıklı beslenme için idealdir. Biz bu araştırmayla toplumun meyve tüketim sıklığı, meyve tüketim miktarı, meyve tüketim zamanı, kronik hastalığı olup olmamasına göre meyve tercihini, meyve tüketiminin antropometrik ölçümler ve biyokimyasal parametreler ile ilişkisini tespit etmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı-kesitsel tipte bir araştırmadır. Çalışmada veri toplamak amacıyla yüz yüze uygulanan basılı anket formu kullanıldı. Anketimiz; sosyodemografik veriler, bazı beslenme alışkanlıkları, kronik hastalıklar ile hastaların meyve tüketim miktarı ve sıklığını ölçen 25 sorudan oluşmaktaydı. Katılımcılardan alınan veriler ile beraber antropometrik ölçümler (boy, kilo, BMI, vücut yağ oranı, FFM, visseral yağlanma, bel ve kalça çevresi için TANITA cihazı ve mezura kullanıldı. Bu veriler obezite polikliniğinde rutin bakılan biyokimyasal parametreler (HOMA-IR, HDL, LDL, TG, glukoz, açlık insülin, AST, ALT) ile karşılaştırarak değerlendirildi. Veriler SPSS 23.0 istatistik paket formunda değerlendirildi. İstatiksel anlamlılık için p<0,05 değeri kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya 286 kişi katıldı. Katılımcıların %73,08'i kadın, %26,92'si erkekti. Katılımcıların %31,82'si kronik hastalığa sahipti. Çalışmaya dahil edilen katılımcıların yüksek oranda (%63,99) öğün atladığı görüldü. Gün içerisinde acıkınca ilk tercih edilen besinler arasında sağlıksız atıştırmalıklar en yüksek tespit edilen oldu. Gün içerisinde şeker /tatlı yeme isteği katılımcıların %70,63 'ünde vardı. Bu isteği olanların çoğu ilk tercihinin kek, pasta, kurabiye, bisküvi olduğunu belirtti. Katılımcıların meyve tüketim sıklığına bakıldığı zaman en fazla tüketimin haftada 2-3 defa olduğu görüldü. Meyve tüketim zamanlamasına bakıldığında katılımcıların %60,84'ü akşam, katılımcıların %80,42'si öğün sonrası tüketiyordu. Katılımcıların %93,71'i meyve tüketimlerinde ilk olarak taze meyve tercih ediyordu. Tüm zamanlarda en çok tüketilen meyve sorusunu katılımcılar elma olarak yanıtladı. Meyveyi öğün öncesi gece tüketenlerde, insülin direncinin daha yüksek olduğu yönünde anlamlı farklılık vardı (p=0,015). Öğün öncesi gece tüketenlerde visseral yağlanmanın (p=0,034) ve BÇ/KÇ oranının daha yüksek olduğu yönünde anlamlı fark vardı (p=0,003). Öğün sonrası tüketim yoğunluğu daha çok akşam olarak işaretlendi, ancak insülin direncinde anlamlı farklılık gece tüketenler yönündeydi (p=0,015). Meyveyi öğün sonrası gece tüketenlerin BÇ/KÇ' sinin fazla olduğu yönünde anlamlı fark tespit edildi (p=0,007). Kronik hastalık tanısının olup olmaması ile tüketilen taze meyve, kuru meyve, meyve suyu haftalık kalorisi ve toplam haftalık meyve kalorisi arasında anlamlı fark görülmedi. Meyveden alınan toplam haftalık kalori ile katılımcıların antropometrik verileri ve biyokimyasal parametreleri arasında anlamlı ilişki bulunmadı (p>0,05). Sonuç: Bireylerin beslenme konusunda farkındalık kazanması, bilgilerinin artması ve kazandıkları bilgi ve becerileri uygulamaya geçirmeleri, yaşam kalitesinin iyileştirilmesi için önemli bir adımdır. Yapılan bu çalışma da gösterilmiştir ki meyve tüketimi önerilen miktarlardan çok düşüktür. Sağlıklı beslenme konusunda dengeli meyve tüketimine gereken önemin verilmesine, bu konuda daha kapsamlı bilimsel araştırmalar yapılmasına ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Meyve, fruktoz, vücut kitle indeksi, visseral yağlanma, insülin direnci, vücut yağ oranı