Akhaimenid Dönemi siyasi tarihinin Kallias barışı'na kadar değerlendirilmesi: M.Ö. 550-449

Hanedanlığın kurucusu Akhaimenes'ten adını alan Akhaimenidler, M.Ö. 550 yılında II. Kyros'un son derece etkili liderliğinde Med kralı Astyages'i yenerek Pers İmparatorluğu'nu kurmuşlardır. M.Ö. 547/6 yılında ise Pers İmparatorluğu, Batı Anadolu'da önemli bir güç olan Lidya Krallığı'nı yok etmiş ve sınırları doğuda İran'dan batıda Sardeis'e uzanan geniş bir coğrafyada hüküm sürmeye başlamıştır. Devam eden süreçte, imparatorluğun başarılı askeri fetihleri sayesinde, farklı coğrafyalara yayılım göstermişlerdir. Bu yayılım politikasının sonucunda imparatorluk topraklarına farklı halklar dâhil edilmiştir. Bu geniş coğrafyayı kontrol altında tutabilmek amacıyla da Pers kralları "satrap" adı verilen yöneticileri tayin etmiştir. Dolayısıyla bu halklar satrapların denetiminde imparatora bağlı bir şekilde yaşamaya devam etmiştir. Persler, M.Ö. 5. yüzyılda başlayan Pers-Grek savaşları ile güç kaybetmeye başlamıştır. Bu sebeple yayılma politikalarını devam ettirememiş aksine zayıflama sürecine girmişlerdir. M.Ö. 449 yılında yapılan Kallias Barışı ile bu savaşlar sona ermiş ve Persler, Ege Denizi'nde ve Batı Anadolu'da Greklerin varlığını tanımak zorunda kalmıştır. Bu tezde, Pers İmparatorluğu (M.Ö. 550- 334) öncesi İran coğrafyası, söz konusu coğrafyada Perslerden önce izlerine rastlanan krallıklar, Pers İmparatorluğu'nun kuruluş, yükseliş ve zayıflamaya başladığı süreçler ele alınmıştır. Çalışma kapsamında esas olarak, Persler ile ilgili en detaylı bilgileri veren Grek kaynakları incelenmiştir. Bununla birlikte Eski Persçe çiviyazılı metinler ile İran, Anadolu, Mısır ve Mezopotamya gibi çeşitli coğrafyalarda Pers varlığını kanıtlayan arkeolojik veriler değerlendirilmiştir. İmparatorluğun kuruluşundan M.Ö. 449 yılında Grekler ile yapılan Kallias Barışı'na kadar Perslerin siyasi faaliyetleri, coğrafi yayılım alanları ve yönetim politikaları bu kaynaklar doğrultusunda ele alınmıştır.