Akut iskemik inme hastalarında kanda bakılan kalp tipi yağ asidi bağlayıcı protein ve nöron spesifik enolaz seviyelerinin değerlendirilmesi

İskemik inme tanısında rutin olarak kullanımda olan ideal bir biyobelirteç henüz mevcut değildir. Bu çalışmanın amacı, kalp tipi yağ asidi bağlayıcı proteinin (H-FABP) veya nöron spesifik enolazın (NSE) iskemik inme için geçerli tanısal ve prognostik biyobelirteçler olarak kullanılıp kullanılamayacağını belirlemekti. Çalışmamıza başlamadan Başkent Üniversitesi Tıp ve Sağlık Bilimleri Araştırma Kurulu ve Etik Kurulu tarafından onay alındı (Proje no: KA19/325) ve araştırma giderlerimiz Başkent Üniversitesi Araştırma Fonunca desteklendi. Prospektif olarak tasarlanan çalışmamızda acil servise başvuran ve akut iskemik inme tanısı alan 54 hasta vaka grubunu, aynı periyotta acil servise başvuran ve akut iskemik inme dışında tanı alan 26 hasta kontrol grubunu oluşturdu. Tüm hastalardan (n=80) başvurusunun ilk 24 saati içerisinde NSE ve H-FABP örneklemesi için 5 ml periferik venöz kan örneği alındı ve bu numuneler her iki biyobelirteç için de enzim bağlı immünosorbent deneyi (ELISA) yöntemiyle çalıştırıldı. H-FABP ve NSE değerlerinin iskemik inme tanısını ayırmadaki gücü ROC eğrisi altında kalan alan (AUC) ile değerlendirildi. Her iki biyobelirtecin inme şiddeti, enfarkt boyutu, inme lokalizasyonu, ve belirlenen sonlanımlarla (fonksiyonel durum, hospitalizasyon ihtiyacı, ölüm) ilişkisi incelendi. İstatistiksel analiz için IBM SPSS Statistics v20.0 programı kullanıldı ve istatistiksel anlamlılık sınırı olarak p<0,05 kabul edildi. Vaka ve kontrol gruplarında hastaların sosyodemografik özelliklerinin dağılımı açısından istatistiksel olarak benzer sonuçlar elde edildi (p>0,05). İskemik inme tanısını öngörmedeki tanısal gücü, ROC eğrisi altında kalan alan itibariyle her iki biyobelirteç için istatistiksel açıdan anlamlı değildi. H-FABP için AUC değeri 0,535 (%95 GA: 0,401-0,669) olarak bulunurken, NSE için bu değer 0,494 (%95 GA: 0,360-0,627) olarak saptandı. Hem H-FABP hem NSE düzeylerinin serum medyan değerleri vaka ve kontrol gruplarında karşılaştırıldığında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık bulunmadı (H-FABP için 3,21 ng/ml'ye 3,15 ng/mL; p = 0,615, NSE için 10,5 ng/ml'ye 11,59 ng/mL; p = 0,926). Ne H-FABP değerleri ne de NSE değerleri, başvuru anında eş zamanlı ölçülen enfarkt alanları (sırasıyla r = -0,105 p = 0,452; r = -0,050 p = 0,717), NIHSS skorları (sırasıyla r = 0,102 p = 0,463; r = -0,086 p = 0,538) ve semptom süreleriyle (sırasıyla r = 0,085 p = 0,541; r = -0,031 p = 0,823) korele bulunmadı. İnme grubunda en sık görülen semptom konuşma bozukluğuydu (%40,7) ve konuşma bozukluğu olan inmeli hastalarda, olmayanlarla kıyaslandığında NSE değerleri daha yüksekti (sırasıyla medyan değerler 15,23 ng/ml'ye 9,28 ng/ml; p = 0,01), ancak H-FABP düzeyleriyle herhangi bir başvuru semptomu arasında anlamlı ilişki yoktu (p>0,05). Her iki biyobelirteç de inme sorumlusu vasküler bölgeyi göstermede anlamlı bulunmadı (p>0,05). 3 aylık ölüm oranları ile hospitalizasyon ihtiyacını öngörmede her iki biyobelirteç için de sonuçlar anlamlı bulunmazken, taburculukta fonksiyonel durum değerlendirmesinde sekelsiz iyileşen grupta H-FABP değerleri daha yüksekti (3,54 ng/ml'ye 2,95 ng/ml; p = 0,048). Sonuçlarımız, acil servise başvuran akut iskemik inmeli hastalarda tanısal ve prognostik süreçlerin bir parçası olarak H-FABP ve NSE düzeylerinin kullanılabilirliğine dair anlamlı kanıt sunamamıştır. Rutin kullanıma girebilmeleri için daha geniş ölçekli, standardize şekilde tasarlanacak daha fazla prospektif çalışmaya ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: NSE, H-FABP, iskemik inme, biyobelirteç