Akşehir Ermeni kilisesinin koruma süreci ve kent kimliğine katkısının değerlendirilmesi

Kültürel miras olarak anıtsal yapılar Anadolu'nun çok kültürlü yapısında kendine özel bir yer edinmiştir. Gayrimüslimlere Tanzimat ve Islahat Fermanı'ndan sonra tanınan imar haklarıyla beraber Akşehir'de de bu anlamda Ermeni ustaların sivil ve anıtsal eserleriyle karşılaşmak mümkündür. Uzunca bir süre kentsel sit alanında atıl durumda kalan Akşehir Ermeni Kilisesi de bu yapılardan birisidir. Son yıllarda Akşehir koruma bilinci ve çalışmalarının artmasıyla önemli kamusal mekanlardan biri haline gelmiştir. Kültürel ve doğal mirasa karşı artan hassasiyetle birlikte uluslararası koruma kavramları herkes tarafından benimsenmeye başlamıştır. Ülkemizin çok katmanlı yapısına örnek şehirlerden olan Akşehir'deki çalışma konusu kilise de çok sesliliğin ve hoşgörünün şehirdeki simgesidir. Bu simgesel yapı mimarlık alanında bir şehirdeki çeşitliliğin zenginlik olduğunu göstermesi yönü ile önemlidir. Birçok arkeolojik ve kentsel sit alanını barındıran Akşehir'de son yıllarda artan sokak sağlıklaştırma çalışmaları ve kilise çevresindeki özgün konut dokusunun canlandırılması bu yapının yeniden işlevlendirilmesini gerekli kılmıştır. Çalışma kapsamında seyahatnamelerden günümüze Akşehir'in fiziki, sosyal ve tarihi yapısı incelenerek kent kimliğine yönelik değerlendirmeler yapılmıştır. Akşehir Ermeni Kilisesi'nin kent kimliği yönü ile önemine yönelik literatüre bağlı sonuçlar elde ederek, çalışma konusu yapının Akşehir Kent Kullanıcı nezdinde önemine yönelik bir araştırma/anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Bunun yanında yapının kimliği tanımlanan, benzer şekilde tüm kentteki benzer dönemlerdeki yapılarda kullanılan yapı malzemelerine yönelik değerlendirmeler yapılmıştır. Bu ön değerlendirmeler sonrasında Akşehir'de ikamet eden kullanıcıların çalışma konusu kilise yapısının yeniden işlevlendirilmesine yönelik bir paydaş olarak görüşleri ve farkındalıkları ölçülmüştür. Tarihi yapı hakkında genel bilgilerin verildiği anket çalışması sonrasında yapının kent içindeki konumu, mekan büyüklüğü, yapı malzemesi, yapının bulunduğu yerin jeolojik özelliklerini de göz önüne alınarak işlev önerisi araştırılmıştır. Çalışmanın alan analizleri sonucunda Akşehir'de yaşayan kullanıcıların yapıyı müze ve sergi salonu olarak kullanmak istedikleri ağırlıklı olarak ölçülmüştür. Bu sonuç paralelinde kullanıcıların kent için referans yapıların yeniden işlevlendirmelerine yönelik kullanıcı katılımlarının sağlanmasının önemine yönelik sonuçlar elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kent Kimliği, Yeniden İşlevlendirme, Mimari Koruma, Kullanıcı Katılımı