Aktarlarda satılan bazı tıbbi bitkilerin farmasötik botanik açıdan incelenmesi

Bu çalışmada, aktarlarda satılan droglardan insanlar tarafından sıklıkla tercih edilenlerden bazıları farmasötik botanik açısından ele alınmıştır. Aktarlarda, Lavanta (Lavandula sp.), Civanperçemi (Achillea sp.) ve Kedi otu (Valeriana sp.) adları ile satılan bitki örneklerinin ve/veya kullanılan kısımlarının makroskobik ve mikroskobik incelemeleri Stemi DV4 Zeiss binoküler stereo mikroskop ve Olympus BX51 ışık mikroskobu ile yapılmıştır. Bu kapsamda anatomik yapıların yanı sıra, şekil, büyüklük, renk ve koku gibi karakterler belirlenmiş, fotoğrafları çekilmiştir. Droğu meydana getiren bitkisel kısımların tanımlamaları yapılmış, elde edilen morfolojik bulgulara göre drogların ait oldukları bitki türleri, yayılışları, etnobotanik kullanımları, kullanılan kısımlarının kayıtlı olduğu farmakopelerde veya yayınlanmış makalelerdeki ilgili bilgiler ortaya konmuştur. Mikroskobik özelliklerinin incelenmesi için bitkiler ve/veya kullanılan kısımlarından preparatlar hazırlanmış ve ışık mikroskopu ile incelenerek fotoğraflanmıştır. Farklı illerdeki aktarlardan temin edilen bitki örneklerinin teşhisleri sonucunda, halk arasında kullanıma uygun olan türler olup olmadıklarının belirlenmesinin yanı sıra, numunelerde tağşiş olup olmadığı da değerlendirilmiştir. Çalışma sonuçlarının, aktarlarda satılan ve halk arasında yaygın olarak kullanılan bu bitkilerin doğru türler olup olmadığının ortaya konması, bitkinin kullanılması gereken kısmının doğruluğunun tespiti ve halk arasındaki kullanım amaçlarının literatürle karşılaştırılmasının sağlanması açısından önemli olacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Tıbbi bitki, Lavandula, Achillea, Valeriana