Akdeniz ve Atlas Okyanusu kökenli Çipura (Sparus aurata L., 1758) balıklarının gelişim ve büyüme performanslarının karşılaştırılması üzerine araştırma

Son yıllarda büyük bir hızla gelişen su ürünleri yetiştiriciliği, gelecek yıllar için de önemli bir sektör olma özelliğini sürdürecektir. Ülkemiz deniz balıkları yetiştiriciliğinde özellikle son 10 yıl içinde çok büyük bir gelişim göstererek, dünya pazarındaki yerini almıştır. Çipura ve levrek balıkları ile başlayan üretim serüveni, alternatif ve aday olan balıklarında ele alınması ile inanılmaz bir büyüklüğe ulaşmıştır. Yumurtadan itibaren yetiştiriciliği yapılan 20'ye yakın tür ile pazar genişletilmiş olup, önemli bir istihdam alanı da yaratılmıştır. Alternatif türler içinde yine son yıllarda aynı türün farklı orijinlerinin de devreye alınması söz konusu olmuştur. Bu alanda en yakın tür çipura (Sparus aurata Linnaeus, 1758) balığıdır. Genelde Ege, Tüm Akdeniz, kısmen Batı Karadeniz ve Atlas Okyanusu kıyılarında bulunan tür, özellikle Ege Denizi ve Atlas Okyanusunun farklı ekolojik özelliklerine bağlı olarak değişiklikler gösterebilmektedir. Morfolojik ve genetik farklılıklar gösterebilen bu tür son yıllarda yetiştiricilik içinde önemli bir konuma gelmiştir. Özellikle Yunanistan üretimi ile yaygınlaşan bu tür için genetik ve morfolojik özelliklerine ait çalışmalar olduğu halde, gelişim, yemden yararlanma performansları üzerinde çalışmaların net olmadığı görülmektedir. Bu çalışmada bu balıkların tank koşullarında aynı içerikli yemler ile beslenmeleri, buna bağlı olarak gelişim performanslarının değerlendirilmesi, genetik olarak gelişimin değerlendirilmesi yapılmıştır. Buna göre balıklar A grubu Atlas Okyanusu orijinli, B grubu Akdeniz ve Ege Denizi orijinli olarak ele alınmış ve her bir grup 2'şer adet 16 m çaplı ve derinlikleri 12-13 m olan ağ kafeslerde 120 bin adet olacak şekilde stoklanmışlardır. Deneme Haziran 2011 ile Aralık 2012 yılları arasında toplam 19 ay sürdürülmüştür. Çalışma balıkların ticari canlı ağırlık olarak kabul edilen ortalama 400 g'a göre belirlenmiştir. Deneme başında balıkların ortalama canlı ağırlıkları A grubu için 4,24±0,17 ve B grubu için 4,28±0,19 g olarak belirlenmiştir. Deneme sonunda A grubu için 415,32±68,37 ve B grubu için 374,03±63,19 g olarak ölçülmüştür. İki farklı orijinli çipuraların aynı zamanda genetik farklılıkları da incelenerek büyüme ile ilgili veriler daha net bir biçimde ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu amaçla RAPD (Random Amplified Polymorphic DNA) analizleri yapılmış, bu sayede grupların genotipik parametreleri tahmin edilerek aralarında fark bulunmuştur. Grupların kendi içlerindeki varyasyonları allel frekanslarının hesaplanmasıyla, birbirlerine uzaklıkları heterozigotluk, F istatistikleri ve Gst değerleriyle ortaya konulmuştur. Sonuçta bulunan genotipik değerler büyüme performanslarının farklılıklarıyla ilişkilendirilerek, konuya daha net ve açık yorumlar getirilmiştir. Üretim periyodu içinde ağ kafeslerde gerçekleştirilen bu çalışma sonucunda Atlas Okyanusunun farklı ekolojik özelliklerine sahip çipura balıklarının daha iyi bir gelişim gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca balıkların FCR, SGR, KF, HSI, VSI değerleri ve mortalite oranları dikkate alınmış olup, değerlendirme sonucunda A grubu balıkların grup içi sonuçlarında önemli bir fark görülmemiştir. Buna karşılık iki grup arasında önemli farklar (p<0,05) olarak bulunmuştur. Genel olarak A grubu balıkların büyüme performanslarının daha iyi olduğu belirlenmiştir.