Akik taşının Türk kuyumculuğundaki yeri ve günümüz takı ve aksesuarlarında kullanımı

Bu araştırmanın amacı, akik taşının Türk kuyumculuk sanatındaki yerinin belirlenmesi, bugüne kadar araştırılmamış özellikleri ve kullanım alanları ile ortaya konulması ve günümüzde takı ve aksesuarlardaki kullanımının incelenerek belgelenmesidir.Bu araştırmanın evrenini Ankara ilindeki takı tasarım ve kuyumcu atölyelerinde tasarlanarak üretilmiş olan akik taşlı takı ve aksesuarlar oluşturmaktadır. Evren içinden seçilen 70 adet takı ve aksesuar için araştırmacı tarafından bilgi formları oluşturulmuş ve incelenen takı ve aksesuarların özellikleri fotoğrafları ile birlikte belgelenerek araştırma için katalog oluşturulmuştur.Araştırma kapsamında araştırmanın yöresi olan Ankara'nın tarihi ve tanıtımına değinilmiş, kuyumculuk sanatı tarihi incelenmiş ve Türk kuyumculuğu hakkında ayrıntılı bilgilere yer verilmiştir. Takı hakkındaki bilgiler de takının tarihçesi, takıyı etkileyen faktörler, takılarda kullanılan araç gereçler gibi açıklayıcı bilgilerle zenginleştirilerek verilmiştir. Araştırmanın esas konusunu oluşturan akik taşı; oluşumu, işlenmesi, çeşit ve renkleri, özellikleri ve kullanım alanları gibi farklı yönleri ile ayrıntılı olarak ortaya konulmuştur. Akik taşının Türk kuyumculuğundaki yeri hakkında bilgiler verilmiş ve akik taşının günümüz takı ve aksesuarlarında kullanımı oluşturulan katalog ile belgelenmiştir.Araştırmanın sonucunda Türk halkı tarafından çoğunlukla kırmızı renkli olarak ve yüzük, kolye ve tespih gibi alışılmış ürünlerin yapımında kullanıldığı bilinen akik taşının, daha birçok çeşide sahip olduğu ve çok farklı alanlarda kullanıldığı belirlenmiştir.Bilgi formlarında yer alan akik taşlı takı ve aksesuar örnekleri incelendiğinde, Ankara yöresinde kaplama, telkari, güverse gibi tekniklerin gümüş ile beraber kullanılmasıyla üretilen geleneksel takılarla birlikte, değişik tasarımlarla çok farklı takı ve aksesuarların üretildiği de görülmüştür. Ancak tüm bu olumlu sonuçlara rağmen akik taşının piyasadaki takı ve aksesuarlarda altınla beraber neredeyse hiç kullanılmadığı gözlenmiştir. Bu bulgular ışığında akik taşı ve Ankara agatının etkili tanıtımı ve yapılan tasarımlarda altınla birlikte kullanılması için önerilerde bulunulmuştur.Son olarak araştırmanın ekler kısmında araştırmacının yaptığı akik taşlı çalışmalardan örnekler ve takı ve aksesuarlarda kullanılan değerli taşlar hakkında bilgilere yer verilmiştir.Anahtar Sözcükler: Akik, Kuyumculuk, Tasarım, Değerli Taş, Takı