Ailevi akdeniz ateşi (AAA) hastalığında belirlenen aday miRNA'ların dolaşımdaki varlığının eksozomlar üzerinden araştırılması

Ailevi Akdeniz Ateşi (AAA) otozomal resesif kalıtım modeline sahip bir hastalıktır ve monogenik bir hastalık olmasına rağmen fenotipik heterojenite görülmektedir. Epigenetik faktörlerden biri olan kodlamayan RNA'lardan mikroRNA (miRNA)'ların, bu heterojeniteye sebep olan etkenlerden biri olabileceği düşünülmektedir. Eksozomlar; miRNA, lipid, protein gibi birçok önemli molekülü taşıyan önemli nanovesiküllerdir ve değişik vücut sıvılarında bulundukları bilinmektedir. Bu tez çalışmasında, AAA hastalığında eksozomal miRNA'ların araştırılması hedeflenmiştir. Bu amaçla, hem pediatrik hem de erişkin hasta gruplarında M694V/M694V AAA hastaları, sağlıklı kontroller ve diğer sistemik otoinflamatuvar hastalığa sahip bireylerden üç çalışma grubu oluşturulmuştur. Bu bireylerin plazma ve serum örneklerinden eksozom izolasyonu yapılarak, eksozom karakterizasyonu için geçirimli elektron mikroskobu (Transmission Electron Microscopy- TEM) ve akım sitometrisi (Flow cytometry- FC) kullanılmıştır. TEM analizinde, eksozomlar fosfotungstik asit (PTA) boyama ajanı ile başarılı bir şekilde görüntülenebilmiş olup, akım sitometri kullanılarak, CD63 ve CD81 yüzey belirteçleri ile yapılan analiz sonucunda plazmadan %68,1, serumdan ise %53,3 oranında eksozom ayrıştırılabildiği görülmüştür. Eksozomlardan RNA izolasyonu yapılarak kantitatif gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu (quantitative real timepolymerase chain reaction- qRT-PCR) ile belirlenen miRNA'ların ifadesi karşılaştırılmıştır. Bunun sonucunda, miR-197-3p, miR-20a-5p, miR-374b-5p, miR- 30e-3p, miR-186-5p ve miR-29c-3p'nin eksozomlarda taşındığı gösterilmiş olup, bunlardan miR-197-3p, miR-20a-5p, miR-374b-5p'nin sistemik otoinflamatuvar hasta gruplarında değişken ifadeye sahip olduğu görülmüştür. Dolaşımdaki varlığı gösterilen, hasta ve kontrol gruplarında ifade açısından farklılığı olan bu miRNAlar, ileride sistemik otoinflamatuvar hastalıkların tanı ve tedavisinde biyobelirteç olma özelliğine sahip olabileceklerdir. Anahtar Kelimeler: Ailevi Akdeniz Ateşi (AAA), eksozom, miRNA, qRT-PCR Bu tez, Hacettepe Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenmiştir