Akkoyunlu ve Karakoyunlu Devletlerinin para politikası

Karakoyunlu ve Akkoyunlu Devletleri XIV yy. ortalarından XVI yy. başlarına kadar Doğu ve Güneydoğu Anadolu, Irak, İran ve Kafkasya'da hakimiyet sürmüş iki Türk devletidir. Hüküm sürdükleri coğrafyanın ve dönemin şartları doğrultusunda merkezi otoritelerini tesis etmeleri zaman almışsa da hakim oldukları coğrafyada ardılları için yönetimsel açıdan daha düzenli bir topluluk bırakmışlardır. Bıraktıkları sanat eserleri dışında, aldıkları çeşitli tedbirlerle ekonomik bir altyapıda tesis etmişlerdir. Özellikle Akkoyunlu devletinin Karakoyunluları tarih sahnesinden kaldırarak bu devletin topraklarına da egemen olması ile birlikte, her alanda olduğu gibi ekonomi alanında da çeşitli atılımlar yaptıkları görülmektedir. Her iki devlette ekonomik ve ticari bir unsur olarak parayı kullanmışlardır. Merkezi otoritenin tesisi ile kendi adlarına bastırılan paraların ekonomik ortamda daha fazla kullanıldığı görülmektedir. Sultanlar adına basılan paralar üzerinde genellikle Türk-İslam nümizmatiğine uygun ögeler görülmekle birlikte özellikle bazı Akkoyunlu paralarında Grek geçiş motiflerine de rastlanmaktadır. Her iki devlette mali bir yapılanmaya sahip olmakla birlikte, Akkoyunluların Uzun Hasan döneminde özellikle ticaret hususunda çeşitli kanunnameler hazırlayarak devlet ekonomisini kalkındırmak gayreti içerisinde oldukları görülmektedir. Bahse konu devletlerle ilgili yazılı kaynaklar sınırlı olsa da günümüzde bulunan paraları ve onların değerleri üzerinden ticaret hayatlarında para unsuru ortaya konmakta ayrıca devrin kanunnameleri, seyahatnameler ve kitaplarından bu olgular pekiştirilmektedir. Karakoyunlular ve Akkoyunlular yaşadıkları dönem ve coğrafyada kalıcı izler bırakarak iktisadi ve mali açıdan belli bir kalkınmaya öncülük etmişlerdir. Sultanlar adına basılan paraların nitelik ve niceliklerinin ortaya konularak bunların ticaret hayatındaki yerinin belirlenmesi sağlanmıştır. Devletlerin mali yapılanması ve bu yapılanmanın merkezi teşkilatta ekonomik faaliyetler olarak neler yaptıkları ortaya konmuştur. Ticaret hayatının düzenlenmesi ikamesi ve teşviki için merkezi otoritenin aldığı tedbirler irdelenmiştir. Paranın bir unsur olarak ticaret ve ekonomik açıdan önemi üzerinde durulmuştur. Paraları ticari bir unsur olarak gören bu iki devlet aynı zamanda bir üstünlük unsuru olarak da para basım materyalleri kullanmışlardır. Çalışmada Akkoyunlu ve Karakoyunlu devletlerin de mevcut bulunan para unsurunun açık bir şekilde aktarımı sağlanmış olup bu husus çalışmanın temel amacını oluşturmuştur.