Aksiyel spondiloartrit hastalarında plazma netrin-1 düzeyinin hastalık aktivitesi ve diğer klinik ve laboratuvar parametreleri ile ilişkisinin değerlendirilmesi

Amaç: Netrin-1 molekülünün inflamatuar hastalıklarda arttığı ve hastalık aktivitesi ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Aksiyel spondiloartrit (aksiyel SpA), hastalarında erken tanı ve hastalık aktivitesinin değerlendirilmesi ve tedavinin belirlenmesi açısından önemlidir. Aksiyel SpA hastalarında plazma Netrin-1 düzeyinin tanı ve hastalık aktivitesinin değerlendirilmesi için kullanılabilecek bir biyobelirteç olabileceği düşünülmüştür. Bu nedenle çalışmamızda, aksiyel SpA hastalarında plazma Netrin-1 düzeyleri ile hastalık aktivite parametreleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi-Ankara Şehir Hastanesi Romatoloji polikliniğine başvuran 18-65 yaş arası aksiyel SpA tanılı 60 gönüllü hasta ve Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi-Ankara Şehir Hastanesi İç Hastalıkları polikliniğine başvuran 56 gönüllü sağlıklı birey dahil edildi. Aksiyel SpA harici sistemik hastalığı bulunan, aksiyel SpA tedavisi haricinde düzenli ilaç kullanımı olan ve gebe hastalar çalışma dışı bırakıldı. Romatoloji poliklinik epikrizleri, yeniden değerlendirme notları, hastalar ile görüşülerek edinilen anamnez ve muayene bilgileri ile veriler derlendi. Hasta ve kontrol grubunun demografik bilgileri (yaş, cinsiyet); hasta grubunun memleket, aile öyküsü, sigara kullanımı, ek hastalıkları, tanı yılı, tedavileri, laboratuvar değerleri (HLA-B27, eritrosit sedimentasyon hızı (ESH), C-reaktif protein (CRP), Sİ grafi, Sİ MR), klinik bulguları (sabah tutukluğu süresi, periferik eklem tutulumu, aşil tendiniti/plantar fasit, kostokondrit, üveit, psöriazis), hastalık aktivite skorları (VAS, BASDAİ, ASDAS CRP) tespit edilip kaydedildi. Hastalarda rutin olarak bakılan parametrelere ek olarak Netrin-1 düzeyi Enzyme Linked Immuno Sorbent Assay (ELISA) yöntemi ile ölçüldü. Bulgular: Çalışmamıza 60 aksiyel SpA hastası ve 56 sağlıklı kontrol alındı. Aksiyel SpA grubunun Netrin-1 düzeyi ortalaması 74,436 (34,5-237,18), kontrol grubunun Netrin-1 düzeyi ortalaması 61,904 (35,85-175,33)'idi. Aksiyel SpA grubu ile kontrol grubu arasında, aksiyel SpA grubu ankilozan spondilit (AS) ve radyografik olmayan aksiyel spondiloartrit (Nr axSpA) olmak üzere ayrıldığında birbirleri ve kontrol grubuyla karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır. Netrin-1 düzeyinin, sabah tutukluğu süresi ile arasında zayıf kuvvette, VAS, BASDAİ ve ASDAS CRP skorları ile arasında orta kuvvette pozitif yönde anlamlı bir korelasyon saptanmışken Sİ grafi evresi, CRP ve ESH düzeyi ile arasında anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır. Aksiyel SpA hastaları sırasıyla aile öyküsü bulunması, HLA-B27 pozitifliği, periferik eklem tutulumu, aşil tendiniti/plantar fasiit varlığı, konstokondrit varlığı, üveit öyküsü, psöriazis birlikteliği, sigara kullanımına göre iki gruba ayrıldığında aralarında Netrin-1 düzeyleri açısından istatistiksel açıdan anlamlı fark saptanmamıştır. Kullandıkları tedavilere göre (NSAİİ, salazoprin, biyolojik ajan) önce alan/almayan şeklinde sonra da sırasıyla yalnızca birisini alan hasta grupları birbirleri ile karşılaştırıldığında aralarında Netrin-1 düzeylerinde istatistiksel açıdan anlamlı fark saptanmamıştır. Sonuç: İnflamasyon belirteci olarak kabul edilen Netrin-1 molekülü ile hastalık aktivitesini değerlendirmek amacıyla kullanılan skorlama sistemleri olan VAS, BASDAİ, ASDAS CRP skorları ve sabah tutukluğu süresi arasında pozitif yönde korelasyon elde edilmesi, bu alanda yapılacak daha geniş kapsamlı destekleyici çalışmalarla birlikte Netrin-1 molekülünün aksiyel SpA hastalarında hastalık aktivitesinin yeni bir göstergesi olarak klinik kullanıma girebileceğini düşündürmüştür.