Aile sağlığı merkezlerinde sağlık okuryazarlığı ve hasta memnuniyeti arasındaki ilişkinin incelenmesi: Amasya örneği

Sağlık okuryazarlığı kişilerin kendileri, hizmet sunucular ve diğer paydaşlar tarafından önemsemesi gereken bir konu olarak ifade edilmektedir. Sağlık okuryazarlığı düzeyinin hasta memnuniyetine etki eden konuların başında yer aldığı değerlendirilirken, beklentileri karşılanmış hastaların memnuniyetlerinin de yükseleceği öngörülmektedir. Bu çalışmanın amacı ise Aile Sağlığı Merkezlerinde hastaların sağlık okuryazarlık düzeyleri ile hasta memnuniyet düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Kesitsel ve tanımlayıcı olarak planlanan çalışma çok aşamalı, tabakalı ve kotalı örnekleme yöntemi ile kayıtlı nüfusa orantılı olarak Amasya ili Merkez ilçede toplam 48 Aile Sağlığı Merkezlerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada 417 katılımcıdan ölçme aracı aracılığı ile elde edilen veriler değerlendirmeye alınmıştır. Katılımcıların indeks puanlarına göre sağlık okuryazarlığı kategorilerine dağılımı yapıldığında %7,5'i "Yetersiz", %50,4'ü "Sorunlu", %33,2'si "Yeterli" ve sadece %8,9'unun "Mükemmel" düzeyde oldukları bulunmuştur. Sağlık okuryazarlık düzeyleri değerlendirildiğinde kadın katılımcılar erkek katılımcılara daha yüksek okur yazarlığa sahip oldukları görülmüştür. Sağlık okuryazarlığı düzeyinin cinsiyet, eğitim ve gelir düzeyine göre farklılık gösterdiği belirlenirken medeni durum, yaşanılan yer ve kronik hastalıklar açısından farklılık olmadığı görülmüştür. Araştırma sonuçları hasta memnuniyeti açısından değerlendirildiğinde ise Amasya ili Merkez ilçesinde Aile Sağlığı Merkezlerinden memnuniyet ülke ortalamasının biraz altında %71,2 olarak bulunmuştur. Katılımcıların memnuniyet düzeyleri değerlendirildiğinde kadın katılımcıların sunulan hizmetlerden memnuniyetlerinin daha fazla olduğu görülmüştür. Memnuniyet düzeyinin cinsiyet, gelir-gider, eğitim, hekime başvuru sayısı ve yaşanılan yer ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Sağlık okuryazarlığı indeks puanının sağlık hizmeti ana süreci ile sağlık hizmetlerine yönelik memnuniyet ölçeğinin tüm alt boyutları ve ölçek toplam puanı arasında istatistiksel olarak da anlamlı, çok zayıf ve zayıf düzeyde, doğrusal yönde ilişki olduğu (p<0,05) belirlenmiştir. Yükselen sağlık okuryazarlığı düzeyinin, sağlık hizmeti talebinde bulunan bireylerin; ihtiyaçlarını doğru belirlemesi, hizmet taleplerinin doğru şekillenmesi yanında, alınan hizmetin doğru değerlendirmesine imkan sağlayacağı ve hasta memnuniyet düzeyinin artışına olumlu katkı sağlayacağı düşünülmektedir.