Aile işletmeleri ve kurumsallaşma sorunu: Türkiye örneği üzerine bir araştırma

Ekonomiye sağladıkları katma değer açısından aile işletmeleri, dünya ülkelerinde olduğu gibi Türkiye'de de son derece önemlidir. Kendilerine özgü yapısı avantajları yanı sıra dezavantajları da beraberinde getirmektedir. İşletmenin çevresinde meydana gelen değişimlere uyum sağlaması için belirli standartların işletmeye aktarılması kurumsallaşma olarak tanımlanabilir. Bu çalışmada aile işletmelerinde kurumsallaşmayla ilişkili faktörlerin belirlenmesi ve çözüm önerilerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırma Ocak-Şubat 2019 tarihlerinde İstanbul Tuzla Organize Sanayi ve İkitelli Esenler Kooperatif bölgelerinde faaliyet gösteren 58 aile işletmesinde yapılmıştır. Araştırma tanımlayıcı tipte bir çalışmadır. Araştırmada aile işletmeleri sırasıyla en sık İnşaat, Hizmet ve Plastik sanayi alanında faaliyet göstermektedir. İşletmelerin yarısı 13 yıldan daha uzun süredir faaliyet göstermekte ve %79,3'ü (n=46) Ltd. Şti. statüsündedir. Araştırmada aile işletmelerinin %39,7'sinde (n=23) mülkiyet "Tek aile üyesi", %31,0'inde ise (n=18) "kardeş ortaklığı" şeklindedir. Şirketlerin ve %86,2'si 1. Nesil aile işletmesidir ve %44,8'inde çalışan sayısı 0-40 arasındadır. Araştırmada işletme yaşı büyük, cirosu ve çalışan sayısı yüksek, mülkiyet durumu aile üyeleri olan ve 1. ve 2. nesil birlikte çalışan aile işletmelerinde kurumsallaşmaya bakış ve planlama&denetim mekanizmalarına önem verme daha yüksek saptanmıştır. Sürdürülebilirlik aile işletmelerinin en önemli sorunlarından biridir. Aile işletmelerinin sahip olduğu söz konusu yapısal ve yönetsel sorunların çözümü ailenin ve işletmenin kurumsallaşmasıyla mümkün olabilir. Aile işletmeleri kurumsallaşma yönünde ilerledikçe daha başarılı ve gelişen bir duruma gelecek ve başarılı bir büyüme gösterecektir.